Αριθμός Γνωμοδότησης 8/2025
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ
ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
ΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
Τμήμα Δ΄
Συνεδρίαση της 28ηςΙανουαρίου 2025
Σύνθεση:
Προεδρεύων: Σταύρος Σπυρόπουλος, Αντιπρόεδρος του Ν.Σ.Κ., κωλυομένης της Προέδρου του Τμήματος.
Μέλη:Νικόλαος Πατηνιώτης, Διονύσιος Κολοβός, Σταυρούλα Μπανάκου, Σπυρίδων Κουλούρης, Δέσποινα Γάκη, Νικόλαος Δημητρακόπουλος, Άννα Πρεβενά, Μαριέττα Βλαχοπάνου, Νομικοί Σύμβουλοι του Κράτους.
Εισηγήτρια: Ευτυχία Σιούλη, Πάρεδρος Ν.Σ.Κ. (γνώμη χωρίς ψήφο).
Αριθμός Ερωτήματος: Το έγγραφο με αριθμό πρωτ. Φ.454.04/05/986333/22.10.2024 του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας - Γενικό Επιτελείο Στρατού – Γενική Διεύθυνση Στρατού – Διοίκηση Στρατιωτικής Εκπαίδευσης – Διεύθυνση Στρατιωτικής Εκπαίδευσης – Διεύθυνση Εκπαίδευσης (ΔΕΚΠ) – Τμήμα 3α.
Περίληψη Ερωτήματος: Ερωτάται: α) εάν είναι νόμιμη η εκλογή του Αναπληρωτή Κοσμήτορα στα Ανώτατα Στρατιωτικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (Α.Σ.Ε.Ι), η οποία προβλέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 5 παρ. 6 περ. γ΄ εδαφ. β. του ν. 3187/2003 (Α’ 233), όπως διαμορφώθηκε με το άρθρο 18 ν. 5110/2024 (Α’ 75), δίχως την εξέταση της ύπαρξης στο πρόσωπό του τυχόν ασυμβίβαστων, ενόψει της μη ρητής πρόβλεψης του Αναπληρωτή Κοσμήτορα μεταξύ των μονοπρόσωπων οργάνων των Α.Σ.Ε.Ι. και συναφώς της μη ρητής νομοθετικής πρόβλεψης ασυμβίβαστων στο πρόσωπό του και β) εφόσον κριθεί ότι είναι αναγκαία η εξέταση της ύπαρξης ασυμβίβαστων στο πρόσωπο του Αναπληρωτή Κοσμήτορα, εάν είναι δυνατή η αναλογική εφαρμογή των διατάξεων του ν. 4957/2022 (Α’ 141) περί Α.Ε.Ι. και συγκεκριμένα η διάταξη του άρθρου 32 παρ. 3 αυτού, σχετικά με την ύπαρξη ασυμβίβαστων στο πρόσωπο του Αντιπροέδρου Μονοτμηματικής Σχολής Α.Ε.Ι. ή απαιτείται νομοθετική ρύθμιση
----------------------------------
Στα ανωτέρω ερωτήματα, το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους (Τμήμα Δ’) γνωμοδότησε ως εξής:
Ιστορικό
Από το έγγραφο, με το οποίο τίθενται τα ερωτήματα της υπηρεσίας και τα στοιχεία του φακέλου που το συνοδεύουν, προκύπτει το ακόλουθο πραγματικό:
1. Δυνάμει των με αριθ. 17/28-6-2024 και 18/28-6-2024 προκηρύξεων της Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων (Σ.Σ.Ε.) διεξήχθησαν την 5η Ιουλίου 2024 εκλογές για την ανάδειξη Κοσμήτορα και Αναπληρωτή Κοσμήτορα, αντίστοιχα, στην ως άνω Σχολή. Ειδικότερα σ’ ότι αφορά τις εκλογές για την ανάδειξη του Αναπληρωτή Κοσμήτορα, σε αυτήν συμμετείχαν ως υποψήφιοι οι Καθηγητές Ν. Ζ., Θ. Λ., Ρ. Ι. και Γ.Τ.
2. Η πρώτη εκλογική διαδικασία που πραγματοποιήθηκε κατά την ως άνω ημερομηνία κατέστη άγονη, καθόσον ουδείς εκ των τεσσάρων υποψηφίων δεν συγκέντρωσε την απόλυτη πλειοψηφία των εγκύρων ψηφοδελτίων.
3. Ακολούθως, στα πλαίσια της επαναληπτικής εκλογικής διαδικασίας που έλαβε χώρα την ίδια ημέρα μεταξύ των δύο πρώτων σε ψήφους υποψηφίων, ήτοι των Καθηγητών Γ. Τ. και Θ. Λ., εξελέγη ο πρώτος.
4. Σε συνέχεια συντάχθηκε η με αριθ. Φ.900/52/21832/12-7-2024 διαπιστωτική πράξη του Διοικητή της Σ.Σ.Ε. περί εκλογής Κοσμήτορα και Αναπληρωτή Κοσμήτορα της Σ.Σ.Ε.
5. Μετά την ολοκλήρωση της κατά τα ανωτέρω εκλογικής διαδικασίας και πριν από την έκδοση της σχετικής διαπιστωτικής πράξης του Διοικητή της Σ.Σ.Ε. περί εκλογής Κοσμήτορα και Αναπληρωτή Κοσμήτορα, ο συνυποψήφιος για τη θέση του Αναπληρωτή Κοσμήτορα, Καθηγητής Θ. Λ., απέστειλε μέσω μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (emails) προς τον Διοικητή της Σ.Σ.Ε, με κοινοποίηση στον Κοσμήτορα, τους προβληματισμούς του σχετικά με ενδεχόμενη ύπαρξη ασυμβίβαστου στο πρόσωπο του νεοεκλεγέντος Αναπληρωτή Κοσμήτορα, λόγω της πιθανής εκ μέρους του άσκησης του επαγγέλματος του Δικηγόρου, θέτοντας παράλληλα εν γένει το ζήτημα του αν προβλέπονται τυχόν ασυμβίβαστα στο πρόσωπο του Αναπληρωτή Κοσμήτορα.
6. Με αφορμή αυτούς τους προβληματισμούς το Γενικό Επιτελείο Στρατού με το με αριθμό πρωτ. Φ.454.04/05/986333/22.10.2024 έγγραφο της Γενικής Διεύθυνσης Στρατού – Διοίκηση Στρατιωτικής Εκπαίδευσης – Διεύθυνση Στρατιωτικής Εκπαίδευσης υπέβαλε τα ακόλουθα ερωτήματα:
«α. Δεδομένου ότι υφίσταται ειδική πρόβλεψη για έκτακτη εκλογή του Αναπληρωτή Κοσμήτορα και ότι δεν περιλαμβάνεται στο άρθρο 5 του ν. 3187/2003 (Α’ 233), όπως διαμορφώθηκε με το άρθρο 18 ν. 5110/2024 (Α’ 75), η εν λόγω ιδιότητα Αναπληρωτή Κοσμήτορα στα μονοπρόσωπα όργανα των ΑΣΕΙ, είναι νόμιμη η εκλογή του Αναπληρωτή Κοσμήτορα, χωρίς την εξέταση ασυμβίβαστου, καθόσον αυτά δεν προβλέπονται για την εν λόγω θέση;
β. Σε περίπτωση κατά την οποία κριθεί ότι απαιτείται η εξέταση ασυμβίβαστου για την ιδιότητα του Αναπληρωτή Κοσμήτορα των ΑΣΕΙ είναι δυνατή η αναλογική εφαρμογή των διατάξεων της παρ. 3 του άρθρου 32 του ν. 4957/2022 αναφορικά με το ασυμβίβαστο του Αντιπροέδρου Μονοτμηματική Σχολής των ΑΕΙ ή απαιτείται νομοθετική ρύθμιση;».
Νομοθετικό Πλαίσιο
7. Στις διατάξεις των άρθρων 4, 5 και 16 του Συντάγματος ορίζονται, μεταξύ άλλων, τα εξής:
«Άρθρο 4
1. Οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου. 2…
Άρθρο 5
1. Καθένας έχει δικαίωμα να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητά του και να συμμετέχει στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της Χώρας, εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώματα των άλλων και δεν παραβιάζει το Σύνταγμα ή τα χρηστά ήθη. 2..
Άρθρο 16
1. Η τέχνη και η επιστήμη, η έρευνα και η διδασκαλία είναι ελεύθερες, η ανάπτυξη και η προαγωγή τους αποτελεί υποχρέωση του Κράτους. Η ακαδημαϊκή ελευθερία και η ελευθερία της διδασκαλίας δεν απαλλάσσουν από το καθήκον της υπακοής στο Σύνταγμα. 2. Η παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του Κράτους και έχει σκοπό την ηθική, πνευματική, επαγγελματική και φυσική αγωγή των Ελλήνων, την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και τη διάπλασή τους σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες. 3...4.. 5. Η ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται αποκλειστικά από ιδρύματα που αποτελούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου με πλήρη αυτοδιοίκηση. Τα ιδρύματα αυτά τελούν υπό την εποπτεία του Κράτους, έχουν δικαίωμα να ενισχύονται οικονομικά από αυτό και λειτουργούν σύμφωνα με τους νόμους που αφορούν τους οργανισμούς τους...6....».
8.Στις διατάξεις του ν. 3187/2003 «Ανώτατα Στρατιωτικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (Α.Σ.Ε.Ι.)» (Α’ 233), όπως ισχύουν, ορίζονται, μεταξύ άλλων, τα εξής:
«Άρθρο 1
Αποστολή και Οργάνωση Α.Σ.Ε.Ι.
1. Τα Ανώτατα Στρατιωτικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (Α.Σ.Ε.Ι.) είναι ισότιμα με τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (Α.Ε.Ι.) όπως αυτά ορίζονται κάθε φορά από την κείμενη νομοθεσία, παρέχοντας ισότιμη εκπαίδευση και χορηγώντας ισότιμα πτυχία με αυτά.
2. Τα Α.Σ.Ε.Ι. έχουν ως αποστολή: α. Να παράγουν και να μεταδίδουν τη γνώση στους σπουδαστές τους με την έρευνα και διδασκαλία της στρατιωτικής, ναυτικής, αεροπορικής επιστήμης και τεχνολογίας, καθώς και των συναφών θεωρητικών, θετικών και εφαρμοσμένων επιστημών. β. Να αναπτύσσουν τις στρατιωτικές αρετές και τη στρατιωτική αγωγή ώστε να διαμορφώνουν αξιωματικούς των Ενόπλων Δυνάμεων με στρατιωτική συνείδηση, μόρφωση ανώτατου επιπέδου, καθώς και κοινωνική, πολιτιστική και πολιτική παιδεία και αγωγή, παρέχοντάς τους τα εφόδια για να καταστούν ικανοί ηγήτορες με άρτια επαγγελματική και επιστημονική κατάρτιση. γ. Να διοργανώνουν αυτοτελώς, ή από κοινού με τα Α.Ε.Ι., προγράμματα δευτέρου και τρίτου κύκλου σπουδών [Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών (Π.Μ.Σ.) και Προγράμματα Διδακτορικών Σπουδών (Π.Δ.Σ.), αντίστοιχα], σύμφωνα με τις προδιαγραφές και τις κατευθύνσεις της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘ.Α.Α.Ε.), καθώς και να διεξάγουν επιστημονική έρευνα σε τομείς ενδιαφέροντος των Ενόπλων Δυνάμεων.
3. Α.Σ.Ε.Ι. είναι: Η Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων (Σ.Σ.Ε.), η Σχολή Ναυτικών Δοκίμων (Σ.Ν.Δ.) και η Σχολή Ικάρων (Σ.Ι.). 4. Η διάρκεια του πρώτου κύκλου σπουδών στα Α.Σ.Ε.Ι. είναι τέσσερα (4) τουλάχιστον ακαδημαϊκά έτη και οι σπουδές οργανώνονται σε ακαδημαϊκά εξάμηνα. 5. Η εποπτεία στα Α.Σ.Ε.Ι. ασκείται από τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας (Υ.ΕΘ.Α.) δια των οικείων Γενικών Επιτελείων (Γ.Ε.). 6. Τα Α.Σ.Ε.Ι. υπόκεινται σε αξιολόγηση και πιστοποίηση από την ΕΘ.Α.Α.Ε., με αναλογική εφαρμογή των διατάξεων περί αξιολόγησης των Α.Ε.Ι. του ν. 3374/2005 (Α` 189) και του ν. 4653/2020 (Α` 12).
Άρθρο 5
Όργανα διοίκησης των Α.Σ.Ε.Ι.
1. Όργανα διοίκησης του Ανώτατου Στρατιωτικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος (Α.Σ.Ε.Ι.) για την εκπαιδευτική του λειτουργία είναι:
α. Συλλογικά: (αα) Το Εκπαιδευτικό Συμβούλιο (Ε.Σ.) (ββ) Η Ακαδημαϊκή Συνέλευση (Α.Σ.)
β. Μονοπρόσωπα: (αα) ο Διοικητής (ββ) ο Υποδιοικητής (γγ) ο Διευθυντής Στρατιωτικής Εκπαίδευσης (δδ) ο Κοσμήτορας (εε) οι Διευθυντές Τομέων.
2…
6. α. Ο Κοσμήτορας είναι μέλος του Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (Δ.Ε.Π.) του οικείου Α.Σ.Ε.Ι., στη βαθμίδα του Καθηγητή ή του Αναπληρωτή Καθηγητή και εκλέγεται με μυστική ψηφοφορία από την Α.Σ.. Ο Κοσμήτορας έχει θητεία τεσσάρων (4) ακαδημαϊκών ετών. Δεν επιτρέπεται η εκλογή Κοσμήτορα για περισσότερες από δύο (2) θητείες συνολικά. Ως θητεία για την εφαρμογή της διάταξης αυτής νοείται η χρονική περίοδος ανάμεσα σε δύο (2) εκλογικές διαδικασίες. Η θητεία στο παραπάνω αξίωμα πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου δεν λαμβάνεται υπόψη για τους περιορισμούς αυτής της παραγράφου.
β. Ο Κοσμήτορας έχει τις ακόλουθες αρμοδιότητες: (αα) Προΐσταται της Κοσμητείας, διευθύνει και εποπτεύει την παρεχόμενη ακαδημαϊκή εκπαίδευση, σύμφωνα με τον νόμο αυτόν και τον οικείο Οργανισμό. (ββ) Συνεργάζεται με τον Διευθυντή Στρατιωτικής Εκπαίδευσης για τον συντονισμό των δραστηριοτήτων σχετικά με την έρευνα και τα προπτυχιακά, μεταπτυχιακά και διδακτορικά προγράμματα σπουδών στο Α.Σ.Ε.Ι. (γγ) Υποβάλλει πρόταση στον Υποδιοικητή του οικείου Α.Σ.Ε.Ι. σχετικά με τον ετήσιο προϋπολογισμό των εκπαιδευτικών αναγκών του Α.Σ.Ε.Ι. ως προς την ακαδημαϊκή εκπαίδευση. (δδ) Μεριμνά για την εφαρμογή των αποφάσεων του Εκπαιδευτικού Συμβουλίου ως προς την ακαδημαϊκή εκπαίδευση. (εε) Εκπροσωπεί το Α.Σ.Ε.Ι. στην ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα σε θέματα προπτυχιακών, μεταπτυχιακών και διδακτορικών σπουδών και σε θέματα έρευνας.(στστ) Έχει κάθε άλλη αρμοδιότητα που προβλέπεται από τον νόμο αυτόν και τον οικείο Οργανισμό.
γ. Ο Κοσμήτορας, σε περίπτωση απουσίας ή κωλύματος, αναπληρώνεται από τον Αναπληρωτή Κοσμήτορα, ο οποίος είναι μέλος Δ.Ε.Π. του οικείου Α.Σ.Ε.Ι., στη βαθμίδα του Καθηγητή ή του Αναπληρωτή Καθηγητή. Ο Αναπληρωτής Κοσμήτορας εκλέγεται με μυστική ψηφοφορία από την Α.Σ., η οποία πραγματοποιείται ταυτόχρονα με τη διαδικασία εκλογής Κοσμήτορα. Η αναπλήρωση αφορά σε κάθε αρμοδιότητα του Κοσμήτορα πλην εκείνων της συμμετοχής του στο Ε.Σ., στο Σ.Α.Α.Σ.Ε. και στα όργανα εκλογής, επιλογής και εξέλιξης του διδακτικού προσωπικού. 7…..
Άρθρο 8
Διδακτικό Ερευνητικό Προσωπικό (Δ.Ε.Π.)
1. Το Δ.Ε.Π. ασκεί το διδακτικό και ερευνητικό έργο και αποτελείται από Καθηγητές, Αναπληρωτές Καθηγητές, Επίκουρους Καθηγητές και Λέκτορες. Οι Καθηγητές και οι Αναπληρωτές Καθηγητές εκλέγονται ως μόνιμοι. Τα μέλη Δ.Ε.Π.των Α.Σ.Ε.Ι. είναι πλήρους απασχόλησης.
2….
Άρθρο 13
Απασχόληση Μελών Δ.Ε.Π.
1.…
2. Στα μέλη Δ.Ε.Π. των Α.Σ.Ε.Ι. επιτρέπεται: α. Να αμείβονται από χρηματοδοτούμενα ερευνητικά προγράμματα ή από Ερευνητικά Ινστιτούτα ή Κέντρα υπό την εποπτεία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας ή υπό την εποπτεία άλλων Υπουργείων. β. Να αμείβονται για κάθε είδους έργο που εκτελούν. γ. Να απασχολούνται υπερωριακώς εκτός του Α.Σ.Ε.Ι. δ. Να ασκούν ελευθέριο επάγγελμα. ε. Να αμείβονται από δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας. στ. Να διδάσκουν σε άλλα Α.Σ.Ε.Ι. και Σχολές του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, σε δημόσιες σχολές, σε δημόσιες Σ.Α.Ε.Κ. και Κ.Ε.Κ. ζ. Να τοποθετούνται σε αμειβόμενες θέσεις, συμπεριλαμβανομένης και της κατ` αποκοπή αποζημίωσης, Προέδρου, Αντιπροέδρου, Διοικητή, Υποδιοικητή και των αναπληρωτών τους σε Ν.Π.Δ.Δ. και Ν.Π.Ι.Δ. που υπάγονται στον δημόσιο τομέα, τράπεζες, οργανισμούς, δημόσιες επιχειρήσεις, επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας και κερδοσκοπικά ιδρύματα. η. Να συμμετέχουν ως έμμισθα μέλη σε δύο κατ` ανώτατο όριο επιτροπές και Διοικητικά Συμβούλια του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στις οποίες προβλέπεται υποχρεωτικά από τον νόμο η συμμετοχή τους, καθώς και ως μέλη του Επιστημονικού Συμβουλίου της Βουλής, σύμφωνα με τα οριζόμενα στον Κανονισμό της Βουλής, καθώς και ως μέλη σε ομάδες εργασίας του δημόσιου τομέα και των ανεξάρτητων διοικητικών αρχών, εξαιρουμένων των Προέδρων τους.
3. Τα μέλη Δ.Ε.Π., που ασκούν τις δραστηριότητες των περ. α` β`, γ` και δ` της παρ. 2, υποχρεούνται να αποδίδουν ετησίως στον Ειδικό Λογαριασμό του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας του άρθρου 27, υπέρ του οικείου Α.Σ.Ε.Ι., ποσοστό που ορίζεται σε πέντε τοις εκατό (5%) επί του ακαθάριστου ποσού της αμοιβής τους για τις δραστηριότητες των περ. α΄, β` και γ` και επτά τοις εκατό (7%) επί του ετήσιου καθαρού εισοδήματος που προέρχεται από την άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας της περ. δ` της παρ. 2. Οι αποδοχές των περ. α’, β` και γ` της παρ. 2 εκκαθαρίζονται από τον Ειδικό Λογαριασμό του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και καταβάλλονται μέσω της Ενιαίας Αρχής Πληρωμών. Η παρακράτηση επί των αμοιβών της περ. δ` της παρ. 2 αποτελεί πόρο του Α.Σ.Ε.Ι., παρακρατείται απευθείας από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.) μετά από την εκκαθάριση της δήλωσης φορολογίας του υπόχρεου και αποδίδεται στον Ειδικό Λογαριασμό του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.3Α. α) Δεν είναι υπόχρεοι απόδοσης της κράτησης της παρ. 3 τα μέλη Δ.Ε.Π. κατά το χρονικό διάστημα που: αα) βρίσκονται σε καθεστώς αναστολής καθηκόντων, αβ) τελούν σε άδεια άνευ αποδοχών, αγ) τελούν σε άδεια παράλληλης απασχόλησης σε ίδρυμα της αλλοδαπής. β)…
4….
Άρθρο 16
Ασυμβίβαστα Μελών Δ.Ε.Π.
1. Στα μέλη Δ.Ε.Π. απαγορεύεται: α. Να απασχολούνται ως σύμβουλοι ή με διοικητικό ή διδακτικό έργο ή να συμμετέχουν με οποιαδήποτε σχέση και χρονική διάρκεια σε ιδιωτικό φορέα παροχής εκπαιδευτικών υπηρεσιών, που δεν υπάγεται στο δημόσιο τομέα. β. Να ιδρύουν ή να συμμετέχουν με οποιαδήποτε σχέση ή ιδιότητα σε επιχειρήσεις ή εταιρείες ή κοινοπραξίες ή κερδοσκοπικά νομικά πρόσωπα, στα οποία ανατίθεται η εκπόνηση μελετών ή προγραμμάτων ή η εκτέλεση συγκεκριμένου έργου ή η προμήθεια υλικού ή η παροχή υπηρεσιών από το οικείο ή άλλο Α.Σ.Ε.Ι. γ. Να κατέχουν αμειβόμενη θέση ως μέλη σε περισσότερες από δύο επιτροπές ή Δ.Σ. του δημόσιου ή ιδιωτικού τομέα. δ. Να κατέχουν άλλη πλην του Α.Σ.Ε.Ι. μόνιμη οργανική θέση στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Οι κατέχοντες τέτοια θέση υποχρεούνται εντός δύο μηνών από τη δημοσίευση του νόμου αυτού να επιλέξουν αν θα διατηρήσουν την πανεπιστημιακή θέση ή τη θέση του Δημοσίου.
2. …
3. Η ιδιότητα του Κοσμήτορα είναι ασυμβίβαστη με κάθε επαγγελματική απασχόληση εκτός Α.Σ.Ε.Ι., καθώς και με την κατοχή έμμισθης θέσης στον δημόσιο ή ιδιωτικό τομέα, πλην της άσκησης διδακτικού ή ερευνητικού έργου σε άλλα Α.Σ.Ε.Ι., Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (Α.Ε.Ι.), εκπαιδευτικά ιδρύματα, Σχολές και Κέντρα Εκπαίδευσης αρμοδιότητας του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας ή ερευνητικούς και τεχνολογικούς φορείς της ημεδαπής ή αλλοδαπής. Το ασυμβίβαστο συνεπάγεται την άμεση παραπομπή μέσω του Διοικητή του Α.Σ.Ε.Ι. ή του Υπουργού Εθνικής Άμυνας στο Πειθαρχικό Συμβούλιο και την ενεργοποίηση της πειθαρχικής διαδικασίας του άρθρου 20.
Άρθρο 27
Ειδικός Λογαριασμός
Για την αξιοποίηση των κονδυλίων επιστημονικής έρευνας, Εκπαίδευσης, κατάρτισης, τεχνολογικής ανάπτυξης και παροχής σχετικών υπηρεσιών, από τα Α.Σ.Ε.Ι., χρησιμοποιείται ο ειδικός εκτός προϋπολογισμού λογαριασμός του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, που έχει συσταθεί σύμφωνα με το άρθρο 22 του Ν. 2913/2001(ΦΕΚ 102 Α)».
9. Στα άρθρα 15 και 58 του π.δ 50/2018 «Οργανισμός Σχολής Ευελπίδων» (Α΄92), που εκδόθηκε κατ’ εξουσιοδότηση του ν.3187/2003 (άρθρο 16), ορίζονται, μεταξύ άλλων, τα εξής:
«Άρθρο 15 Κοσμήτορας
1……..4.. Ο Κοσμήτορας προΐσταται της Κοσμητείας διευθύνει και εποπτεύει την παρεχόμενη ακαδημαϊκή εκπαίδευση σύμφωνα με το ν. 3187/2003 (Α´ 233) και τον οικείο Οργανισμό. Οι αρμοδιότητές του περιλαμβάνουν: α. Την οργάνωση, τη σχεδίαση, τον προγραμματισμό και τον έλεγχο της υλοποίησης της ακαδημαϊκής εκπαίδευσης, του εγκεκριμένου από το Εκπαιδευτικό Συμβούλιο Προγράμματος Σπουδών, που παρέχεται στη ΣΣΕ. β. Τη συνεργασία με τον Διευθυντή Στρατιωτικής Εκπαίδευσης, για το συντονισμό των δραστηριοτήτων σχετικά με την έρευνα, τα προπτυχιακά και τα μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών της ΣΣΕ. γ. Την εποπτεία, τον συντονισμό και τον έλεγχο των δραστηριοτήτων των Τομέων. δ. Την εισήγηση στο Εκπαιδευτικό Συμβούλιο για θέματα ακαδημαϊκής εκπαίδευσης και των αποφάσεων της Ακαδημαϊκής Συνέλευσης. ε. Την οργάνωση και τη διεξαγωγή των εξετάσεων της ακαδημαϊκής εκπαίδευσης, όπως ορίζει ο παρών Οργανισμός, σε συνεργασία με τον Διευθυντή Στρατιωτικής Εκπαίδευσης. στ. Την ενημέρωση της Διοίκησης της ΣΣΕ για την πρόοδο της ακαδημαϊκής εκπαίδευσης και την αναφορά σχετικών δυσχερειών και προβλημάτων. ζ. Την εκπροσώπηση της ΣΣΕ, στην ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα, για θέματα προπτυχιακών, μεταπτυχιακών σπουδών και έρευνας, σε συνεργασία με τον Διευθυντή Στρατιωτικής Εκπαίδευσης. η. Τη μέριμνα για την ενημέρωση των μητρώων του Διδακτικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού που είναι επιφορτισμένο με την ακαδημαϊκή εκπαίδευση. θ. ... ια. Την εποπτεία της απόδοσης του Διδακτικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού που είναι επιφορτισμένο με την ακαδημαϊκή εκπαίδευση, καθώς και της στάσης και της συμπεριφοράς του. … ιγ. Την άσκηση πειθαρχικής δίωξης στα μέλη ΔΕΠ που υποπίπτουν σε πειθαρχικό παράπτωμα και τη συμμετοχή στο Πειθαρχικό Συμβούλιο, σύμφωνα με τον ν. 3187/2003 (Α΄ 233). ιδ. ... ιθ. Την προεδρία της Ακαδημαϊκής Συνέλευσης. κ. Την υποβολή πρότασης στον Υποδιοικητή της ΣΣΕ σχετικά με τον ετήσιο προϋπολογισμό των εκπαιδευτικών αναγκών της ΣΣΕ ως προς την ακαδημαϊκή εκπαίδευση. κα. Τη μέριμνα για την εφαρμογή των αποφάσεων του Εκπαιδευτικού Συμβουλίου ως προς την ακαδημαϊκή εκπαίδευση. κβ. Κάθε άλλη αρμοδιότητα που προβλέπεται από τον παρόντα Οργανισμό και τη σχετική νομοθεσία. 5. ... 6. Ο Κοσμήτορας αναπληρώνεται σε περίπτωση απουσίας ή κωλύματος, από τον Αναπληρωτή Κοσμήτορα…………….Ο Κοσμήτορας γνωστοποιεί εγγράφως το αίτημα προς αναπλήρωση και το χρονικό διάστημα της απουσίας του, στο Διοικητή της ΣΣΕ και στον Αναπληρωτή του. Η αναπλήρωση παύει αυτοδικαίως με την επιστροφή του Κοσμήτορα και την έγγραφη ενημέρωση του Διοικητού της ΣΣΕ και του Αναπληρωτή του. 7….
Άρθρο 58 Οργάνωση ερευνητικών προγραμμάτων
1…..5. H Επιτροπή Ερευνών είναι το όργανο το οποίο διαχειρίζεται την ερευνητική δραστηριότητα στη ΣΣΕ. Η Επιτροπή Ερευνών διεκπεραιώνει όλα τα οικονομικά θέματα που αφορούν τον Ειδικό Λογαριασμό του άρθρου 27 του ν. 3187/2003. Η Επιτροπή Ερευνών αποτελεί τον ενδιάμεσο στην επικοινωνία των μελών ΔΕΠ που εκτελούν χρηματοδοτούμενα ερευνητικά έργα με τον Ειδικό Λογαριασμό του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας. Η Επιτροπή Ερευνών διασφαλίζει ότι πληρούνται οι όροι και οι προϋποθέσεις που τίθενται από τις διατάξεις του Ειδικού Λογαριασμού. 6. Η Επιτροπή Ερευνών είναι πενταμελής. Αποτελείται από μέλη ΔΕΠ και από Αξιωματικούς ήτοι, από τον Αναπληρωτή Κοσμήτορα ως Πρόεδρο, τρία (3) μέλη ΔΕΠ και το Διευθυντή της Διεύθυνσης Επικοινωνιών - Ερευνας και Πληροφορικής της ΣΣΕ. Ορίζονται από το Εκπαιδευτικό Συμβούλιο για δύο (2) έτη, μετά από πρόταση του Κοσμήτορα. Στην περίπτωση που μέλος της Επιτροπής Ερευνας παραιτηθεί ή εκλείψει, το Εκπαιδευτικό Συμβούλιο ορίζει νέο μέλος, μετά από πρόταση του Κοσμήτορα.».
10. Με τις διατάξεις των άρθρων 22, 24, 25, 32 και 33 του ν. 4957/2022 «Νέοι Ορίζοντες στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα: Ενίσχυση της ποιότητας, της λειτουργικότητας και της σύνδεσης των Α.Ε.Ι. με την κοινωνία και λοιπές διατάξεις» (Α' 141), ορίζονται, μεταξύ άλλων, τα εξής:
«Άρθρο 22
Όργανα Σχολής
1. Οι Σχολές των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Α.Ε.Ι.) έχουν τα ακόλουθα όργανα: α) Κοσμήτορα, β) Κοσμητεία.
2. Ειδικά, οι Μονοτμηματικές Σχολές έχουν τα ακόλουθα όργανα: α) Κοσμήτορα, ο οποίος ασκεί τις αρμοδιότητες των άρθρων 26 και 33. β) Αναπληρωτής Κοσμήτορας, ο οποίος ασκεί τις αρμοδιότητες του Αντιπροέδρου Τμήματος σύμφωνα με το άρθρο 33. γ) …
Άρθρο 24
Διαδικασία ανάδειξης Κοσμήτορα
1…
4. Το αξίωμα του Κοσμήτορα είναι ασυμβίβαστο με το αξίωμα άλλου μονοπρόσωπου οργάνου και ιδίως του Πρύτανη, Αντιπρύτανη, Προέδρου Τμήματος ή Διευθυντή Τομέα, καθώς και με την ιδιότητα μέλους του Συμβουλίου Διοίκησης. Είναι επιτρεπτή η κατοχή της θέσης Διευθυντή Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών, Ξενόγλωσσου Προγράμματος Σπουδών, Πανεπιστημιακού Εργαστηρίου, Πανεπιστημιακής Κλινικής, Πανεπιστημιακού Μουσείου και Ερευνητικού Ινστιτούτου. Η ιδιότητα του Κοσμήτορα είναι ασυμβίβαστη με κάθε επαγγελματική ενασχόληση εκτός του Ιδρύματος, πλην της άσκησης διδακτικού ή ερευνητικού έργου προς Α.Ε.Ι. ή ερευνητικούς και τεχνολογικούς φορείς της ημεδαπής ή αλλοδαπής. Η ύπαρξη ασυμβίβαστου ελέγχεται καθ’ όλη τη διάρκεια της θητείας του Κοσμήτορα και αν διαπιστωθεί η ύπαρξη τέτοιου, το εν λόγω πρόσωπο παύεται με απόφαση του Συμβουλίου Διοίκησης (Σ.Δ.).
5…6…7…
8. Οι παρ. 5 έως 7 εφαρμόζονται για την ανάδειξη των Κοσμητόρων των Σχολών των Α.Ε.Ι., πλην των Μονοτμηματικών Σχολών των Α.Ε.Ι. Ειδικά για τις Μονοτμηματικές Σχολές των Α.Ε.Ι. ο Κοσμήτορας αναδεικνύεται μέσω άμεσης και καθολικής εκλογής από το σύνολο των υπηρετούντων μελών Δ.Ε.Π. στη Μονοτμηματική Σχολή κατ’ αναλογική εφαρμογή της διαδικασίας του άρθρου 32 για την ανάδειξη Προέδρου Τμήματος. Με την ίδια διαδικασία δύναται να αναδεικνύεται Αναπληρωτής Κοσμήτορας κατ’ αναλογική εφαρμογή της διαδικασίας ανάδειξης του Αντιπροέδρου Τμήματος του άρθρου 32.»
Άρθρο 25
Ρυθμίσεις για το αξίωμα του Κοσμήτορα
1…
4. Με απόφαση του Κοσμήτορα καθορίζεται η σειρά αναπλήρωσής του από τους Προέδρους των Τμημάτων της Σχολής τους, όταν απουσιάζει ή κωλύεται να ασκήσει τα καθήκοντά του. Ο Πρόεδρος Τμήματος, ο οποίος αναπληρώνει τον Κοσμήτορα, σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο, ασκεί και τις αρμοδιότητες του άρθρου 26.
Άρθρο 32
Πρόεδρος και Αντιπρόεδρος Τμήματος - Διαδικασία εκλογής
1…2…
3. Ο Πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος δεν επιτρέπεται να κατέχουν συγχρόνως το αξίωμα άλλου μονοπρόσωπου οργάνου του οικείου ή άλλου Α.Ε.Ι., με εξαίρεση τις θέσεις Διευθυντή προγράμματος μεταπτυχιακών σπουδών, ξενόγλωσσου προγράμματος σπουδών, πανεπιστημιακού εργαστηρίου, πανεπιστημιακής κλινικής, πανεπιστημιακού μουσείου, Ερευνητικού Ινστιτούτου του οικείου Α.Ε.Ι. Η ύπαρξη ασυμβίβαστου ελέγχεται καθ’ όλη τη διάρκεια της θητείας και αν διαπιστωθεί η ύπαρξή του, το εν λόγω πρόσωπο εκπίπτει αυτοδικαίως από το αντίστοιχο αξίωμα. Η αυτοδίκαιη έκπτωση διαπιστώνεται με πράξη του Πρύτανη του Α.Ε.Ι.
4…..
Άρθρο 33
Αρμοδιότητες Προέδρου και Αντιπροέδρου Τμήματος
1. Ο Πρόεδρος έχει τις ακόλουθες αρμοδιότητες: α) προΐσταται του Τμήματος και εποπτεύει την εύρυθμη λειτουργία του, β) συμμετέχει στη Σύγκλητο και την Κοσμητεία εκπροσωπώντας το Τμήμα και εισηγείται προς τα αρμόδια όργανα του Ανώτατου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος (Α.Ε.Ι.) θέματα που σχετίζονται με τις ανάγκες και τη λειτουργία του, γ) συγκαλεί τη Συνέλευση του Τμήματος, προεδρεύει των εργασιών της, καταρτίζει την ημερήσια διάταξη, ορίζει εισηγητή των θεμάτων της Συνέλευσης αν δεν εισηγείται ο ίδιος τα θέματα και μεριμνά για την εκτέλεση των αποφάσεών της, δ) συγκαλεί το Διοικητικό Συμβούλιο, καταρτίζει την ημερήσια διάταξη, προεδρεύει των εργασιών του και μεριμνά για την εκτέλεση των αποφάσεών του, ε) ενημερώνει τη Συνέλευση και το Διοικητικό Συμβούλιο για τις αποφάσεις της Συγκλήτου και της Κοσμητείας που αφορούν στο Τμήμα, καθώς και την εν γένει λειτουργία του Α.Ε.Ι., στ) παρακολουθεί την εκπαιδευτική λειτουργία των προγραμμάτων σπουδών πρώτου κύκλου που παρέχονται από το Τμήμα, αν δεν έχει οριστεί υπεύθυνος του προγράμματος σπουδών, ζ) εκδίδει πράξεις ένταξης μελών Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (Δ.Ε.Π.) σε καθεστώς μερικής απασχόλησης, μετά από απόφαση της Συνέλευσης, η) χορηγεί τις άδειες του άρθρου 157 στα μέλη Δ.Ε.Π. του Τμήματος, καθώς και τις άδειες της παρ. 6 του άρθρου 162 που αφορούν στο προσωπικό των κατηγοριών Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού (Ε.Ε.Π.), Εργαστηριακού Διδακτικού Προσωπικού (Ε.ΔΙ.Π.) και Ειδικού Τεχνικού Εργαστηριακού Προσωπικού (Ε.Τ.Ε.Π.), για τις οποίες είναι αρμόδιος ο Πρόεδρος, έπειτα από απόφαση της Συνέλευσης του Τμήματος, θ) εγκρίνει τη μετακίνηση μελών Δ.Ε.Π., αν η μετακίνηση διενεργείται για τις ανάγκες του Τμήματος, ι) διαβιβάζει τις γνώμες, προτάσεις ή εισηγήσεις της Συνέλευσης του Τμήματος προς τα αρμόδια όργανα του Α.Ε.Ι., ια) συγκροτεί επιτροπές για τη μελέτη ή διεκπεραίωση συγκεκριμένων θεμάτων της αρμοδιότητας του Τμήματος, ιβ) επιμελείται την τήρηση των μητρώων επιστημονικών δημοσιεύσεων του Τμήματος, ιγ) συντάσσει και εγκρίνει τον ετήσιο απολογισμό δράσεων του Τμήματος, τον οποίον υποβάλλει προς έγκριση στη Συνέλευση του Τμήματος και τον διαβιβάζει στην Κοσμητεία, τη Σύγκλητο και το Συμβούλιο Διοίκησης του Α.Ε.Ι., ιδ) ασκεί κάθε άλλη αρμοδιότητα που ορίζεται στον εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας του Α.Ε.Ι.
2. Ο Αντιπρόεδρος εκτελεί τα καθήκοντα του Προέδρου, αν ο Πρόεδρος απουσιάζει ή κωλύεται προσωρινά. Τα αρχαιότερα κατά σειρά μέλη της Συνέλευσης Τμήματος εκτελούν τα καθήκοντα του Προέδρου και του Αντιπροέδρου αντίστοιχα, αν απουσιάζουν ή κωλύονται προσωρινά αμφότεροι».
11. Στο άρθρο 32 του Κώδικα περί Δικηγόρων (ν. 4194/2013, Α’ 208) ορίζονται τα εξής:
«Μερική αναστολή άσκησης του δικηγορικού λειτουργήματος
1. Οι καθηγητές και οι αναπληρωτές καθηγητές των σχολών των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης τελούν σε μερική αναστολή του δικηγορικού λειτουργήματος. Στους ανωτέρω επιτρέπεται η παροχή γνωμοδοτήσεων και η παράσταση ενώπιον του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου, του Συμβουλίου Επικρατείας, του Αρείου Πάγου και του Ελεγκτικού Συνεδρίου, των ανακριτικών αρχών για υποθέσεις κακουργηματικού χαρακτήρα, των Εφετείων, του Μικτού Ορκωτού Δικαστηρίου και Μικτού Ορκωτού Εφετείου, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις παράστασης, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα. 2…».
Ερμηνεία και εφαρμογή των διατάξεων
Από τις προαναφερόμενες διατάξεις, ερμηνευόμενες αυτοτελώς, αλλά και σε συνδυασμό μεταξύ τους, ενόψει και όλου του νομικού πλαισίου στο οποίο εντάσσονται και του σκοπού που εξυπηρετούν και την υπαγωγή σ’ αυτές των πραγματικών περιστατικών που τέθηκαν υπόψη του Τμήματοςαπό την ερωτώσα υπηρεσία, συνάγονται τα ακόλουθα:
12. Με τις διατάξεις του άρθρου 16 του Συντάγματος κατοχυρώνεται η ελεύθερη ανάπτυξη της επιστήμης, ως θεμελιώδης σκοπός του κράτους και καθορίζονται οι βασικές προϋποθέσεις και οι αρχές που πρέπει να διέπουν την παροχή της ανώτατης εκπαίδευσης, για την οποία θεσπίζονται συγκεκριμένα οργανωτικά και λειτουργικά πλαίσια, που οριοθετούν τη δράση όχι μόνο της διοίκησης, αλλά και του κοινού νομοθέτη κατά την από αυτόν ρύθμιση των σχετικών θεμάτων (βλ. ΟλΣτΕ 41/2013, ΟλΣτΕ 2786, 2801/1984, ΣτΕ 2705/2014 7μ., 2303/2011 7μ.). Κατά την έννοια των συνταγματικών αυτών διατάξεων, η ανώτατη εκπαίδευση, σκοπός της οποίας είναι η προαγωγή και μετάδοση της επιστημονικής γνώσης με την έρευνα και τη διδασκαλία, παρέχεται από αυτοτελή ιδρύματα που αποτελούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, σύμφωνα με τις αρχές της ακαδημαϊκής ελευθερίας και της πλήρους αυτοδιοίκησης των ιδρυμάτων αυτών. Η αρχή της ακαδημαϊκής ελευθερίας εγγυάται την αδέσμευτη επιστημονική σκέψη, έρευνα και διδασκαλία και νοείται όχι μόνο ως ατομικό δικαίωμα του πανεπιστημιακού ερευνητή ή διδασκάλου, αλλά και ως θεσμική εγγύηση, ως οργανωμένη δηλαδή δραστηριότητα, αναπτυσσόμενη, σύμφωνα με κανόνες που θεσπίζει και με μέσα που παρέχει το κράτος, μέσα στο πλαίσιο της λειτουργίας των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων (ΟλΣτΕ 2046, 2047/2022, 1013/2013, ΣτΕ 2705/2014 7μ., 2303/2011 7μ.).
13. Για την πραγματοποίηση της επιστημονικής έρευνας και διδασκαλίας, μέσα στο πλαίσιο των αρχών της ακαδημαϊκής ελευθερίας και της αυτοδιοίκησης των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, ο συνταγματικός νομοθέτης προέβλεψε την ύπαρξη διδακτικού και ερευνητικού προσωπικού, τα μέλη του οποίου αναγνωρίζονται ως δημόσιοι λειτουργοί τελούντες υπό ιδιαίτερο προστατευτικό καθεστώς εγγυώμενο την προσωπική και λειτουργική τους ανεξαρτησία (πρβλ. ΣτΕ 4741/2014 Ολομ., 41/2013 Ολομ., 2786/1984 Ολομ., 3201/2013 επτ., 3764/2012, 2303/2011 επτ., 338/2011 επτ.). Μεταξύ δε των εγγυήσεων αυτών περιλαμβάνεται και η απορρέουσα από την, κατά το άρθρο 16 του Συντάγματος, φύση των καθηκόντων τους και της αποστολής τους ως ακαδημαϊκών διδασκάλων και ερευνητών, καθώς και η, λόγω των αυξημένων τυπικών και ουσιαστικών προσόντων τους, υποχρέωση εξασφάλισης των απαραίτητων προϋποθέσεων για την άσκηση του έργου τους, προεχόντως δε ο καθορισμός αποδοχών ειδικώς προβλεπομένων γι` αυτούς, κατ’ εκτίμηση των ειδικών συνθηκών άσκησης του λειτουργήματός τους και ύψους αναλόγου προς αυτό, που αφενός μεν να τους επιτρέπει να ασκούν αποτελεσματικά τα καθήκοντά τους, αφετέρου δε να καθιστά τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα ελκυστικά για νέο υψηλής στάθμης επιστημονικό προσωπικό (ΟλΣτΕ 479-481/2018).
14. Με τον ν. 3187/2003 «Ανώτατα Στρατιωτικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (Α.Σ.Ε.Ι.)» (Α’ 233) ρυθμίσθηκε σε νέα βάση η οργάνωση των στρατιωτικών σχολών, με την θέσπιση ενιαίου νομοθετικού πλαισίου οργάνωσης και λειτουργίας τους (ΣτΕ 3752/2014, 3382/2005 7μ.), κατά τα αναφερόμενα δε στην οικεία εισηγητική έκθεση, με το νόμο αυτόν επιδιώχθηκε ο εκσυγχρονισμός του θεσμικού καθεστώτος των τριών στρατιωτικών σχολών και η εναρμόνισή του με το θεσμικό πλαίσιο των Πανεπιστημίων, σε ό,τι αφορά την παρεχόμενη από τις σχολές αυτές ακαδημαϊκή εκπαίδευση, με σκοπό την αναβάθμισή της, για το λόγο δε αυτό καθιερώνεται στο νόμο και ο όρος Ανώτατα Στρατιωτικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα. Με το άρθρο 26 του ανωτέρω νόμου, με τον τίτλο "Εξουσιοδοτικές διατάξεις", χορηγήθηκε η νομοθετική εξουσιοδότηση για την έκδοση π.δ/τος σχετικά με τον καθορισμό οργανισμού για καθένα από τα Α.Σ.Ε.Ι. και με βάση την ανωτέρω νομοθετική εξουσιοδότηση εκδόθηκε, αρχικώς, το π.δ. 61/2010 Οργανισμός Σχολής Ναυτικών Δοκίμων" (Α΄ 99), ακολούθως, το π.δ. 151/2013 "Οργανισμός Σχολής Ικάρων" (Α΄ 238) και, τέλος, το π.δ. 50/2018 "Οργανισμός Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων".
15. Συνακόλουθα, οι ανωτέρω Σχολές κατά την πάγια νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία διαμορφώθηκε κυρίως στο πλαίσιο προϊσχυουσών διατάξεων, αλλά επαναλήφθηκε και υπό το καθεστώς των διατάξεων του ν. 3187/2003, εν όψει της προέχουσας φύσης τους ως παραγωγικών σχολών των Ενόπλων Δυνάμεων, που έχουν ως κύρια αποστολή την παραγωγή ικανών και καταρτισμένων αξιωματικών (άρθρο 1 παρ. 2 περ. β’ ν. 3187/2003), δεν έχουν τον χαρακτήρα αυτοδιοικούμενων Α.Ε.Ι. κατά το άρθρο 16 παρ. 5 του Συντάγματος (ΣτΕ 2076/2023, 1223/2010, 265/2002, 3894/1996 κ.α.). Επομένως, ο νομοθετικός χαρακτηρισμός των σχολών αυτών ως «ανώτατων» και «ισότιμων» με Α.Ε.Ι. δεν συνεπάγεται άμεση ή έμμεση εξομοίωση των στρατιωτικών σχολών προς τα Α.Ε.Ι., ούτε αυτόματη εξομοίωση των πτυχίων των στρατιωτικών σχολών και των αντίστοιχων επαγγελματικών δικαιωμάτων προς τα πτυχία των Α.Ε.Ι. και τα επαγγελματικά δικαιώματα των πτυχιούχων Α.Ε.Ι., αντιστοίχως (ΣτΕ 2076/2023). Τούτο, διότι, τα ανωτέρω στρατιωτικά εκπαιδευτικά ιδρύματα δεν οργανώνονται, όπως απαιτεί το Σύνταγμα, ως αυτοτελή νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου αλλά, αποτελούν, κατ’ ουσία, υπηρεσίες των Ενόπλων Δυνάμεων που τελούν υπό την «εποπτεία» του Υπουργού Εθνικής Άμυνας. Ως εκ τούτου, και προεχόντως για το λόγο αυτό, οι εκπαιδευτικές αυτές μονάδες δεν είναι ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα κατά την έννοια του άρθρου 16 του Συντάγματος (Ολ ΣτΕ 387/2016, 1223/2010 κ.α., ΝΣΚ 132/2019).
16. Περαιτέρω, όσον αφορά το ζήτημα που τίθεται με τα υποβληθένα ερωτήματα, ο ν. 3187/2003 υπέστη μέχρι σήμερα διάφορες τροποποιήσεις. Ειδικότερα:
- αρχικά, με το ν. 3413/2005 «Τροποποίηση διατάξεων του ν. 3187/2003για τα Ανώτατα Στρατιωτικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΣ.Ε.Ι.)» (Α’ 278) και συγκεκριμένα αφενός με το άρθρο 4 αυτού αντικαταστάθηκε το άρθρο 5 ν. 3187/2003 με την αλλαγή - μεταξύ άλλων - του όρου «Κοσμήτορας» σε «Πρόεδρος Ακαδημαϊκών Θεμάτων» και με τη διεύρυνση των αρμοδιοτήτων του και αφετέρου με το άρθρο 8 αντικαταστάθηκε η διάταξη της παραγράφου 3 εδάφιο α’ του άρθρου 16 του ν. 3187/2003 και δόθηκε στον Κοσμήτορα η δυνατότητα παροχής εκπαιδευτικού έργου και σε άλλα Α.Σ.Ε.Ι. ή άλλα εκπαιδευτικά ιδρύματα ή στρατιωτικές σχολές αρμοδιότητας του Υ.ΕΘ.Α., κατ’ εξαίρεση της μέχρι τότε ισχύσασας απόλυτης απαγόρευσης σ’ αυτόν κάθε επαγγελματικής απασχόλησης εκτός Α.Σ.Ε.Ι. και κατοχής έμμισθης θέσης στον δημόσιο ή ιδιωτικό τομέα.
- ακολούθως, με το άρθρο 88 ν. 3883/2010 «Υπηρεσιακή εξέλιξη και ιεραρχία των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων - Θέματα διοίκησης των Ενόπλων Δυνάμεων, Στρατολογίας και συναφείς διατάξεις» (Α’ 167) επήλθαν εκτεταμένες τροποποιήσεις στις διατάξεις του ν. 3187/2003, με τις οποίες, όπως προκύπτει από τις σχετικές συζητήσεις στη Βουλή, σκοπήθηκε η ενίσχυση της ακαδημαϊκής αυτοτέλειας και του κύρους των οργάνων των Α.Σ.Ε.Ι., με τη διόρθωση “ατυχών παρεμβάσεων” του ν. 3413/2005 και τη δημιουργία νέων οργάνων και εκλεκτορικών σωμάτων μόνον από μέλη Δ.Ε.Π. (βλ. ΟλΣτΕ 387/2016). Στα πλαίσια αυτών των τροποποιήσεων, ο νομοθέτης του ν. 3883/2010 με τη διάταξη του άρθρου 88 παρ.4 διέκρινε τα όργανα διοίκησης των Α.Σ.Ε.Ι. σε συλλογικά και μονοπρόσωπα, με την παράγραφο 13 του ίδιου άρθρου αντικατέστησε το άρθρο 5 παρ. 6 περ. α’ ν. 3187/2003 μεταξύ άλλων δια της επαναφοράς του όρου «Κοσμήτορας» αντί του όρου «Πρόεδρος Ακαδημαϊκών Θεμάτων» και με τη διάταξη του άρθρου 88 παρ.15 πρόβλεψε για πρώτη φορά τον τρόπο αναπλήρωσης του Κοσμήτορα, σε περίπτωση απουσίας ή κωλύματός του και δη την αναπλήρωσή του από τον Αναπληρωτή Κοσμήτορα, όρισε δε ως Αναπληρωτή το αρχαιότερο μέλος Δ.Ε.Π. μεταξύ των Διευθυντών Τομέων και πρόβλεψε ότι η αναπλήρωση θα αφορά σε κάθε αρμοδιότητα του Κοσμήτορα πλην εκείνων της συμμετοχής του στο Ε.Σ., στο Σ.Α.Α.Σ.Ε. και στα όργανα εκλογής, επιλογής και εξέλιξης του διδακτικού προσωπικού.
- τέλος, με τις διατάξεις του ν. 5110/2024 «Ίδρυση Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας, εκσυγχρονισμός θεσμικού πλαισίου των Ανωτάτων Στρατιωτικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων, σύσταση Κοινού Σώματος Πληροφορικής στις Ένοπλες Δυνάμεις και λοιπές διατάξεις» (Α’ 75) επήλθαν, σύμφωνα και με την αιτιολογική του έκθεση, νέες νομοτεχνικές βελτιώσεις και προσαρμογές στον ως άνω ν. 3187/2003 περί λειτουργίας των Α.Σ.Ε.Ι. με σκοπό την περαιτέρω εναρμόνιση τους με το νομοθετικό πλαίσιο λειτουργίας των Α.Ε.Ι., ιδίως μετά την αναδιαμόρφωση του τελευταίου με τις διατάξεις του ν. 4957/2022 «Νέοι Ορίζοντες στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα: Ενίσχυση της ποιότητας, της λειτουργικότητας και της σύνδεσης των Α.Ε.Ι. με την κοινωνία και λοιπές διατάξεις» (Α΄ 141). Ειδικότερα, με το άρθρο 18 ν. 5110/2024 αναμορφώθηκε το άρθρο 5 ν. 3187/2003 και, μεταξύ άλλων, προβλέφθηκε ότι ο Αναπληρωτής Κοσμήτορα, ο οποίος πρέπει να είναι μέλος Δ.Ε.Π. του οικείου Α.Σ.Ε.Ι., από τη βαθμίδα του Καθηγητή ή Αναπληρωτή Καθηγητή, θα εκλέγεται με μυστική ψηφοφορία από την Ακαδημαϊκή Συνέλευση (Α.Σ.) ταυτόχρονα με τον Κοσμήτορα, ενώ με το άρθρο 26 ν. 5110/2024 αντικαταστάθηκε η παράγραφος 3 του άρθρου 16 ν. 3187/2003 για τα ασυμβίβαστα του Κοσμήτορα και επιτράπηκε σε αυτόν η άσκηση διδακτικού ή ερευνητικού έργου σε άλλα Α.Σ.Ε.Ι., Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (Α.Ε.Ι.), εκπαιδευτικά ιδρύματα, Σχολές και Κέντρα Εκπαίδευσης αρμοδιότητας του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας ή ερευνητικούς και τεχνολογικούς φορείς της ημεδαπής ή αλλοδαπής.
17. Κατόπιν των ανωτέρω και μετά τη συζήτηση που διεξήχθη μεταξύ των μελών του Τμήματος επί των τιθέμενων ερωτημάτων διατυπώθηκαν τρείς (3) γνώμες:
Κατά τη γνώμη της πλειοψηφίας, που απαρτίσθηκε από τους: Σταύρο Σπυρόπουλο, Αντιπρόεδρο του ΝΣΚ, Σταυρούλα Μπανάκου, Δέσποινα Γάκη, Νικόλαο Δημητρακόπουλο και Άννα Πρεβενά, Νομικούς Συμβούλους του Κράτους (ψήφοι 5), το ασυμβίβαστο της ιδιότητας του Κοσμήτορα με οιαδήποτε επαγγελματική απασχόληση εκτός Α.Σ.Ε.Ι, που ορίζεται με τη διάταξη του άρθρου 16 παρ. 3 του ν.3187/2003, όπως αυτή διαχρονικά ίσχυε από τη θέσπισή της, δεν αποβλέπει στην προστασία του κύρους ή στην αποφυγή σύγκρουσης συμφερόντων του συγκεκριμένου αξιώματος από τυχόν άσκηση από το πρόσωπο που το κατέχει επαγγελματικής απασχόλησης εκτός Α.Σ.Ε.Ι. Ειδικότερα, κατά το σκοπό του νομοθέτη, η θέσπιση του ασυμβιβάστου αυτού αποβλέπει στη διασφάλιση της αποκλειστικής, απερίσπαστης και διαρκούς ενασχόλησης του ως άνω προσώπου με τα αυξημένα καθήκοντα και ευθύνες, που συνεπάγεται το αξίωμα του Κοσμήτορα. Τούτο, συνάγεται σαφώς, κατ’ αρχήν, από το γεγονός ότι, όπως προκύπτει από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 5 παρ. 6α και 16 παρ.3 του ν.3187/2003 η εκτός Α.Σ.Ε.Ι επαγγελματική απασχόληση δεν θεσπίζεται από το νομοθέτη ως κώλυμα εκλογιμότητας στη θέση του Κοσμήτορα, δηλαδή ως δραστηριότητα, η συνδρομή της οποίας ελέγχεται πριν την εκλογή και αποκλείει την υποβολή υποψηφιότητας για το συγκεκριμένο αξίωμα, αλλά ως ασυμβίβαστη προς το αξίωμα αυτό δραστηριότητα, που ελέγχεται εκ των υστέρων, δηλαδή μετά την ανάληψη του αξιώματος από τον εκλεγέντα, οπότε η τυχόν έναρξη ή η εξακολούθησή της, ακόμα και περιστασιακά, να συνεπάγεται την παραπομπή του παραβάτη στο Πειθαρχικό Συμβούλιο και την ενεργοποίηση της πειθαρχικής διαδικασίας του άρθρου 20 του ν.3187/2003. Επιπροσθέτως, ενισχυτικό προς την ανωτέρω άποψη, αποτελεί και το γεγονός, ότι από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 8 παρ.1, 13 παρ. 2δ και 3 και 27 του ν.3187/2003, προβλέπεται, μεταξύ άλλων, ότι, μολονότι τα μέλη Δ.Ε.Π των Α.Σ.Ε.Ι, είναι πλήρους απασχόλησης, εν τούτοις, τους επιτρέπεται να ασκούν ελευθέριο επάγγελμα, υποχρεούμενα, μάλιστα, να αποδίδουν ποσοστό 7% του ετήσιου καθαρού εισοδήματος, που αποκομίζουν από την άσκηση του επαγγέλματος αυτού, σε ειδικό λογαριασμό του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, υπέρ του οικείου Α.Σ.Ε.Ι. Τούτο σημαίνει, ότι, κατά το νομοθέτη, η επαγγελματική απασχόληση των μελών Δ.Ε.Π. των Α.Σ.Ε.Ι., που αποτελεί τον κανόνα και όχι την εξαίρεση, όχι μόνο, δεν θεωρείται ως δραστηριότητα, που θίγει το κύρος του ακαδημαϊκού τους λειτουργήματος ούτε ότι εγείρει in abstracto θέμα σύγκρουσης συμφερόντων, αλλά, αντίθετα, αποτελεί παράγοντα, που συμβάλλει στην ενίσχυση των πόρων του οικείου Α.Σ.Ε.Ι.
18. Όμως, η ανωτέρω διάταξη του άρθρου 16 παρ.3 του ν.3187/2003, που θεσπίζει το ασυμβίβαστο των καθηκόντων του Κοσμήτορα με κάθε επαγγελματική απασχόληση εκτός Α.Σ.Ε.Ι, δεν μπορεί να τύχει αναλογικής εφαρμογής, ελλείψει ρητής νομοθετικής ρύθμισης του θέματος, και στην περίπτωση της άσκησης των καθηκόντων του αναπληρωτή Κοσμήτορα, παρά το γεγονός ότι, κατά το νόμο, και αυτός εκλέγεται τον ίδιο χρόνο, με την ίδια διαδικασία και για ισόχρονη θητεία, όπως και ο Κοσμήτορας.
19. Τούτο διότι, κατ’ αρχήν, η ανωτέρω διάταξη ως εξαιρετική του κανόνα που εισάγεται με τη διάταξη του άρθρου 13 παρ. 2δ του ν.3187/2003, περί ελευθερίας άσκησης επαγγέλματος από τα μέλη Δ.Ε.Π των Α.Σ.Ε.Ι., αλλά και ως περιοριστική του δικαιώματος του ατόμου σε ελεύθερη ανάπτυξης της προσωπικότητας και της πρόσβασης στα δημόσια αξιώματα, υπό όρους ισότητας και αξιοκρατίας (άρθρα 4 παρ.1 και 5 παρ. 1 του Συντάγματος), θα πρέπει να ερμηνεύεται στενά, μη επιτρεπόμενης της αναλογικής της εφαρμογής και σε άλλες περιπτώσεις, πέραν αυτής που ρητά ρυθμίζεικαι, ως εκ τούτου, θα πρέπει να εμπεδώνεται ασφάλεια δικαίου κατά την ερμηνεία και εφαρμογή του οικείου κανονιστικού πλαισίου (πρβλ. ΣτΕ1458/2015 σκ. 7, 661/2015 σκ. 5, ΕΣ 180/2011 σκ.ΙΙΙ). Περαιτέρω, η ανάγκη προς αντιμετώπιση της οποίας, κατά τα αναφερόμενα προηγουμένως, θεσπίσθηκε το εν λόγω ασυμβίβαστο, δηλαδή η εξασφάλιση της αποκλειστικής απασχόλησης με τα ιδιαιτέρως σοβαρά καθήκοντα της θέσης του Κοσμήτορα του Α.Σ.Ε.Ι, και τις αυξημένες ευθύνες που αυτά συνεπάγονται, απερίσπαστα και ανεμπόδιστα από άλλες, εκτός Α.Σ.Ε.Ι, επαγγελματικές υποχρεώσεις, δεν συντρέχει, διαρκώς και σε όλο το εύρος του περιεχομένου της, προκειμένου και για τη θέση του αναπληρωτή Κοσμήτορα, διότι αυτός καλείται να αναπληρώσει τον Κοσμήτορα, μόνο σε περίπτωση απουσίας ή κωλύματός του, δηλαδή εντελώς περιστασιακά, και, μάλιστα, όχι στο σύνολο των αρμοδιοτήτων του, αφού από την αναπλήρωση εξαιρούνται οι πολύ σημαντικές αρμοδιότητες της συμμετοχής στο Εκπαιδευτικό Συμβούλιο (Ε.Ε), στο Συμβούλιο Ανώτατης Ακαδημαϊκής και Στρατιωτικής Εκπαίδευσης (Σ.Α.Α.Σ.Ε) και στα όργανα εκλογής, επιλογής και εξέλιξης του διδακτικού προσωπικού (άρθρο 5,παρ.6γ, τελευταίο εδάφιο του ν.3187/2003).
20. Εξάλλου, εάν ο νομοθέτης ήθελε το επίμαχο ασυμβίβαστο να ισχύει και για τον αναπληρωτή Κοσμήτορα θα το όριζε ρητά με κάποια από τις επανειλημμένες, μετά την αρχική νομοθέτηση, παρεμβάσεις που έκανε επί του θέματος (βλ. άρθρα 8 ν.3413/2005, 88 ν.3883/2010, 26 ν.5110/2024).
21. Συναφώς, σημειώνεται ότι και κατά την ισχύουσα νομοθεσία περί Α.Ε.Ι (ν.4957/2022, όπως ισχύει και μετά από μεταγενέστερες τροποποιήσεις/συμπληρώσεις), ενώ προβλέπεται το ασυμβίβαστο των καθηκόντων του Κοσμήτορα προς κάθε επαγγελματική απασχόληση εκτός Α.Ε.Ι, (άρθρο 24 παρ.4), εν τούτοις το ασυμβίβαστο αυτό δεν προβλέπεται, ούτε για τους, οριζόμενους από τον Κοσμήτορα ως αναπληρωτές του, Προέδρους των Τμημάτων της οικείας Σχολής (άρθρο 25 παρ.4), ούτε για τον εκλεγόμενο ως αναπληρωτή Κοσμήτορα επί Μονοτμηματικής Σχολής (άρθρα 22 παρ.2β και 24 παρ.8).
22. Τέλος και καθόσον αφορά τη συνδρομή άλλων ασυμβιβάστων προς τη θέση του αναπληρωτή Κοσμήτορα, παρατηρείται, ότι, εφόσον αυτός ανήκει στα μέλη Δ.Ε.Π του Α.Σ.Ε.Ι και, μάλιστα, στη βαθμίδα του καθηγητή ή αναπληρωτή καθηγητή (άρθρο 5 παρ.6γ, πρώτο εδάφιο), προφανώς ισχύουν και γι’ αυτόν τα ασυμβίβαστα, που προβλέπονται για τα μέλη Δ.Ε.Π του Α.Σ.Ε.Ι (άρθρο 16 παρ.1 ν.3187/2003) και, επιπροσθέτως, εφόσον κατέχει την ιδιότητα του δικηγόρου, ισχύει και η μερική αναστολή άσκησης του λειτουργήματος αυτού, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ.1 του Κώδικα Δικηγόρων (ν.4194/2013) (ΝΣΚ 264/2014). Αντίθετα, για την ιδιότητα του αναπληρωτή Κοσμήτορα Α.Σ.Ε.Ι, δεν μπορούν να εφαρμοσθούν αναλογικά τα ασυμβίβαστα, που θεσπίζονται με τη διάταξη του άρθρου 32 παρ.3 του ν.4957/2022 για το πρόσωπο του Αντιπροέδρου Μονοτμηματικής Σχολής Α.Ε.Ι, τόσο για τους λόγους που εκτίθενται προηγουμένως περί μη συνδρομής του ασυμβιβάστου του άρθρου 16 παρ. 3 του ν.3187/2003 και, συγκεκριμένα, περί της στενής ερμηνείας και, κατά κανόνα, της μη αναλογικής εφαρμογής εξαιρετικών/περιοριστικών διατάξεων, πέραν των περιπτώσεων που αυτές ρητά ρυθμίζουν, όσο και επειδή τα σχετικά με τα ασυμβίβαστα καθήκοντα των μελών Δ.Ε.Π και των οργάνων διοίκησης των Α.Σ.Ε.Ι, ρυθμίζονται με τον, ειδικό γι’ αυτά, ν.3187/2003.
23. Κατά την πρώτη μειοψηφήσασα γνώμη που απαρτίσθηκε από τους: Νικόλαο Πατηνιώτη και Διονύσιο Κολοβό, Νομικούς Συμβούλους του Κράτους, (ψήφοι 2), προκειμένου να εξυπηρετείται ο σκοπός του νομοθέτη σχετικά με τη θέσπιση του ορισθέντος για τον Κοσμήτορα ασυμβιβάστου, ήτοι η διασφάλιση της αποκλειστικής, απερίσπαστης και διαρκούς ενασχόλησης του ως άνω προσώπου με τα αυξημένα καθήκοντα και ευθύνες, που συνεπάγεται το αξίωμα του Κοσμήτορα (ως ανωτέρω, παρ. 19), για τον Αναπληρωτή Κοσμήτορα ισχύουν τα ασυμβίβαστα που ορίζει για τον Κοσμήτορα η διάταξη του άρθρου 16 παρ. 3 ν. 3187/2003, μόνο in concreto, ήτοι η τυχόν ύπαρξή τους θα πρέπει να ελέγχεται κάθε φορά και για όσον χρόνο αυτός καλείται να αναπληρώσει τον Κοσμήτορα.
24.Κατά την δεύτερη μειοψηφήσασα γνώμη, που απαρτίσθηκε από τους: Σπυρίδωνα Κουλούρη και Μαριέττα Βλαχοπάνου, Νομικούς Συμβούλους του Κράτους (ψήφοι 2), με τη γνώμη των οποίων συντάχθηκε και η εισηγήτρια Πάρεδρος (γνώμη χωρίς ψήφο), από τη διαχρονική εξέλιξη των διατάξεων των άρθρων 5 και 16 του ν. 3187/2003 και ιδίως από τις τελευταίες τροποποιήσεις του ν. 5110/2024 προκύπτει με σαφήνεια η βούληση του νομοθέτη για αναβάθμιση του αξιώματος του αναπληρωτή Κοσμήτορα των Α.Σ.Ε.Ι., σε εναρμόνιση με το αξίωμα του Κοσμήτορα και μάλιστα παρά τη μη ρητή αναφορά του μεταξύ των μονοπρόσωπων οργάνων διοίκησης των Α.Σ.Ε.Ι. (άρθρο 5 παρ. 1). Ειδικότερα, η ανωτέρω αναβάθμιση συνάγεται κυρίως από την πλήρη αντιστοίχιση των τυπικών προσόντων των δύο αξιωμάτων και από την ταύτιση του τρόπου ανάδειξής τους, ήτοι μέσω ταυτόχρονων εκλογών με μυστική ψηφοφορία από την Ακαδημαϊκή Συνέλευση (Α.Σ.), σε αντικατάσταση της μέχρι πρότινος exofficio κτήσης του αξιώματος του αναπληρωτή Κοσμήτορα από το αρχαιότερο μέλος Δ.Ε.Π. Εξάλλου, είναι μεν γεγονός ότι η αναπλήρωση του Κοσμήτορα από τον αναπληρωτή Κοσμήτορα δεν είναι καθολική, αφού δεν επιτρέπεται η αναπλήρωσή του στο Εκπαιδευτικό Συμβούλιο (Ε.Σ.), στο Συμβούλιο Ανώτατης Ακαδημαϊκής και Στρατιωτικής Εκπαίδευσης (Σ.Α.Α.Σ.Ε.) και στα όργανα εκλογής, επιλογής και εξέλιξης του διδακτικού προσωπικού, πλην όμως το εύρος των λοιπών αρμοδιοτήτων, όπως αυτές προσδιορίζονται στο άρθρο 5 παρ. 6 περ. β του ν. 3187/2003 και ως προς τις οποίες δύναται να λάβει χώρα η αναπλήρωση του Κοσμήτορα, είναι πολύ μεγάλο, όπως π.χ. το βασικό έργο που είναι να προΐσταται της Κοσμητείας, να διευθύνει και να εποπτεύει την παρεχόμενη ακαδημαϊκή εκπαίδευση, ο συντονισμός μαζί με το Διευθυντή Στρατιωτικής Εκπαίδευσης των δραστηριοτήτων της έρευνας και των προγραμμάτων σπουδών, η υποβολή προτάσεων σχετικά με τον ετήσιο προϋπολογισμό των εκπαιδευτικών αναγκών του Α.Σ.Ε.Ι. κλπ. ενώ, εξάλλου, ειδικά στην Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων (Σ.Σ.Ε.) ο αναπληρωτής Κοσμήτορας δεν περιορίζεται μόνο σε καθήκοντα αναπλήρωσης του Κοσμήτορα αλλά διαθέτει και ίδια καθήκοντα και δη αυτά του Προέδρου της Επιτροπής Ερευνών της Σχολής, κατ’ άρθρο 58 παρ. 5 και 6 του π.δ/τος 50/2018, μέσω της οποίας γίνεται όλη η διαχείριση της ερευνητικής δραστηριότητας της Σ.Σ.Ε.
25. Εξάλλου, σ’ ότι αφορά την ύπαρξη ή μη ασυμβίβαστων στο πρόσωπο του Αναπληρωτή Κοσμήτορα, με δεδομένο καταρχήν ότι ο αναπληρωτής Κοσμήτορας είναι μέλος Δ.Ε.Π. ισχύουν γι’ αυτόν τα ασυμβίβαστα που προβλέπονται από τη διάταξη του α. 16 παρ. 1 ν. 3187/2003 για τα ασυμβίβαστα των μελών Δ.Ε.Π. Περαιτέρω, η μη ρητή νομοθετική πρόβλεψη ασυμβίβαστων και για τον αναπληρωτή Κοσμήτορα, αποτελεί προφανώς ακούσιο νομοθετικό κενό, εφόσοναπό όλο το πνεύμα των κρίσιμων διατάξεων συνάγεται η βούληση του νομοθέτη να αναβαθμίσει το αξίωμα του αναπληρωτή Κοσμήτορα στα Α.Σ.Ε.Ι., σε βαθμό πλήρους σχεδόν συμπόρευσής του με τον Κοσμήτορα, υπό την έννοια αφενός της πλήρους αντιστοιχίας των τυπικών τους προσόντων και του τρόπου ανάδειξής τους και αφετέρου της δυνατότητας αναπλήρωσης του Κοσμήτορα από τον αναπληρωτή Κοσμήτορα σε όλες σχεδόν τις αρμοδιότητές του, πλην των ρητώς ως άνω εξαιρέσεων. Με δεδομένο, συνεπώς, ότι ο ίδιος νομοθέτης όρισε τα ασυμβίβαστα για τον Κοσμήτορα, τα οποία, σημειωτέον,δεν συνδέονται ρητώς με εκείνες τις αρμοδιότητές του, τις οποίες δεν δύναται στα πλαίσια της αναπλήρωσης να ασκήσει ο Αναπληρωτής Κοσμήτορας των Α.Σ.Ε.Ι., είναι προφανές ότι δεν υπήρξε η βούληση του νομοθέτη να φέρει ο αναπληρωτής Κοσμήτορας στο πρόσωπό του ιδιότητες που αποτελούν ασυμβίβαστα για το πρόσωπο που αναπληρώνει, τη στιγμή μάλιστα που αυτός καλείται μέσα στο χρονικό διάστημα της τετραετούς θητείας του, να αναπληρώσει - σε απροσδιόριστες εκ των προτέρων περιπτώσεις κωλύματος ή απουσίας του – τον Κοσμήτορα, σχεδόν σε όλες, πλην ρητών εξαιρέσεων, τις αρμοδιότητές του.Toανωτέρω ακούσιο νομοθετικό κενό θα πρέπει να καλυφθεί με αναλογική εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 16 παρ. 3 ν. 3187/2003, η οποία ως ρυθμίζουσα τα ασυμβίβαστα του Κοσμήτορα των Α.Σ.Ε.Ι., εμφανίζει έντονη λειτουργική ομοιότητα με την υπό κρίση αρρύθμιστη περίπτωση για τα ασυμβίβαστα του αναπληρωτή Κοσμήτορα των Α.Σ.Ε.Ι., η δε πλήρωση του εν λόγω νομοθετικού κενού υπαγορεύεται από την ανάγκη μιας πάγιας και εξ αντικειμένου και όχι adhoc ρύθμισης.
Απάντηση
26. Ενόψει όλων όσων εκτέθηκαν προηγουμένως στα τιθέμενα ερωτήματα το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους (Δ΄ Τμήμα), γνωμοδοτεί, κατά πλειοψηφία, ότι: α) προκειμένου για την θέση του αναπληρωτή Κοσμήτορα Α.Σ.Ε.Ι, δεν ισχύει το ασυμβίβαστο του άρθρου 16 παρ. 3 του ν.3187/2003, ούτε το ασυμβίβαστο του άρθρου 32 παρ.3 του ν.4957/2022 και β) για τον αναπληρωτή Κοσμήτορα, με την ιδιότητα του μέλους Δ.Ε.Π του οικείου Α.Σ.Ε.Ι και δη της βαθμίδας του καθηγητή ή αναπληρωτή καθηγητή, ισχύουν τα ασυμβίβαστα του άρθρου 16 παρ.1 του ν.3187/2003 και, εφόσον κατέχει και την ιδιότητα του δικηγόρου, η μερική αναστολή της άσκησης του λειτουργήματος αυτού, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ.1 του Κώδικα περί Δικηγόρων (ν.4194/2013).
ΘΕΩΡΗΘΗΚΕ
Αθήνα, 10 - 02 -2025
Ο Προεδρεύων Η Εισηγήτρια
Σταύρος Σπυρόπουλος Ευτυχία Σιούλη
Αντιπρόεδρος του Ν.Σ.Κ. Πάρεδρος Ν.Σ.Κ.