Αριθμός 34/2023
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ
ΤΜΗΜΑ Στ΄
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 30 Σεπτεμβρίου 2019, με την εξής σύνθεση: Ιωάννης Γράβαρης, Αντιπρόεδρος, Πρόεδρος του Στ΄ Τμήματος, Κωνσταντίνα Φιλοπούλου, Ιωάννης Σπερελάκης, Σύμβουλοι, Σταυρούλα Λαμπροπούλου, Δημήτριος Τομαράς, Πάρεδροι. Γραμματέας ο Λάμπρος Ρίκος.
Για να δικάσει την από 4 Σεπτεμβρίου 2018 αίτηση:
του Ελληνικού Δημοσίου, το οποίο παρέστη με τον Νικόλαο Δημητρακόπουλο, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους,
κατά του ... του …, κατοίκου … Αττικής (…), ο οποίος δεν παρέστη.
Με την αίτηση αυτή το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο επιδιώκει να αναιρεθεί η υπ’ αριθ. 1828/2018 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών.
Ο αντιπρόσωπος του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου δήλωσε, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 21 του Κανονισμού Λειτουργίας του Δικαστηρίου, ότι δεν θα αγορεύσει.
Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως του εισηγητή, Συμβούλου Ιωάννη Σπερελάκη.
Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του δικαστηρίου και
Αφού μελέτησε τα σχετικά έγγραφα
Σκέφθηκε σύμφωνα με το νόμο
1. Επειδή, με την κρινόμενη αίτηση, η οποία νομίμως ασκήθηκε χωρίς καταβολή παραβόλου, ζητείται η αναίρεση της 1828/2018 απόφασης του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, με την οποία απορρίφθηκε έφεση του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου κατά της 8115/2017 απόφασης του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών. Με την εν λόγω απόφαση έγινε δεκτή η από 31.8.2010 αγωγή του αναιρεσιβλήτου, αξιωματικού του Πολεμικού Ναυτικού, και αναγνωρίσθηκε η υποχρέωση του αναιρεσείοντος Δημοσίου να καταβάλει σ’ αυτόν, νομιμοτόκως, από την επίδοση της αγωγής έως την εξόφληση, το συνολικό ποσό των 48.218,15 ευρώ, που αντιστοιχεί στη διαφορά του εφάπαξ βοηθήματος που στερήθηκε, λόγω παράνομης αποστρατείας του.
2. Επειδή, νομίμως συζητήθηκε η υπόθεση αν και δεν παρέστη ο αναιρεσίβλητος, εφόσον αντίγραφο της κρινομένης αιτήσεως και της από 3.1.2019 πράξεως του Προέδρου του Στ΄ Τμήματος περί ορισμού δικασίμου και εισηγητή επιδόθηκαν νομίμως και εμπροθέσμως σ’ αυτόν (βλ. .../4.2.2019 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας της περιφέρειας του Εφετείου Αθηνών ...).
3. Επειδή, στην παράγραφο 3 του άρθρου 53 του π.δ/τος 18/1989, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 12 παρ. 1 του ν. 3900/2010 (Α΄ 213), και ισχύει, ορίζονται τα εξής: «3. Η αίτηση αναιρέσεως επιτρέπεται μόνον όταν προβάλλεται από τον διάδικο με συγκεκριμένους ισχυρισμούς που περιέχονται στο εισαγωγικό δικόγραφο ότι δεν υπάρχει νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας ή ότι υπάρχει αντίθεση της προσβαλλομένης αποφάσεως προς τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας ή άλλου ανωτάτου δικαστηρίου είτε προς ανέκκλητη απόφαση διοικητικού δικαστηρίου […]». Περαιτέρω, στη διάταξη της παραγράφου 4 του ως άνω άρθρου 53 του π.δ/τος 18/1989, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 12 παρ. 1 του ν. 3900/2010, ορίζονται τα εξής: «4. Δεν επιτρέπεται η άσκηση αίτησης αναιρέσεως όταν το ποσό της διαφοράς που άγεται ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας είναι κατώτερο από σαράντα χιλιάδες ευρώ, εκτός αν προσβάλλονται αποφάσεις που εκδίδονται επί προσφυγών ουσίας, εφόσον αφορούν περιοδικές παροχές ή τη θεμελίωση του δικαιώματος σε σύνταξη ή τη θεμελίωση του δικαιώματος σε εφάπαξ παροχή και τον καθορισμό του ύψους της […]». Όπως έχει κριθεί, κατά την έννοια των διατάξεων αυτών, για το παραδεκτό αιτήσεως αναιρέσεως, απαιτείται η συνδρομή των προϋποθέσεων και των δύο ως άνω παραγράφων, και του ελάχιστου δηλαδή ποσού της διαφοράς, κατά την παράγραφο 4, και των αναφερομένων στην παράγραφο 3 προϋποθέσεων σχετικά με τη νομολογία (ΣτΕ 1873/2012 7μ., 4221/2015 κ.ά.).
4. Επειδή, από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση προκύπτουν τα εξής: Ο αναιρεσίβλητος, αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού, ετέθη σε αυτεπάγγελτη αποστρατεία την 3.4.2003, με το από 19.3.2003 π.δ. (Γ΄ …), φέροντας τον βαθμό του Αντιπλοιάρχου εν αποστρατεία. Ακολούθως, με το από 26.11.2007 π.δ. (Γ΄ …/3.12.2007) ανακλήθηκε το από 19.3.2003 π.δ. και ο αναιρεσίβλητος αφού προήχθη στον βαθμό του Αρχιπλοιάρχου, ετέθη σε αυτεπάγγελτη αποστρατεία από 17.5.2007, ενώ, στη συνέχεια, με το από 2.9.2008 π.δ. (Γ΄ …./12.9.2008), ανακλήθηκε το από 26.11.2007 π.δ. και ο αναιρεσίβλητος προήχθη στον βαθμό του Αρχιπλοιάρχου από 3.3.2008 και ετέθη σε αυτεπάγγελτη αποστρατεία από 17.5.2008. Εξάλλου, σύμφωνα με το …/ 28.3.2016 έγγραφο του ΓΕΝ προς το δικάσαν εφετείο, ακολούθησε και το από 17.12.2012 αποκαταστατικό π.δ. (Γ΄ …/31.12.2012) και ο αναιρεσίβλητος τελικώς αποστρατεύτηκε με τον βαθμό του Αρχιπλοιάρχου, της αποστρατείας του λογιζομένης από την 17.5.2008. Στη συνέχεια, ο αναιρεσίβλητος άσκησε ενώπιον του Μονομελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών την από 31.8.2010 αγωγή, υποστηρίζοντας ότι από τις κατά τα ανωτέρω παράνομες πράξεις οργάνων του αναιρεσείοντος, συνιστάμενες στην παράνομη και πρόωρη αποστρατεία του, υπέστη ζημία προς αποκατάσταση της οποίας πρέπει να αναγνωριστεί η υποχρέωση του Ελληνικού Δημοσίου να του καταβάλει νομιμοτόκως από της επιδόσεως της αγωγής του το ποσό των 48.218,15 ευρώ, το οποίο αποτελεί τη διαφορά εφάπαξ βοηθήματος χρονικής περιόδου από τότε που αποστρατεύτηκε αρχικά, το έτος 2003, έως 17.5.2008, οπότε αποστρατεύτηκε οριστικώς. Προς απόδειξη των ισχυρισμών του προσκόμισε και επικαλέσθηκε μεταξύ άλλων το …/2016 έγγραφο του Μετοχικού Ταμείου Ναυτικού, στο οποίο αναφέρεται ότι η διαφορά εφάπαξ βοηθήματος που θα ελάμβανε ο αναιρεσίβλητος αν δεν μεσολαβούσε η παράνομη αποστρατεία του ανέρχεται στο ποσό των 48.218,15 ευρώ. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο έκανε δεκτή την αγωγή και αναγνώρισε την υποχρέωση του Δημοσίου να καταβάλει στον αναιρεσίβλητο το ποσόν των 48.218,15 ευρώ νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής. Έφεση του Δημοσίου απορρίφθηκε με την αναιρεσιβαλλόμενη ήδη απόφαση. Ειδικότερα, όπως αναφέρεται στην απόφαση, το Ελληνικό Δημόσιο προέβαλε κατ’ έφεση ότι μη νόμιμα το πρωτοβάθμιο δικαστήριο δέχθηκε ότι η παραγραφή της αξίωσης του αναιρεσιβλήτου «για το υπόλοιπο εφάπαξ βοήθημα» αρχίζει από την έκδοση του τελευταίου αποκαταστατικού διατάγματος, και όχι του πρώτου αποκαταστατικού διατάγματος διότι σε περίπτωση διαδοχικών αποκαταστατικών διαταγμάτων δεν γεννάται μία συνολική αξίωση για αναζήτηση αναδρομικών αποδοχών αλλά επιμέρους ισάριθμες αξιώσεις με τα εκάστοτε εκδιδόμενα αποκαταστατικά διατάγματα και για τον χρόνο που αφορά το καθένα από αυτά. Το δικάσαν εφετείο απέρριψε αυτόν τον λόγο έφεσης του Δημοσίου «ως ερειδόμενο επί εσφαλμένης προϋπόθεσης» με την αιτιολογία ότι «η κρινόμενη περίπτωση αφορά μία και μόνη αξίωση» του αναιρεσιβλήτου, τη λήψη του εφάπαξ βοηθήματος από το Μετοχικό Ταμείο Ναυτικού «και δεν αφορά επιμέρους αποδοχές, και επομένως η αξίωσή του για την λήψη του εφάπαξ βοηθήματος αρχίζει από την έκδοση του τελευταίου αποκαταστατικού διατάγματος. [...]».
5. Επειδή, η κρινόμενη αίτηση, κατατεθείσα το 2018, διέπεται από τις διατάξεις του ν. 3900/2010, έχει δε χρηματικό αντικείμενο που δεν υπολείπεται του κατά τις διατάξεις αυτές ελαχίστου ορίου των 40.000 ευρώ (βλ. ανωτ. σκέψεις 1 και 4, καθώς και τη σχετική βεβαίωση στο αναιρετήριο του Δημοσίου). Περαιτέρω, το αναιρεσείον προβάλλει ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση τελεί σε αντίθεση προς τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας ως προς το κρίσιμο νομικό ζήτημα του χρονικού σημείου ενάρξεως της παραγραφής των αξιώσεων των παρανόμως αποστρατευθέντων, σε περίπτωση εκδόσεως διαδοχικών αποκαταστατικών προεδρικών διαταγμάτων. Ειδικότερα, προβάλλεται ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση έρχεται σε αντίθεση με τις 1081/2018, 2267/2017 και 4387/2014 αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, με τις οποίες κρίθηκε ότι, σε περίπτωση περισσοτέρων αποκαταστατικών προεδρικών διαταγμάτων, εκδοθέντων σε χρονική αλληλουχία, η σχετική διετής παραγραφή των μισθολογικών αξιώσεων άρχεται από της εκδόσεως ενός εκάστου εξ αυτών.
6. Επειδή, με την 2267/2017 απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την οποία διευκρινίσθηκε ως προς το περιεχόμενό της η 4387/2014 απόφασή του, και την περαιτέρω νομολογία του Δικαστηρίου (βλ., μεταξύ άλλων, ΣτΕ 1081, 1514, 1992/2018, 130/2019) έχει γίνει δεκτό ότι, σε περίπτωση, ως εν προκειμένω, περισσότερων αποκαταστατικών προεδρικών διαταγμάτων, εκδοθέντων σε χρονική αλληλουχία, η σχετική διετής παραγραφή των αντίστοιχων μισθολογικών αξιώσεων άρχεται από της εκδόσεως ενός εκάστου εξ αυτών. Συνεπώς, ο ως άνω ισχυρισμός του αναιρεσείοντος παρίσταται βάσιμος και, συνακόλουθα, ο παραπάνω λόγος προβάλλεται, από της απόψεως του ν. 3900/2010 (όπως, άλλωστε, και κατά τα λοιπά) παραδεκτώς· είναι δε και βάσιμος, διότι, σύμφωνα με τα ως άνω κριθέντα, κάθε αποκαταστατικό διάταγμα γεννά αυτοτελή αξίωση για την παροχή στην οποίαν αφορά, υποκείμενη στην αντίστοιχη παραγραφή· έσφαλε δε, ως εκ τούτου, το δικάσαν Εφετείο κρίνοντας ότι παρά το γεγονός ότι το αγωγικό αίτημα του αναιρεσιβλήτου στηριζόταν, κατά τ’ ανωτέρω, σε περισσότερα αποκαταστατικά διατάγματα, αφορούσε «μία και μόνη αξίωση» υποκείμενη σε παραγραφή αρχόμενη από τη δημοσίευση του τελευταίου αποκαταστατικού διατάγματος, δημοσιευθέντος την 12.9.2008 και, ότι επομένως, η ενιαία αυτή αξίωση δεν είχε παραγραφεί κατά τον χρόνο ασκήσεως της αγωγής την 31.8.2010. Για τον λόγο, συνεπώς, αυτό η υπό κρίση αίτηση πρέπει να γίνει δεκτή, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, δεδομένου δε ότι η υπόθεση χρειάζεται διευκρίνιση ως προς το πραγματικό, πρέπει να παραπεμφθεί στο δικάσαν Διοικητικό Εφετείο, προκειμένου να ερευνηθεί από αυτό, κατά τα προεκτεθέντα, ποια τμήματα της επίδικης συνολικής αξιώσεως αναφορικά με το εφάπαξ του αναιρεσιβλήτου έχουν υποπέσει στην κατά νόμο διετή παραγραφή.
Διά ταύτα
Δέχεται την αίτηση.
Αναιρεί την 1828/2018 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, στο οποίο παραπέμπει την υπόθεση, σύμφωνα με το αιτιολογικό και
Επιβάλλει στον αναιρεσίβλητο τη δικαστική δαπάνη του Ελληνικού Δημοσίου, ανερχόμενη στο ποσό των εννιακοσίων είκοσι (920) ευρώ.
Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα στις 15 Ιουνίου 2020 και η απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση της 16ης Ιανουαρίου 2023.
Ο Πρόεδρος του Στ´ Τμήματος Ο Γραμματέας
Ιωάννης Β. Γράβαρης Λάμπρος Ρίκος