Αρθρογραφία

Κείμενο

(Disposal, Donation, Derecognition and Impairment/Destruction of Tangible Fixed Assets)
Εισαγωγή
Τα ενσώματα πάγια αποτελούν θεμελιώδη στοιχεία της επιχειρηματικής δραστηριότητας και συνδέονται με τη μακροχρόνια λειτουργική ικανότητα μιας επιχείρησης. Η παρακολούθηση της πορείας τους, από την απόκτηση έως την απόσυρση, απαιτεί τήρηση συγκεκριμένων λογιστικών κανόνων και διαδικασιών.
Η σωστή αποτύπωση κάθε μεταβολής διασφαλίζει την ακρίβεια των οικονομικών καταστάσεων και την ορθή αξιολόγηση της περιουσιακής θέσης της επιχείρησης.
Στο παρόν άρθρο παρουσιάζεται συνοπτικά το λογιστικό και νομοθετικό πλαίσιο που διέπει την καταστροφή ενσώματων πάγιων στοιχείων, σύμφωνα με τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα (ΕΛΠ), τις διατάξεις του Ν. 4308/2014 και τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα (Δ.Λ.Π. 16).
Αναλύονται οι βασικές αρχές παύσης αναγνώρισης παγίων, η αντιμετώπιση της ολοσχερούς ή μερικής καταστροφής, ο χειρισμός των σωρευμένων αποσβέσεων, καθώς και η λογιστική παρακολούθηση ασφαλιστικών αποζημιώσεων.
Για την καλύτερη κατανόηση των ανωτέρω, παρατίθενται πρακτικά λογιστικά παραδείγματα, με πλήρη ανάπτυξη των σχετικών ημερολογιακών εγγραφών και αναλυτικές επεξηγήσεις των επιπτώσεών τους στα αποτελέσματα χρήσης και στα ίδια κεφάλαια της επιχείρησης.
Σε επόμενο άρθρο θα ακολουθήσουν παραδείγματα Εκποίησης – Δωρεάς – Διαγραφής ενσώματων παγίων στοιχείων, ώστε να παρουσιαστεί ολοκληρωμένα ο κύκλος της απόσυρσης και διάθεσης πάγιων περιουσιακών στοιχείων σύμφωνα με το ισχύον λογιστικό πλαίσιο.
Γενικά για την Απόσυρση Ενσώματων Πάγιων Στοιχείων
Τα ενσώματα πάγια στοιχεία των επιχειρήσεων έχουν περιορισμένη ωφέλιμη ζωή και ως εκ τούτου αποσύρονται από τις επιχειρήσεις είτε ηθελημένα (π.χ. πώληση, ανταλλαγή, δωρεά, αδρανοποίηση) είτε αιφνιδιαστικά (π.χ. κλοπή, καταστροφή λόγω πυρκαγιάς, σεισμού, πλημμύρας κ.λπ.).
Οποιαδήποτε και αν είναι η αιτία της απόσυρσης (παύση αναγνώρισης), η λογιστική αξία του παγίου πρέπει να παρακολουθείται έως την οριστική διαγραφή του από το «αρχείο ενσώματων και άυλων πάγιων περιουσιακών στοιχείων – μητρώο παγίων» της παραγράφου 2 του άρθρου 4 του Ν. 4308/2014, ούτως ώστε να προσδιοριστεί το αποτέλεσμα από αυτή την αιτία.
Λογιστικό Πλαίσιο
1. Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα (ΕΛΠ). Διατάξεις του άρθρου 18 παρ. 4 του Ν. 4308/2014 «παύση αναγνώρισης παγίων»
Σύμφωνα με τους κανόνες επιμέτρησης του άρθρου 18 παρ. 4 του Ν. 4308/2014, σε σχέση με την παύση αναγνώρισης παγίων προβλέπονται τα εξής:
«4. Παύση αναγνώρισης παγίων
α) Ένα πάγιο στοιχείο παύει να αναγνωρίζεται στον ισολογισμό όταν το στοιχείο αυτό διατίθεται ή όταν δεν αναμένονται πλέον μελλοντικά οικονομικά οφέλη από τη χρήση ή τη διάθεσή του.
β) Το κέρδος ή ζημία που προκύπτει από την παύση αναγνώρισης παγίου στοιχείου προσδιορίζεται ως η διαφορά μεταξύ του καθαρού προϊόντος της διάθεσης, αν υπάρχει, και της λογιστικής αξίας του στοιχείου.
γ) Το κέρδος ή η ζημία από την παύση αναγνώρισης παγίου στοιχείου περιλαμβάνεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων στο χρόνο που το στοιχείο παύει να αναγνωρίζεται, εκτός εάν προβλέπεται διαφορετικά από τον παρόντα νόμο….».
Σχόλια Επισημάνσεις :
Το άρθρο 18 ορίζει τους λεπτομερείς κανόνες αρχικής αναγνώρισης και μεταγενέστερης επιμέτρησης διαφόρων κατηγοριών ενσώματων και άυλων πάγιων στοιχείων είτε αποκτώμενων από τρίτους είτε ιδιοπαραγόμενων.
Συγκεκριμένα, η παράγραφος 1 αναφέρεται στα διάφορα ενσώματα, βιολογικά και άυλα πάγια στοιχεία , καθώς και στους σχετικούς λογιστικούς κανόνες, ενώ η παράγραφος 2 αναφέρεται στα ιδιοπαραγόμενα πάγια στοιχεία. Στην παράγραφο 3 παρατίθενται οι κανόνες για την προσαρμογή λογιστικών αξιών παγίων στα πλαίσια του ιστορικού κόστους (αποσβέσεις και απομειώσεις), ενώ η παράγραφος 4 πραγματεύεται το ζήτημα της χρηματοδοτικής μίσθωσης και του τρόπου εμφάνισης των σχετικών περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων, λαμβάνοντας υπόψη και το σχετικό ορισμό του παραρτήματος Α΄. Το θέμα αντιμετωπίζεται τόσο από την πλευρά του μισθωτή όσο και από την πλευρά του εκμισθωτή. Στην ίδια παράγραφο αντιμετωπίζεται και το θέμα της πώλησης περιουσιακών στοιχείων και επαναμίσθωσης αυτών με χρηματοδοτική μίσθωση.
Σχετικές Διατάξεις:
· ΣΛΟΤ 563/2019 - Λογιστικός χειρισμός δαπανών βελτιώσεων και προσθηκών, σε περίπτωση μεταβολής του προσώπου του μισθωτή, διαρκουσης της μισθωτικής σχέσης
· ΣΛΟΤ 2929/2018 - Διαγραφή Παγίου
2. Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα (Δ.Λ.Π.). Διατάξεις του Δ.Λ.Π. 16 παρ. 67 έως 72 «παύση αναγνώρισης παγίων»
Σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 16 η λογιστική αξία ενός πάγιου στοιχείου θα πρέπει να διαγράφεται, όταν δεν αναμένονται πλέον μελλοντικά οικονομικά οφέλη από τη χρήση ή τη διάθεσή του.
Όσον αφορά τον χειρισμό τυχόν κέρδους ή ζημίας που προέρχεται από τη διαγραφή ενός πάγιου στοιχείου, το Δ.Λ.Π. 16, όπως επίσης και η ελληνική νομοθεσία, ορίζει ότι αυτό θα πρέπει να συμπεριλαμβάνεται στα αποτελέσματα της χρήσης μέσα στην οποία το πάγιο διαγράφεται.
Το Δ.Λ.Π. 16 δεν επιτρέπει τυχαίες ζημίες ή κέρδη από εκποίηση ενσώματων ακινητοποιήσεων να συμπεριληφθούν στον λειτουργικό κύκλο των επιχειρήσεων. Δηλαδή αναγνωρίζονται ως «Ασυνήθη έξοδα και ζημίες ή ασυνήθη έσοδα και κέρδη».
Το ύψος του κέρδους ή της ζημίας που προέρχεται από τη διαγραφή ενός πάγιου στοιχείου, σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 16, αποτελείται από τη διαφορά μεταξύ του εκτιμώμενου καθαρού προϊόντος της διάθεσης (τιμή πώλησης) και της λογιστικής αξίας του παγίου, όπως αυτή υπολογίζεται τη χρονική στιγμή της εκποίησης.
Το εισπραχθέν ποσό που προκύπτει από τη διάθεση ενός πάγιου στοιχείου και του οποίου η είσπραξη γίνεται σε στιγμή μεταγενέστερη της πώλησής του, αναγνωρίζεται αρχικά στης ισοδύναμης αξίας της μετρητοίς. Η διαφορά μεταξύ της ονομαστικής του αξίας και της ισοδύναμης αξίας της μετρητοίς αντιμετωπίζεται σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 18 ως έσοδο από τόκους.Αρχή φόρμας
Τέλος φόρμας
Αν σε προγενέστερη στιγμή της εκποίησης η αξία του παγίου έχει αναπροσαρμοστεί, τυχόν υπόλοιπο του λογαριασμού “Αποθεματικό αναπροσαρμογής” κατά τη διαγραφή του παγίου μεταφέρεται απευθείας στα “Κέρδη εις νέον” των ιδίων κεφαλαίων.»
Καταστροφή Πάγιων Στοιχείων
Σε περίπτωση καταστροφής ή ολοκληρωτικής αχρήστευσης ενός πάγιου στοιχείου (π.χ. λόγω πυρκαγιάς ή πλημμύρας) ο λογιστικός χειρισμός εξαρτάται από το αν το πάγιο στοιχείο είναι ασφαλισμένο ή όχι.
Όταν το πάγιο στοιχείο δεν είναι ασφαλισμένο, ανάλογα με το μέγεθος της ζημίας που έχει υποστεί, διακρίνουμε τις εξής περιπτώσεις (βλ. Σ.ΛΟ.Τ. 556 ΕΞ 06.04.2017):
Αν η καταστροφή είναι ολοσχερής, η αναπόσβεστη αξία του πάγιου στοιχείου μειωμένη με την τυχόν υπολειμματική αξία του θεωρείται ζημία και καταχωρίζεται ως μη συνήθης ζημία στα αποτελέσματα της χρήσης στην οποία συνέβη το ζημιογόνο γεγονός και ιδιαίτερα στον λογαριασμό 81.02.99 «Λοιπές ζημίες από διάθεση–απόσυρση περιουσιακών στοιχείων» (π.χ. αναπόσβεστη αξία ακρηστευθέντων ή καταστραφέντων μηχανημάτων) ή στον λογαριασμό των ΕΛΠ 67.01 «Ζημίες φυσικών καταστροφών».
Αν το πάγιο στοιχείο δεν έχει καταστραφεί ολοσχερώς, τα έξοδα που απαιτούνται για την αποκατάσταση της ζημίας του βλαβέντος παγίου αυξάνουν την αξία κτήσης του και καταχωρίζονται στη χρέωσή του.
Αν το στοιχείο έχει υποστεί μερική μόνο ζημία η οποία δεν επιδιορθώνεται, πρέπει να μειωθεί η λογιστική αξία του παγίου αναλογικά με την απώλεια της χρησιμότητάς του.
Όταν το πάγιο στοιχείο είναι ασφαλισμένο, το αποτέλεσμα από το μη σύνηθες γεγονός θα προσδιοριστεί, αφού ληφθεί υπόψη και το ποσό της αποζημίωσης που θα εισπράξει η επιχείρηση από την ασφαλιστική εταιρεία, η οποία χρεώνεται στον λογαριασμό 33.92 «Απαίτηση αποζημίωσης κατά ασφαλιστικών εταιρειών». Σε περίπτωση που η ασφαλιστική αποζημίωση υπερκαλύπτει την αναπόσβεστη αξία του παγίου που καταστράφηκε, η επιχείρηση αντί ζημίας θα έχει ένα μη σύνηθες κέρδος.
Το αποτέλεσμα αυτό θα πρέπει να εμφανίζεται στα αποτελέσματα της χρήσης ως ιδιαίτερο κονδύλι με κατάλληλο τίτλο, π.χ. στον λογαριασμό 81.03.15 «Πλεόνασμα αποζημίωση επιπλέον της αναπόσβεστης λογιστικής αξίας στοιχείου που καταστράφηκε» (βλ. Γνωμ. Ε.ΣΥ.Λ. 107/1810/1992).
Η ασφαλιστική αποζημίωση κατά το τμήμα που καλύπτει την αναπόσβεστη αξία κτήσης του καταστραφέντος παγίου δεν υποβάλλεται σε φόρο εισοδήματος, γιατί με το ποσό αυτό καλύπτεται απολεσθέν κεφάλαιο.
Σχετικές Διατάξεις:
· ΣΛΟΤ 556/2017 Καταστροφή παγίων και εμπορευμάτων
· Γνωμ. 107/1810/1992 Η ασφαλιστική αποζημίωση κατά το Ε.Γ.Λ.Σ. για καταστραφέντα ή κλαπέντα αποθέματα
Πρακτικό Παράδειγμα 1
Ολοσχερής Καταστροφή Μεταφορικού Μέσου
Μετά από σφοδρή σύγκρουση καταστράφηκε ολοσχερώς το λεωφορείο της μονάδας «ΑΛΦΑ ΑΕ » το οποίο χρησιμοποιούσε για τη μεταφορά του προσωπικού της. Η αναπόσβεστη αξία του λεωφορείου κατά τον χρόνο της καταστροφής του ήταν €80.000 η οποία αναλύεται σε κόστος κτήσης €110.000, σωρευμένες αποσβέσεις €20.000 και σωρευμένες αποσβέσεις €10.000.
Η ημερολογιακή εγγραφή της απόσυρσης λόγω ολοκληρωτικής καταστροφής θα έχει ως εξής:
..................................... XX.XX.20X0 .....................................
13 Μεταφορικά μέσα
13.97 Σωρευμένες αποσβέσεις μεταφορικών μέσων
13.97.00 Αυτοκίνητα λεωφορεία ................................................. 10.000
13.99 Σωρευμένες αποσβέσεις μεταφορικών μέσων
13.99.00 Αυτοκίνητα λεωφορεία ................................................. 20.000
81 Λοιπά μη συνήθη αποτελέσματα
81.02 Ζημίες από διάθεση – απόσυρση περιουσιακών στοιχείων
81.02.03 Ζημίες από απόσυρση αυτοκινήτων .............................. 80.000
13 Μεταφορικά μέσα
13.00 Αυτοκίνητα λεωφορεία ..................................................... 110.000
«Αναγνώριση ζημίας λόγω ολοκληρωτικής καταστροφής λεωφορείο»
Πρακτικό Παράδειγμα 2
Μερική Καταστροφή Μεταφορικού Μέσου με Δυνατότητα Επιδιόρθωσης
Στην περίπτωση όπου στο προηγούμενο παράδειγμα, μετά τη σύγκρουση, το λεωφορείο δεν καταστράφηκε ολοσχερώς, αλλά αποκαταστάθηκε η ζημία του με συνολική δαπάνη €30.000, τότε η δαπάνη αυτή θεωρείται βελτίωση και η ημερολογιακή εγγραφή της αποκατάστασης της ζημίας θα έχει ως εξής:
..................................... XX.XX.20X0 .....................................
13 Μεταφορικά μέσα
13.00 Αυτοκίνητα λεωφορεία ..................................................... 30.000
38 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα
38.03 Καταθέσεις όψεως σε € .................................................... 30.000
«Κεφαλαιοποίηση ζημίας μερικώς καταστραμμένου λεωφορείο»
Πρακτικό Παράδειγμα 3
Ολοσχερής Καταστροφή Μεταφορικού Μέσου με Κάλυψη Ασφαλιστικής Αποζημίωσης
Στην περίπτωση όπου στο προηγούμενο παράδειγμα καταστράφηκε ολοσχερώς το λεωφορείο της μονάδας «ΚΑΠΠΑ Α.Ε.», αλλά η αξία του κόστους κτήσης είχε καλυφθεί ασφαλιστικά στο 100%, οπότε η ασφαλιστική αποζημίωση υπερκαλύπτει την αναπόσβεστη αξία του λεωφορείου, τότε η μονάδα «ΚΑΠΠΑ Α.Ε.», αντί ζημίας θα εμφανίσει ένα μη σύνηθες κέρδος το οποίο θα εγγραφεί σε λογαριασμό με τίτλο «Ληφθείσα αποζημίωση επιπλέον της αναπόσβεστης λογιστικής αξίας στοιχείου που καταστράφηκε» και η ημερολογιακή εγγραφή θα έχει ως εξής:
..................................... XX.XX.20X0 .....................................
33 Χρεώστες διάφοροι
33.92 Απαιτήσεις αποζημιώσεων κατά ασφαλιστικών εταιρειών ............,,,. 110.000
13 Μεταφορικά μέσα
13.97 Σωρευμένες αποσβέσεις μεταφορικών μέσων
13.97.00 Αυτοκίνητα λεωφορεία ................................................................... 10.000
13.99 Σωρευμένες αποσβέσεις μεταφορικών μέσων
13.99.00 Αυτοκίνητα λεωφορεία ................................................................... 20.000
81 Λοιπά μη συνήθη αποτελέσματα
81.03 Κέρδη από διάθεση – απόσυρση περιουσιακών στοιχείων
81.03.15 Ληφθείσα αποζημίωση επιπλέον της αναπόσβεστης λογιστικής αξίας στοιχείου που καταστράφηκε ...................................................................................... 30.000
13 Μεταφορικά μέσα
13.00 Αυτοκίνητα λεωφορεία ...................................................................... 110.000
«Αναγνώριση απαίτησης για λήψη ασφαλιστικής αποζημίωσης λόγω ολοκληρωτικής καταστροφής λεωφορείου»
Νομικό Πλαίσιο
Ν. 4308/2014 – Άρθρο 18 παρ. 4
Δ.Λ.Π. 16 – Παρ. 67–72
ΣΛΟΤ 556/2017
ΣΛΟΤ 2929/2018
ΣΛΟΤ 563/2019
Γνωμ. ΕΣΥΛ 107/1810/1992
Αποποίηση Ευθύνης :
Το περιεχόμενο της στήλης, είναι καθαρά ενημερωτικό και πληροφοριακό και δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση επενδυτική συμβουλή, ούτε υποκίνηση για συμμετοχή σε οποιαδήποτε συναλλαγή.
Ο αρθρογράφος δεν ευθύνεται για τυχόν επενδυτικές και λοιπές αποφάσεις που θα ληφθούν με βάση τις πληροφορίες αυτές.
Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην
Νασόπουλος Ι.Κ.Ε. (Φίλωνος 35 Πειραιάς,+30 213 0069187, www.https://nasopoulostaxaccount.gr/).

Πηγές:

Εκπιπτόμενες Δαπάνες Επιχειρήσεων βάσει Κ.Φ.Ε. 4172/2013. Ανάλυση - Εκτενή παραδείγματα ,Νασόπουλος Α. Αντώνιος , ΄Α έκδοση,2021.

Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία (Ι.Κ.Ε.) /Ανάλυση – Ερμηνεία Ν. 4072/2012 – Άρθρα 43 – 120 ISBN:978-960-6869-49-5 , Α έκδοση 2018, Β έκδοση 2020

Πρόστιμα & Κυρώσεις του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας Κ.Φ.Δ. Ν. 5104/2024 - Ανάλυση και Ερμηνεία, ISBN: 978-618-86479-4-7, Α έκδοση 2024, Εκδόσεων ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Εκποίηση - Δωρεά - Διαγραφή - Καταστροφή Ενσώματων Πάγιων Στοιχείων

Περίληψη

Κείμενο