Αριθμός 556/2025
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ
ΤΜΗΜΑ Ε΄
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 3 Απριλίου 2024, με την εξής σύνθεση: Χρήστος Ντουχάνης, Αντιπρόεδρος, Προεδρεύων, σε αναπλήρωση της Προέδρου του Τμήματος, που είχε κώλυμα, Δημήτριος Βανδώρος, Χρήστος Παπανικολάου, Σύμβουλοι, Ζωή Θεοδωρικάκου, Δημήτριος Πυργάκης, Πάρεδροι. Γραμματέας η Γεωργία Σιμάτη.
Για να δικάσει την από 4 Οκτωβρίου 2022 αίτηση:
των: 1. Δήμου Εμμανουήλ Παππά Σερρών και 2. Δήμου Σερρών, οι οποίοι παρέστησαν με τον δικηγόρο Ανδρέα Αμπάτη (Α.Μ. 24571), που τον διόρισαν με πληρεξούσια,
κατά του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ο οποίος παρέστη με τη Σωτηρία Κοσμά, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους,
και κατά της παρεμβαίνουσας ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «... ΕΝΕΡΓΚΙΑ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΕ» και τον διακριτικό τίτλο «... S.Α.», που εδρεύει στην Κοζάνη (...), η οποία παρέστη με τους δικηγόρους: α) Γεώργιο Δελλή (Α.Μ. 15582) και β) Άγγελο Χασαπόπουλο (Α.Μ. 31417), που τους διόρισε με πληρεξούσιο.
Με την αίτηση αυτή οι αιτούντες Δήμοι επιδιώκουν να ακυρωθούν: 1. η υπ’ αριθμ. 54125/22.2.2022 Απόφαση της Γενικής Διεύθυνσης Χωροταξικής και Περιβαλλοντικής Πολιτικής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας – Θράκης και 2. η σιωπηρή απόρριψη της υπ’ αριθμ. .../24.3.2022 ειδικής διοικητικής προσφυγής τους.
Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως του εισηγητή, Παρέδρου Δημητρίου Πυργάκη.
Κατόπιν το δικαστήριο άκουσε τον πληρεξούσιο των αιτούντων Δήμων, ο οποίος ανέπτυξε και προφορικά τους προβαλλόμενους λόγους ακυρώσεως και ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση, τους πληρεξούσιους της παρεμβαίνουσας εταιρείας και την αντιπρόσωπο του καθ’ ου Υπουργού, οι οποίοι ζήτησαν την απόρριψή της.
Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του δικαστηρίου και
Αφού μελέτησε τα σχετικά έγγραφα
Σκέφθηκε κατά το Νόμο
1. Επειδή, για την άσκηση της κρινόμενης αίτησης δεν απαιτείται η καταβολή παραβόλου.
2. Επειδή, με την αίτηση αυτή ζητείται η ακύρωση: α) της 54125/22.2.2022 Απόφασης της Αναπληρώτριας Προϊσταμένης της Γενικής Διεύθυνσης Χωροταξικής και Περιβαλλοντικής Πολιτικής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας – Θράκης περί έγκρισης περιβαλλοντικών όρων του έργου «Σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από δύο (2) φωτοβολταϊκά πάρκα συνολικής ισχύος 311,434 MW, και συνοδά έργα (δύο Υποσταθμοί ανύψωσης τάσης 33/400 kV) στο αγρόκτημα Ν. Σουλίου και στο αγρόκτημα Αγίου Πνεύματος στο όρος Μενοίκιο, στους Δήμους Εμμ. Παππά και Σερρών, Π.Ε. Σερρών, της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, με Περιβαλλοντική Ταυτότητα (ΠΕΤ): 2110637127» (εκ παραδρομής αναφέρεται στο δικόγραφο με αριθμό ...) και β) της σιωπηρής απόρριψης της .../24.3.2022 ειδικής διοικητικής προσφυγής των αιτούντων Δήμων (εκ παραδρομής αναφέρεται στο δικόγραφο με ημερομηνία 24.4.2022) κατά της ως άνω πράξης. Τα φωτοβολταϊκά πάρκα βρίσκονται εντός περιοχών Natura 2000, όπως αυτές προσδιορίσθηκαν με τον ν. 3937/2011 (Α΄ 60), και συγκεκριμένα στις ζώνες: • GR1260004 Ειδική Ζώνη Διατήρησης (ΤΚΣ – ΕΖΔ) – «ΚΟΡΥΦΕΣ ΟΡΟΥΣ ΜΕΝΟΙΚΙΟΝ – ΟΡΟΣ ΚΟΥΣΚΟΥΡΑΣ – ΎΨΩΜΑ – ΣΠΗΛΑΙΟ ΠΕΛΑΔΕ» • GR1260009 – Ζώνη Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) – «ΚΟΙΛΑΔΑ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ – ΜΕΝΟΙΚΙΟΝ», και σε απόσταση 15 χλμ. (ευθεία απόσταση) από την προστατευόμενη ζώνη περιοχής Natura 2000 με κωδικό GR1260003 Αγίου Ιωάννη – Επτάμυλοι.
3. Επειδή, στη δίκη παρεμβαίνει παραδεκτώς η δικαιούχος της περιβαλλοντικής Αδειοδότησης εταιρεία ... A.E.
4. Επειδή, οι Δήμοι Εμμ. Παππά και Σερρών, στην περιφέρεια των οποίων εγκαθίστανται τα δύο φωτοβολταϊκά πάρκα, με έννομο συμφέρον προσβάλλουν τις ως άνω πράξεις, ισχυριζόμενοι ότι η δραστηριότητα αυτή θα προκαλέσει υποβάθμιση και μη αναστρέψιμη βλάβη των περιοχών αυξημένης προστασίας εντός των οποίων τα φωτοβολταϊκά πάρκα χωροθετούνται. Το συμπέρασμα αυτό δεν αναιρείται από το γεγονός ότι έχουν γνωμοδοτήσει θετικά σε σχέση με την εγκατάσταση άλλων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με διαφορετικά χαρακτηριστικά εντός της περιφέρειας ευθύνης τους (πρβλ. ΣτΕ 4052/2015). Ως εκ τούτου είναι απορριπτέοι οι περί του αντιθέτου ισχυρισμοί της παρεμβαίνουσας. Παραδεκτώς δε ομοδικούν, γιατί προβάλλουν κοινούς λόγους ακυρώσεως, οι οποίοι ερείδονται στην αυτή πραγματική και νομική βάση.
5. Επειδή, ενόσω η, κατά τα λοιπά παραδεκτώς ασκηθείσα, υπό κρίση αίτηση δεν είχε εισαχθεί προς συζήτηση, με την 93079/6117/ 12.9.2023 Απόφαση του Γενικού Διευθυντή Περιβαλλοντικής Πολιτικής του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας τροποποιήθηκε η προσβαλλόμενη ΑΕΠΟ, προκειμένου να μεταβληθούν τα χαρακτηριστικά του έργου όσον αφορά την εγκατεστημένη και μέγιστη ισχύ παραγωγής του φωτοβολταϊκού πάρκου. Ειδικότερα, η τροποποίηση αφορά στη μείωση της εγκατεστημένης και μέγιστης ισχύος παραγωγής του πάρκου από 311,434 MW σε 249,1472 MW και στον προσδιορισμό της διαδικασίας διασύνδεσης του σταθμού με το σύστημα. Με την τροποποίηση της ΑΕΠΟ, στην πρώτη εγκατάσταση μειώνεται ο Αριθμός των πάνελ από 412.776 σε 336.140, οι αντιστροφείς ισχύος από 1.053 σε 1.000 και οι Υποσταθμοί Ανύψωσης Τάσης LV/MV 0,55kV/33kV από 40 σε 32. Αντίστοιχα, στη δεύτερη εγκατάσταση ο Αριθμός των πάνελ μειώνεται από 169.344 σε 129.556, οι αντιστροφείς ισχύος από 432 σε 385 και οι Υποσταθμοί Ανύψωσης Τάσης LV/MV 0,55kV/33kV από 16 σε 12. Από την τροποποίηση δεν επέρχεται μεταβολή ως προς τις εκτάσεις στις οποίες χωροθετείται το έργο. Η πράξη αυτή δεν επιφέρει κατάργηση της παρούσας δίκης κατά το άρθρο 32 παρ. 2 του π.δ. 18/1989 (Α΄ 8), δεδομένου ότι η προσβαλλόμενη αρχική ΑΕΠΟ εξακολουθεί, κατά το μη τροποποιούμενο μέρος της, να ισχύει, παρά δε τη μείωση των επιμέρους στοιχείων που συγκροτούν το όλο έργο, εξακολουθεί να θίγει τους αιτούντες, όπως συνάγεται από τους ισχυρισμούς που προβάλλουν για τη θεμελίωση του εννόμου συμφέροντός τους. Πρέπει, εξάλλου, η 93079/6117/12.9.2023 πράξη τροποποίησης των περιβαλλοντικών όρων του έργου να θεωρηθεί συμπροσβαλλόμενη με την υπό κρίση αίτηση (ΣτΕ 1706/2022).
6. Επειδή, κατά τις διατάξεις του άρθρου 8 του ν. 3468/2006 (Α΄ 129), όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο, μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 3 παρ. 2 του ν. 3851/2010 (Α΄ 85) και τις τροποποιήσεις του ν. 4685/2020 (A΄ 92/7.5.2020), για τη χορήγηση άδειας εγκαταστάσεως φωτοβολταϊκού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας απαιτείται, μεταξύ άλλων, και η εξέταση και εκτίμηση των περιβαλλοντικών και άλλων επιπτώσεων από την εγκατάσταση σταθμού στην πέριξ αυτού περιοχή, η εκτίμηση δε αυτή γίνεται, κατ’ αρχήν, κατά το στάδιο της εγκρίσεως των περιβαλλοντικών όρων εγκαταστάσεως και λειτουργίας του, που γίνεται σύμφωνα με τους ορισμούς των διατάξεων του ν. 4014/2011 (Α΄ 209). Κατά την αξιολόγηση αυτή λαμβάνονται υπ’ όψιν οι όροι των Περιφερειακών Πλαισίων Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης των Περιφερειών της χώρας, καθώς και το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού για τις Α.Π.Ε (πρβλ. ΣτΕ 2157/2019, 1403/2019, 1260/2018, 1973/2017, 696/2016, 3140/2015 7μ., 2741/2014).
7. Επειδή, εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 6 (παρ. 2 έως 4) και 7 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 1992 «για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων, καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας» (ΕΕ L 206), 10 και 11 (παρ. 9 και 10) του ν. 4014/2011, 6 παρ. 1 περ. η΄ της κ.υ.α. 33318/30281/1998 «Καθορισμός μέτρων και διαδικασιών για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων (ενδιαιτημάτων) καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας» (Β΄ 1289), η οποία εκδόθηκε σε συμμόρφωση προς την ως άνω οδηγία 92/43/ΕΟΚ και τροποποιήθηκε ακολούθως με την κ.υ.α. 14849/853/Ε103/2008 (Β΄ 645), συνάγεται ότι η δέουσα εκτίμηση των επιπτώσεων του σχεδίου ή του έργου στον προστατευόμενο τόπο προϋποθέτει ότι, πριν από την έγκριση του σχεδίου ή του έργου, προσδιορίζονται, αφού ληφθούν υπόψη οι βέλτιστες επιστημονικές γνώσεις επί του θέματος, όλες οι πτυχές του σχεδίου ή του έργου που θα μπορούσαν, είτε η καθεμία από μόνη της είτε σε συνδυασμό με άλλα σχέδια ή έργα, να επηρεάσουν τους στόχους διατηρήσεως του τόπου αυτού. Η αρμόδια αρχή επιτρέπει την άσκηση δραστηριότητας στον οικείο τόπο μόνον εφόσον δεν υφίσταται, από επιστημονική άποψη, οποιαδήποτε εύλογη αμφιβολία ως προς την απουσία επιβλαβών συνεπειών για την ακεραιότητά του (βλ. μεταξύ άλλων, αποφάσεις Δ.Ε.Ε. C-127/2002, Waddenvereniging και Vogelbeschermingsvereniging, C-6/2004, Επιτροπή/Ηνωμένου Βασιλείου, C-304/05 Επιτροπή/Ιταλικής Δημοκρατίας, C-241/08 Επιτροπή/Γαλλικής Δημοκρατίας, C-404/09, Alto Sil, ΣτΕ 258/2021, 1403/2019, 1455/2018). Η δέουσα εκτίμηση πρέπει να διενεργείται και σε σχέδια ή έργα χωροθετημένα εκτός του προστατευόμενου τόπου, εφόσον ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις σε αυτόν (βλ. C-98/03 Επιτροπή/Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, C-404/09, Alto Sil, ΣτΕ 1455/2018, 4784-5/2013). Έχει περαιτέρω κριθεί ότι ο σημαντικός χαρακτήρας των επιπτώσεων του έργου συνδέεται με τον σκοπό διατηρήσεως του προστατευόμενου τόπου, υπό την έννοια ότι σχέδιο που, μολονότι έχει επιπτώσεις στον συγκεκριμένο τόπο, δεν θέτει σε κίνδυνο την επίτευξη των σκοπών της διατηρήσεώς του, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως δυνάμενο να επηρεάσει σημαντικά τον συγκεκριμένο τόπο. Η εκτίμηση του κινδύνου αυτού πρέπει να καθορίζεται, ιδίως, υπό το πρίσμα των ειδικών περιβαλλοντικών χαρακτηριστικών και προϋποθέσεων του τόπου που αφορά το σχέδιο (ΔΕΕ Απόφαση της 4.10.2007, C-179/2006, Επιτροπή κατά Ιταλίας, ΣτΕ 1455/2018, 2741/2014, 4784/ 2013). Δεν αποκλείεται πάντως, από τις διατάξεις του άρθρου 6 παρ. 3 και 4 της Οδηγίας 92/43 η εκτέλεση έργου σε προστατευόμενη περιοχή, μη συνδεόμενου άμεσα ή μη αναγκαίου για τη διαχείριση αυτής ή η ανάπτυξη παραγωγικών δραστηριοτήτων, εφόσον στην οικεία μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων περιέχονται εκτιμήσεις ως προς τις επιπτώσεις του και προτείνονται μέτρα για την αντιμετώπισή τους κατά τρόπο αποτελεσματικό, ώστε να μην επέρχεται υποβάθμιση της περιοχής, δεδομένου ότι τα χαρακτηριστικά των περιοχών που περιλαμβάνονται στον εθνικό κατάλογο και η σημασία των αντίστοιχων οικοσυστημάτων, καθώς και τα αναγκαία για τη διαφύλαξή τους μέτρα διαφοροποιούνται σε σημαντικό βαθμό (βλ. ΣτΕ 1713/2024, 1455/2018, 1542/2017, 2741/2014, 711/2014, 2059, 1990/2007). Κατά την άσκηση δε του ακυρωτικού ελέγχου, ο δικαστής εξετάζει, μεταξύ άλλων, αν η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, ανταποκρίνεται προς τις απαιτήσεις του νόμου και αν το περιεχόμενό της είναι επαρκές ώστε να παρέχεται στα αρμόδια διοικητικά όργανα η δυνατότητα να διακριβώνουν και αξιολογούν τους κινδύνους και τις συνέπειες του έργου ή και να εκτιμούν αν η πραγματοποίησή του είναι σύμφωνη με τις διατάξεις της οικείας νομοθεσίας και τις συνταγματικές επιταγές, καθώς και αν το προσδοκώμενο από αυτό όφελος τελεί σε σχέση αναλογίας με την τυχόν επαπειλούμενη βλάβη του φυσικού περιβάλλοντος (Ολ. ΣτΕ 462/2010, 3219/2010, ΣτΕ 4413/2012, 1403/2019, 1713/2024).
8. Επειδή, περαιτέρω, με την παρ. 9 του άρθρου 19 του ν. 4014/ 2011 παρεσχέθη εξουσιοδότηση για την εξειδίκευση της διαδικασίας γνωμοδοτήσεων και του τρόπου ενημέρωσης και συμμετοχής του κοινού στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής Αδειοδότησης. Κατ' επίκληση της διάταξης αυτής, εκδόθηκε η 1649/45/14.1.2014 κοινή Απόφαση «Εξειδίκευση των διαδικασιών γνωμοδοτήσεων και τρόπου ενημέρωσης του κοινού και συμμετοχής του ενδιαφερόμενου κοινού στη δημόσια διαβούλευση κατά την περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων και δραστηριοτήτων της Κατηγορίας Α΄ της Απόφασης του Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής υπ' αριθμ. 1958/2012 …» των Υπουργών Εσωτερικών και Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (Β΄ 45). Στο άρθρο 9 παρ. 2 της εν λόγω κ.υ.α. προσαρτάται Παράρτημα Β στο οποίο περιλαμβάνεται ο Πίνακας 10.2 με τον οποίο καθορίζονται οι φορείς γνωμοδότησης έργων και δραστηριοτήτων Υποκατηγορίας Α2 της Ομάδας 10 «Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας». Στον πίνακα αυτό αναφέρεται ειδικώς ότι η αρμόδια διεύθυνση του ΥΠΕΚΑ (νυν Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας) γνωμοδοτεί «κατά περίπτωση για έργα και δραστηριότητες εντός περιοχών που έχουν ενταχθεί στο δίκτυο Natura 2000 ή εκτός αυτών αλλά είναι δυνατόν να τις επηρεάσουν σημαντικά … λαμβάνοντας υπόψη τις απόψεις του Φορέα διαχείρισης της περιοχής». Ομοίως, στο άρθρο 4 παρ. 1 περ. η΄ του ν. 4519/2018 (Α΄ 25), όπως ίσχυε πριν από την κατάργησή του με το άρθρο 179 παρ. 2 ν. 5037/2023 (Α΄ 78), ορίζεται ότι στην αρμοδιότητα των Φορέων Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών (ΦΔΠΠ) ανήκει η παροχή αιτιολογημένων γνωμοδοτήσεων κατά τη διαδικασία περιβαλλοντικής Αδειοδότησης των έργων και των δραστηριοτήτων που εμπίπτουν στις προστατευόμενες περιοχές ευθύνης τους ή των έργων και δραστηριοτήτων οι επιπτώσεις των οποίων επηρεάζουν, άμεσα ή έμμεσα, το προστατευτέο αντικείμενο.
9. Επειδή, με την 49828/12.11.2008 Απόφαση της Επιτροπής Συντονισμού της Κυβερνητικής Πολιτικής στον Τομέα του Χωροταξικού Σχεδιασμού και της Αειφόρου Ανάπτυξης (Β΄ 2464), εγκρίθηκε, κατ’ επίκληση του ν. 2742/1999 (Α΄ 207), το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, καθώς και η στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων αυτού. Στο άρθρο 17, όπως τροποποιήθηκε με την παρ. 4 του άρθρου 9 του ν. 3851/2010, το οποίο καθορίζει τα κριτήρια χωροθέτησης εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της ηλιακής ενέργειας, ορίζονται τα εξής: «1. Ως περιοχές προτεραιότητας για τη χωροθέτηση εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της ηλιακής ενέργειας μπορεί ενδεικτικά να θεωρηθούν οι περιοχές που είναι άγονες ή δεν είναι υψηλής παραγωγικότητας και κατά προτίμηση αθέατες από πολυσύχναστους χώρους, και με δυνατότητες διασύνδεσης με το Δίκτυο ή το Σύστημα. … 2. Ως ζώνες αποκλεισμού για τη χωροθέτηση εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της ηλιακής ενέργειας, δηλαδή ζώνες στις οποίες πρέπει να αποκλείεται η εγκατάσταση τους, ορίζονται οι εξής κατηγορίες περιοχών: α. ... δ. Οι οικότοποι προτεραιότητας περιοχών της Επικράτειας που έχουν ενταχθεί στον κατάλογο των τόπων κοινοτικής σημασίας του δικτύου ΦΥΣΗ 2000 σύμφωνα με την υπ’ αριθμ. 2006/613/ΕΚ Απόφαση της Επιτροπής (ΕΕ L 259 της 21.9.2006, σ. 1). ε. Τα δάση και οι γεωργικές γαίες υψηλής παραγωγικότητας όπως προβλέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 56 του ν. 2637/1998 όπως ισχύουν. 3. ... 4. Οι αποστάσεις των εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της ηλιακής ενέργειας από τις ζώνες αποκλεισμού της παραγράφου 2 και οι ειδικότεροι όροι χωροθέτησης των συνοδευτικών τους έργων καθορίζονται, κατά περίπτωση, στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής Αδειοδότησης. 5. Για τα συνοδά έργα των εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της ηλιακής ενέργειας εφαρμόζονται οι κατευθύνσεις της παραγράφου 2 του άρθρου 6, τα γενικά κριτήρια της νομοθεσίας και οι τυχόν ειδικοί κανονισμοί και πρότυπα που έχουν θεσμοθετηθεί για ορισμένες κατηγορίες συνοδευτικών έργων (π.χ. γραμμές μεταφοράς υψηλής τάσης)».
10. Επειδή, από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτουν τα εξής: Με την πρώτη προσβαλλόμενη πράξη εγκρίθηκαν οι περιβαλλοντικοί όροι του έργου «Σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από δύο (2) φωτοβολταϊκά πάρκα συνολικής ισχύος 311,434 MW, και συνοδά έργα (δύο Υποσταθμοί ανύψωσης τάσης 33/400 kV και διάνοιξη οδικού δικτύου) στο αγρόκτημα Ν. Σουλίου και στο αγρόκτημα Αγίου Πνεύματος στο όρος Μενοίκιο, στους Δήμους Εμμ. Παππά και Σερρών, ΠΕ Σερρών, Π.Κ.Μ., με Περιβαλλοντική Ταυτότητα (ΠΕΤ): 2110637127». Η επίμαχη δραστηριότητα, για την αδειοδότηση της οποίας κατατέθηκε Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση, περιλαμβάνει την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (ΑΠΕ) και συγκεκριμένα την εγκατάσταση δύο (2) φωτοβολταϊκών σταθμών συνολικής ισχύος 311,434 MW, με συνοδά έργα δύο (2) υποσταθμούς ανύψωσης τάσης και διάνοιξη οδικού δικτύου. Το έργο υπάγεται στη 2η υποκατηγορία της κατηγορίας Α (10η ομάδα, με Α/Α 2), στην κατηγορία Β (11η ομάδα, με Α/Α 11) και στην κατηγορία Β (1η ομάδα, με Α/Α 11) της Υ.Α. ΔΙΠΑ/οικ. 37674/ 27.7.2016 (Β΄ 2471) και είναι δραστηριότητα χαμηλής όχλησης, σύμφωνα με την ΚΥΑ 3137/191/Φ.15/ 21.3.2012 (Β΄ 1048) [Α/Α 303δ]. Ειδικότερα, το έργο αφορά στην εγκατάσταση και λειτουργία φωτοβολταϊκού πάρκου παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας σε δύο κοντινά αγροτεμάχια. Αποτελείται από μια εγκατάσταση ισχύος 220,835 MWp σε αγροτεμάχιο έκτασης 3.189,61 στρ. και μια εγκατάσταση ισχύος 90,599MWp σε αγροτεμάχιο έκτασης 911,31 στρ. (910,956 στρ., σύμφωνα με το διορθωμένο τοπογραφικό διάγραμμα). Η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια θα πωλείται στον Διαχειριστή του Συστήματος (ΔΑΠΕΕΠ). Εντός του γηπέδου εγκατάστασης του έργου θα εγκατασταθούν τα ακόλουθα: Η πρώτη εγκατάσταση θα αποτελείται από 412.776 panels ισχύος 535Wp έκαστο και θα έχει μέγιστη εγκατεστημένη ισχύ 220,835MWp, ενώ θα συνδεθεί με το δίκτυο Υψηλής Τάσης (Υ.Τ.) μέσω της δημιουργίας υποσταθμού. Το σύστημα θα συντίθεται από τα ακόλουθα κύρια μέρη: 412.776 φωτοβολταϊκά panels μονοκρυσταλλικού πυριτίου, 1.053 αντιστροφείς, μεταλλικές βάσεις, σαράντα υποσταθμούς ανύψωσης τάσης οι οποίοι περιλαμβάνουν: πίνακα μέσης τάσης, μετασχηματιστή ανύψωσης τάσης, αντιστροφείς ισχύος, υποπίνακες AC Χ.Τ., και λοιπού εξοπλισμού ισχυρών και ασθενών ρευμάτων (rack, πίνακες συναγερμού – πυρανίχνευσης, κ.λπ.) και έναν υποσταθμό ζεύξης. Η δεύτερη εγκατάσταση θα αποτελείται από 169.344 panels ισχύος 535Wp έκαστο και θα έχει μέγιστη εγκατεστημένη ισχύ 90,599MWp, ενώ θα συνδεθεί με το δίκτυο υψηλής τάσης (Υ.Τ.) μέσω της δημιουργίας υποσταθμού. Το σύστημα θα συντίθεται από τα ακόλουθα κύρια μέρη: 169.344 φωτοβολταϊκά panels μονοκρυσταλλικού πυριτίου, 432 αντιστροφείς, μεταλλικές βάσεις, 16 υποσταθμούς ανύψωσης τάσης οι οποίοι περιλαμβάνουν: πίνακα μέσης τάσης, μετασχηματιστή ανύψωσης τάσης, αντιστροφείς ισχύος, υποπίνακες AC Χ.Τ., και λοιπού εξοπλισμού ισχυρών και ασθενών ρευμάτων (rack, πίνακες συναγερμού – πυρανίχνευσης, κ.λπ.) και έναν υποσταθμό ζεύξης. Για την ομαλή λειτουργία του φωτοβολταϊκού πάρκου θα περιλαμβάνονται επίσης τα ακόλουθα: • Σύστημα γείωσης Φ/Β σταθμού και σύστημα γείωσης αντικεραυνικής προστασίας • Διατάξεις προστασίας έναντι υπερτάσεων • Περίφραξη • Σύστημα ασφάλειας/ επιτήρησης – απομακρυσμένης παρακολούθησης. Όσον αφορά τα συνοδά έργα, για τις ανάγκες διασύνδεσης του φωτοβολταϊκού σταθμού με την υπερυψηλή τάση θα κατασκευαστούν δύο υποσταθμοί ανύψωσης τάσης 33/150kV, σύμφωνα με τις προδιαγραφές του ΑΔΜΗΕ, εμβαδού 28.125,00 τ.μ., ο οποίος χωροθετείται στο περιφραγμένο τμήμα, εμβαδού 3.189.610,39 τ.μ. και εμβαδού 15.180,00 τ.μ., ο οποίος χωροθετείται εντός περιφραγμένης έκτασης, εμβαδού 911.048,27 τ.μ., αντίστοιχα. Η διασύνδεση του φωτοβολταϊκού σταθμού με το δίκτυο υψηλής τάσης θα καθορισθεί από την ΑΔΜΗΕ Α.Ε. μετά από σχετική μελέτη η οποία θα εκπονηθεί σε επόμενη φάση του έργου. Εφόσον χρήζει περιβαλλοντικής Αδειοδότησης, θα υποβληθεί σχετικό αίτημα σε μεταγενέστερο στάδιο. Στην παρούσα φάση του έργου έχει προσδιοριστεί ενδεικτική όδευση της γραμμής διασύνδεσης του έργου με τον Υ/Σ Σιδηροκάστρου, σύμφωνα με το συνημμένο στο παράρτημα της υποβληθείσης μελέτης σχέδιο. Τα έργα οδοποιίας που θα κατασκευαστούν, θα εξυπηρετήσουν τις ανάγκες του φωτοβολταϊκού σταθμού τόσο κατά το στάδιο της κατασκευής (πρόσβαση στο έργο για την μεταφορά και εγκατάσταση των τμημάτων του σταθμού), όσο και κατά το στάδιο της λειτουργίας (συντήρηση και αποκατάσταση πιθανών λειτουργικών προβλημάτων) μήκους 7.023 μ. Η χάραξη της οδοποιίας θα διαμορφωθεί σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς για δασικές οδούς Γ’ κατηγορίας. Οι χρήσεις γης στην περιοχή εγκατάστασης των δύο φωτοβολταϊκών πάρκων έχουν ως εξής: • Τμήμα Α (έκταση 911,31 στρέμματα-αγρόκτημα Αγίου Πνεύματος). Στην περιοχή δεν υπάρχουν θεσμοθετημένες χρήσεις γης από εγκεκριμένα ΓΠΣ ή ΣΧΟΟΑΠ. • Τμήμα Β (έκταση 3.189,61 στρέμματα-αγρόκτημα Ελαιώνα – Οινούσσας). Στην περιοχή υπάρχει εγκεκριμένο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΓΠΣ) της Δημοτικής Ενότητας Σερρών (ΦΕΚ ΑΑΠ 168/2013). Το γεωτεμάχιο βρίσκεται στην Ζώνη ΠΕΠ-1 στην οποία επιτρέπονται τα έργα εγκαταστάσεων ΑΠΕ καθώς και τα συνοδά έργα αυτών. Τα φωτοβολταϊκά πάρκα βρίσκονται εντός περιοχής Natura 2000, όπως αυτή προσδιορίσθηκε με τον ν. 3937/2011 (Α΄ 60), και συγκεκριμένα στις ζώνες: • GR1260004 – Ειδική Ζώνη Διατήρησης (ΤΚΣ – ΕΖΔ) – «ΚΟΡΥΦΕΣ ΟΡΟΥΣ ΜΕΝΟΙΚΙΟΝ – ΟΡΟΣ ΚΟΥΣΚΟΥΡΑΣ – ΎΨΩΜΑ – ΣΠΗΛΑΙΟ ΠΕΛΑΔΕ» • GR1260009 – Ζώνη Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) – «ΚΟΙΛΑΔΑ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ – ΜΕΝΟΙΚΙΟΝ». Η έκταση, στην οποία θα αναπτυχθεί το εν λόγω έργο εμφανίζεται στον αναρτημένο δασικό χάρτη της περιοχής, με χαρακτήρα ΔΔ, στο σύνολο της περιφραγμένης έκτασης, εμβαδού 4.100.658,66 τ.μ., εντός των οποίων θα τοποθετηθούν και οι δύο (2) υποσταθμοί ανύψωσης τάσης 33/150 kV, και ΔΔ, ΔΑ, που αφορά την γραμμή διασύνδεσης του έργου με τον Υ/Σ Σιδηροκάστρου. Bάσει των 05/2021 και 06/2021 αποφάσεων της Επιτροπής Δασολογίου της ΠΕ Σερρών, οι δασικού χαρακτήρα εκτάσεις έχουν χαρακτηρισθεί ως δασική έκταση κατά την έννοια της παρ. 3 του άρθρου 3 του Ν. 998/79, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει. Επίσης, η περιφραγμένη έκταση των 910,956 στρ., σύμφωνα με το διορθωμένο τοπογραφικό, εμπίπτει στις εκτάσεις για τις οποίες εκδόθηκε το από 28.1.2015 Πρακτικό – Απόφαση της Επιτροπής Αποτερματισμού και Οριοθέτησης του Δημοσίου Δάσους Μενοικίου Όρους με τα Δημοτικά Δάση Αγίου Πνεύματος και Εμμανουήλ Παππά. Επιπλέον, κατόπιν και του .../24.12.2021 έγγραφου της Διεύθυνσης Δασών Σερρών η έκταση των 910,956 στρ., εμπίπτει εντός του χειμάρρου με Κ.Α.Δ.Υ. 13.01.21 χείμαρρος Δρένιτσας (Ορεινή λεκάνη απορροής 2ης τάξης και με βαθμό χειμαρρικότητας 3, ο οποίος προσδιορίζει λεκάνες με ολισθήσεις, γεωκατακρημνίσεις, χειμαρρικές διαβρώσεις και σοβαρή στερεοπαροχή). Η θέση εγκατάστασης της δραστηριότητας του θέματος δεν εντάσσεται σε περιοχή χαρακτηρισμένη ως «ιστορικός τόπος» από το ΥΠ.ΠΟ.Α. και ούτε υπάρχουν επί ή πλησίον αυτής κηρυγμένα «νεώτερα μνημεία». Σύμφωνα με την 1η Αναθεώρηση του Σχεδίου Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών (ΣΔΛΑΠ) του Υδατικού Διαμερίσματος Ανατολικής Μακεδονίας (Απόφαση 904/2017, Β΄ 4679): 1. Η περιοχή μελέτης ανήκει στο Υδατικό Διαμέρισμα Ανατολικής Μακεδονίας (EL11) και στη λεκάνη απορροής Στρυμόνα (EL1106). 2. Βάσει της γεωγραφικής του θέσης, το έργο του θέματος χωροθετείται στο καρστικό Υπόγειο Υδατικό Σύστημα (ΥΥΣ) Μενοικίου - Αγγίτη (EL1100040), του οποίου η ποσοτική και η ποιοτική κατάσταση χαρακτηρίζεται «καλή». 3. Το ΥΥΣ Μενοικίου – Αγγίτη εντάσσεται στο Μητρώο προστατευόμενων περιοχών για άντληση πόσιμου ύδατος και εντός αυτού απαγορεύεται η εγκατάσταση δραστηριοτήτων οι οποίες συνδέονται με ρυπαντικά φορτία (Μ11Β0402) και εξειδικεύονται στο Αναλυτικό Κείμενο Τεκμηρίωσης του Προγράμματος Μέτρων. 4. Η προτεινόμενη περιοχή εγκατάστασης του έργου του θέματος χωροθετείται σε απόσταση περίπου 5,5 χλμ. ανατολικά και 10 χλμ. βόρεια από τα πλησιέστερα έργα υδροληψίας πόσιμου ύδατος. 5. Σύμφωνα με το Μέτρο Μ11Β0705 (Κατάρτιση κανόνων προστασίας καταβοθρών) του ΣΔΛΑΠ, στα καρστικά ΥΥΣ στα οποία εμφανίζονται καταβόθρες, αυτές προστατεύονται έναντι σημειακών και διάχυτων πηγών απορρίψεων. Οι ζώνες προστασίας θα καθοριστούν με βάση τα αποτελέσματα ειδικής υδρογεωλογικής μελέτης, ωστόσο, μέχρι την εκπόνηση των μελετών ορίζονται ζώνες απόλυτης προστασίας 20 μ. περιμετρικά. Κατά την ΑΕΠΟ, σύμφωνα με το Σχέδιο Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας (ΣΔΚΠ) Λεκανών Απορροής Ποταμών του Υδατικού Διαμερίσματος Ανατολικής Μακεδονίας (ΥΠΕΝ/ΓρΕΓΥ/ 41392/333/2018, Β΄ 2690), η περιοχή μελέτης χωροθετείται εκτός ζώνης δυνητικά υψηλού κινδύνου πλημμύρας. Μετά την έκδοση της ΑΕΠΟ, χορηγήθηκε η ΔΣΣΑΣ/20919/12.10.2022 Οριστική Προσφορά Σύνδεσης από τον ΑΔΜΗΕ, όπως τροποποιήθηκε με τη ΔΣΣΑΣ/20361/26.4.2023 όμοια πράξη. Προς συμμόρφωση με το άρθρο 2 της ΥΠΕΝ/ΓΔΕ/84014/ 7123/2022 Απόφασης του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας (Β΄ 4333) και την συνακόλουθη υποχρέωση μείωσης της εγκατεστημένης ισχύος του έργου, τροποποιήθηκε η 2303/2021 Βεβαίωση Παραγωγού που είχε χορηγηθεί από τη Ρ.Α.Ε., ώστε η τελική εγκατεστημένη ισχύς να ανέρχεται σε 249,1472 ΜW, σύμφωνα με τη 1497/2022 Απόφαση του Προέδρου της Ρ.Α.Ε. Ακολούθως, με την 93079/6117/12.9.2023 Απόφαση του Γενικού Διευθυντή Περιβαλλοντικής Πολιτικής του ΥΠΕΝ τροποποιήθηκε η προσβαλλόμενη ΑΕΠΟ, προκειμένου να μεταβληθεί το έργο όσον αφορά την εγκατεστημένη και μέγιστη ισχύ παραγωγής του φωτοβολταϊκού πάρκου. Τέλος, με το .../7.6.2022 έγγραφο της Διεύθυνσης Νομοθετικού Έργου και Πρωτοβουλίας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας ενημερώθηκαν οι αιτούντες Δήμοι ότι η από 21.3.2022 ειδική διοικητική προσφυγή που είχαν ασκήσει ενώπιον του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας (με αριθ. Πρωτ. …/ 24.3.2022) απορρίφθηκε σιωπηρώς, διότι δεν εκδόθηκε απόφαση του Υπουργού εντός της προβλεπόμενης εξηκονθήμερης προθεσμίας (λήξη 23.5.2022).
11. Επειδή, προβάλλεται ότι η πρώτη προσβαλλόμενη πράξη περί έγκρισης περιβαλλοντικών όρων για το επίμαχο έργο είναι παράνομη ως εκδοθείσα κατά παράβαση ουσιώδους τύπου της διαδικασίας, καθόσον η υποβληθείσα από το αρμόδιο Π.Ε.Σ.Π.Α. θετική γνώμη που υποβλήθηκε κατά το άρθρο 13 του ν. 4014/2011 είναι εντελώς αναιτιολόγητη. Τούτο διότι το Π.Ε.Σ.Π.Α. κατά την οικεία γνωμοδοτική διαδικασία δεν διατύπωσε καμιά απολύτως κρίση αφενός ως προς τις ελλείπουσες, ουσιώδους χαρακτήρα, γνωμοδοτήσεις (ιδίως ελλείπει η γνώμη της Διεύθυνσης Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος και Βιοποικιλότητας του Υ.Π.ΕΝ.), αφετέρου δεν διέλαβε καμία απολύτως αντίκρουση, έστω και συνοπτική σε σχέση με τις αρνητικές γνωμοδοτήσεις που υποβλήθηκαν από περισσότερους αρμόδιους φορείς (ιδίως την 931/2021 γνωμοδότηση του Φορέα Διαχείρισης Λίμνης Κερκίνης, η γνωμοδοτική αρμοδιότητα του οποίου στηρίζεται στο προαναφερόμενο άρθρο 4 παρ. 1 περ. η΄ του ν. 4519/2018, και της Διεύθυνσης Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος Π.Ε. Σερρών, η οποία ζήτησε μελέτες επί των οποίων θα έπρεπε να γνωμοδοτήσουν η Διεύθυνση Υδάτων ΚΜ/ΑΔΜΘ και το ΙΓΜΕ), κατά παράβαση της πρόβλεψης του άρθρου 13 του ν. 4014/2011. Μάλιστα η αρμόδια Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού Κεντρικής Μακεδονίας (ΔΙ.ΠΕ.ΧΩ.Σ.Κ.Μ.) εισηγήθηκε ενώπιον του Π.Ε.Σ.Π.Α. αρνητικά για την έκδοση της ΑΕΠΟ. Ο δε προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Περιβαλλοντικής Πολιτικής του Υ.Π.ΕΝ. περιορίστηκε σε μια αόριστη αναφορά ως προς τα ζητήματα αυτά. Επίσης, η πρώτη προσβαλλόμενη πράξη είναι, κατά τα προβαλλόμενα, παράνομη, καθόσον δεν αιτιολογείται η απόκλιση από τις αρνητικές γνωμοδοτήσεις που υποβλήθηκαν από τους αρμόδιους φορείς στο πλαίσιο της διαδικασίας περιβαλλοντικής Αδειοδότησης. Περαιτέρω, η προσβαλλόμενη πράξη είναι παράνομη και ακυρωτέα, καθόσον η εγκριθείσα ΜΠΕ είναι πλημμελής, αφού δεν αντιμετώπισε το μείζον και ουσιώδους σημασίας ζήτημα της ιδιομορφίας της υδρογεωλογικής κατάστασης της περιοχής εγκατάστασης. Μολονότι δε η εν λόγω ουσιώδης έλλειψη διαπιστώθηκε τόσο από τη Διεύθυνση Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος Π.Ε. Σερρών, η οποία διατύπωσε για τον λόγο αυτό αρνητική γνώμη, όσο και από την αρμόδια υπηρεσία του Υ.Π.ΕΝ. (φορέα διαχείρισης), παράνομα προκρίθηκε η έγκριση της επίμαχης ΜΠΕ με τον όρο να εκπονηθούν οι απαιτούμενες και ελλείπουσες συμπληρωματικές μελέτες σε μεταγενέστερο χρόνο. Επίσης, από την αρνητική γνωμοδότηση του Φορέα Διαχείρισης Λίμνης Κερκίνης προκύπτει ότι λόγω της ύπαρξης δολινών μπορεί να υπάρξουν προβλήματα στατικότητας των κατασκευών αλλά και μετακίνηση ιζημάτων «στο εσωτερικό των αποστραγγιστικών σιφώνων», το ζήτημα δε αυτό δεν εκτιμήθηκε δεόντως κατά την έκδοση της ΑΕΠΟ. Περαιτέρω, η εκπονηθείσα μελέτη Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης παραβιάζει τις αρχές της πρόληψης και της προφύλαξης. Και τούτο, διότι μολονότι ρητώς αποτυπώνονται οι ιδιαιτέρως επιβλαβείς συνέπειες για τα προστατευόμενα είδη ορνιθοπανίδας, δεν προκρίθηκε ούτε προβλέφθηκε η λήψη αντισταθμιστικών μέτρων κατά το άρθρο 10 παρ. 4 του ν. 4014/2011. Συναφώς, με το …/20.10.2023 δικόγραφο προσθέτων λόγων προβάλλεται ότι η έκδοση της πρώτης προσβαλλόμενης πράξης, κατά παράλειψη εκπόνησης επιστημονικών μελετών και αξιολόγησης του περιεχομένου τους, η αναγκαιότητα των οποίων αναδείχθηκε τεκμηριωμένα κατά τη γνωμοδοτική διαδικασία που προηγήθηκε, εχώρησε κατά παράβαση των διατάξεων των άρθρων 4 και 6 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ και του άρθρου 10 παρ. 1 και 2 του ν. 4014/2011 ενόψει και της αρνητικής γνωμοδότησης του Φορέα Διαχείρισης της Λίμνης Κερκίνης, η οποία δημιουργεί εύλογη αμφιβολία ως προς την απουσία επιβλαβών συνεπειών για την ακεραιότητα των προστατευόμενων τόπων.
12. Επειδή, πράγματι, στην 931/20.11.2021 γνωμοδότηση του Φορέα Διαχείρισης Λίμνης Κερκίνης [ο οποίος α) συνεστήθη με την περ. 3 της παρ. 10 του άρθρου 15 του ν. 2742/1999, β) συγχωνεύθηκε με την περ. γ΄ της παρ. 1 του άρθρου 8 του ν. 4109/2013 (Α΄ 16), γ) λειτουργεί, μετά από διαδοχικές παρατάσεις με την παρ. 20 του άρθρου 8 του ν. 4109/2013, το άρθρο 36 του ν. 4342/2015 (Α΄ 143) και το άρθρο 16 του ν. 4447/2016 (Α΄ 241), δ) βάσει του ν. 4519/2018 (άρθρο 1 παρ. 1) έχει ως σκοπό τη διοίκηση και διαχείριση των περιοχών, στοιχείων και συνόλων της φύσης και του τοπίου των άρθρων 18, 19 και 21 του ν. 1650/1986 (Α΄ 160), ε) έχει χωρική αρμοδιότητα που επεκτείνεται και στις περιοχές του δικτύου Natura 2000 με κωδικούς GR1260004, GR1260009 και GR1260003 (άρθρο 2 παρ. 2 και 3 σε συνδυασμό με τα Παραρτήματα I και ΙΙ του ν. 4519/2018), και στ) είναι αρμόδιος για την παροχή αιτιολογημένων γνωμοδοτήσεων κατά τη διαδικασία περιβαλλοντικής Αδειοδότησης των έργων και δραστηριοτήτων που εμπίπτουν στις προστατευόμενες περιοχές ευθύνης του (άρθρο 4 παρ. 1 περ. η΄ του ν. 4519/2018)], διατυπώθηκαν αντιρρήσεις για το επίμαχο έργο, οι οποίες εστιάστηκαν στους κινδύνους του έργου για τη βιοποικιλότητα και έχουν το εξής αναλυτικό περιεχόμενο: «Στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων του, ο Φορέας Διαχείρισης γνωμοδοτεί ως προς την αξιολόγηση των επιπτώσεων του έργου στην ακεραιότητα της περιοχής του Εθνικού Πάρκου Λίμνης Κερκίνης καθώς και των περιοχών του δικτύου Natura 2000 της ΠΕ Σερρών. … Το έργο αποτελείται από δύο (2) εγκαταστάσεις οι οποίες θα πραγματοποιηθούν σε κοντινά αγροτεμάχια. ... Για τη λειτουργία των φωτοβολταϊκών πάρκων θα γίνει διάνοιξη δρόμων για τη διέλευση των φορτηγών του εργοταξίου, επέκταση δικτύου ηλεκτροδότησης και διάνοιξη οπών για την εγκατάσταση των πάνελς. Οι προαναφερόμενες ενέργειες θα έχουν ως συνέπεια την διατάραξη των φυσικών περιβαλλοντικών συνθηκών π.χ. κλιματικών (αλλαγές στο μικροκλίμα της περιοχής). Πραγματοποιήθηκε μία αυτοψία στην περιοχή του έργου από το προσωπικό του Φορέα Διαχείρισης (9.9.2020) και διαπιστώθηκαν τα εξής: Από πλευράς χλωρίδας, στην περιοχή του έργου, έχει καταγραφεί σημαντικός Αριθμός ειδών της οικογένειας Orchidaceae (ορχιδέες), καθώς επίσης και άλλα ιδιαίτερα χλωριδικά στοιχεία. Στο εν λόγω τμήμα του όρους Μενοίκιο έχουν καταγραφεί τα εξής είδη ορχεοειδών: • Anacamptis pyramidalis • Dactylorhiza sambucina • Epipactis atrorubens • Gymnadenia conopsea • Himantoglossum jankae • Neotinea tridentata • Neotinea ustulata • Ophrys oestrifera • Orchis mascula • Orchis pallens • Platanthera chlorantha subsp. Chlorantha. Από τα παραπάνω είδη, το Himantoglossum jankae προστατεύεται από το Παρ. II της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, ενώ επιπρόσθετα το σύνολο των ειδών της οικογένειας Orchidaceae προστατεύεται σε εθνικό επίπεδο από το Π.Δ. 67/1981. Εκτός των παραπάνω, στη συγκεκριμένη περιοχή έχει καταγραφεί και το είδος Fritillaria drenovskii, το οποίο προστατεύεται από το Παρ. IV της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ. Η κατασκευή φωτοβολταϊκού πάρκου θα προκαλέσει σημαντική υποβάθμιση των υποαλπικών λιβαδιών της περιοχής (τύπος οικοτόπου 6170: «Ασβεστούχοι αλπικοί και υποαλπικοί λειμώνες»), τα οποία διακρίνονται για τη σημαντική τους χλωριδική ποικιλότητα. Μεταξύ άλλων, στην περιοχή απαντούν τα είδη Viola perinensis (Βαλκανικό ενδημικό) και Erythronium denscanis (σχηματίζει τα νοτιότερα όρια της γεωγραφικής του εξάπλωσης), ενώ υπάρχει η ανάγκη διερεύνησης για την επιΒεβαίωση της ύπαρξης του είδους Viola delphinantha (Βαλκανικό ενδημικό), που είναι είδος του Παρ. II της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ. Από πλευράς πανίδας, ο λόγος που χαρακτηρίστηκε [η περιοχή ως] προστατευόμενη του Δικτύου Φύση 2000 GR1260003 Αγίου Ιωάννη – Επτάμυλοι είναι η προστασία των ειδών ψαριών των πηγών και του κατάντη αυτών ποταμού του Αγίου Ιωάννου. Ιδιαίτερης προστασίας χρήζει ένα από αυτά το Eudontomyzon hellenicus … (γκαβόχελο) με τη μεγαλύτερη κατηγορία κινδύνου στην Ελλάδα, [το οποίο χαρακτηρίζεται] και διεθνώς ως Κρισίμως Κινδυνεύον CR. Οποιαδήποτε αλλαγή στις υδρολογικές συνθήκες στις πηγές που τροφοδοτούνται από το καρστικό πεδίο της υπό συζήτηση περιοχής που είναι ο βιότοπος του είδους, θα έχει ισχυρή αρνητική επίδραση στην παρουσία του είδους. Επίσης, η θέση του έργου καταλαμβάνει σημαντική έκταση του κρίσιμου ενδιαιτήματος της Alauda Arvensis (σταρήθρα) και γειτνιάζει με το κρίσιμα ενδιαιτήματα των Circaetous gallicus (φιδαετός) και του Aquila chrysaetos (χρυσαετός)».
13. Επειδή, περαιτέρω, στην ως άνω γνωμοδότηση του φορέα διαλαμβάνονται αναλυτικές εκτιμήσεις ως προς τις υπόγειες και μη υδροφορίες της περιοχής, καθώς και τα καρστικά της συστήματα, ως εξής: «Σύμφωνα με το Σχέδιο Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας των Λεκανών Απορροής Ποταμών του Υδατικού Διαμερίσματος Ανατολικής Μακεδονίας (Ειδική Γραμματεία Υδάτων, 2017), για την περιοχή του έργου ισχύουν τα εξής: Καρστικά υδροφόρα συστήματα αναπτύσσονται κυρίως στο ανατολικό τμήμα της λεκάνης του Στρυμόνα και σε ορισμένα σημεία όπως στο Μενοίκιο και στο Φαλακρό, η έντονη καρστικότητα δημιουργεί ιδιόμορφα γεωμορφολογικά πεδία με πλήθος επιφανειακών καρστικών γεωμορφών (π.χ. δολινών, καταβοθρών, σπηλαιώσεων κ.λπ.). Γενικά οι υπόγειες υδροφορίες που αναπτύσσονται σε αυτά τα συστήματα χαρακτηρίζονται από υψηλή δυναμική των παροχών τους. Επίσης και σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, η ποιότητα των υδάτων που κυκλοφορούν εντός ασβεστολιθικών – καρστικών γεωπεριβαλλόντων, προσεγγίζουν τα επιτρεπτά όρια των φυσικοχημικών χαρακτηριστικών των πόσιμων υδάτων. Επομένως, επιβάλλεται η διατήρηση των φυσικών περιβαλλοντικών παραμέτρων τόσο της ειδικότερης περιοχής ενδιαφέροντος όσο και της ευρύτερης περιοχής του Μενοικίου όρους. Το όρος Μενοίκιο, γνωστό για τους λειμώνες και τα σπήλαια του, χαρακτηρίζεται από έντονο ανάγλυφο, ποικιλομορφία και υψηλής αισθητικής τοπία, χαραδρώσεις και ορθοπλαγιές, αλπικές εκτάσεις και ιδιαίτερα, μοναδικά χαρακτηριστικά γεωμορφών των καρστικών περιβαλλόντων. Υπάρχουν δύο υδρολογικά συστήματα Μενοικίου – Φαλακρού με κωδικό GR110Β030 και το καρστικό υδροφόρο σύστημα Μενοικίου – Φαλακρού με κωδικό GR110Β020. Το υποσύστημα του Μενοικίου συσχετίζεται με τον ποταμό Αγγίτη και με την προστατευόμενη περιοχή του Δικτύου NATURA 2000 GR1260009 (Κοιλάδα Τιμίου Προδρόμου‐Μενοίκιον). Στο Μενοίκιο παρατηρούνται τόσο επιφανειακές καρστικές μορφές (όπως δολίνες: περισσότερες από 950, ξηρές κοιλάδες κλπ) όσο και υπόγειες (όπως σπήλαια και βάραθρα: περισσότερα από 18). Το εκτεταμένο καρστικό δίκτυο του Μενοικίου είναι αυτό που επικοινωνεί με τις διάφορες πηγές που εκβάλλουν στους πρόποδες του βουνού (π.χ. πηγές Αγίου Ιωάννη). Στην αλπική ζώνη του Μενοικίου υπάρχουν πολλοί βοσκότοποι βοοειδών. Μετά την αυτοψία που πραγματοποίησε ο Φορέας και με βάση τα δεδομένα της περιοχής, κρίνεται ότι: Σε περίπτωση που κατασκευαστεί ένα, τόσο μεγάλων διαστάσεων, έργο θα έχει ως αποτέλεσμα τη διατάραξη της υδρολογικής ισορροπίας του συστήματος με δυσμενή αποτελέσματα στην παροχή των κατάντη πηγών (π.χ. πηγές Αγ. Ιωάννη) που υδροδοτούν τους όμορους οικισμούς αλλά και με άμεση συνέπεια στις ανθρωπογενείς δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα στις περιοχές πλησίον των πηγών αυτών. Παράλληλα, γεννά προβληματισμούς η επιλογή των χώρων εγκατάστασης των έργων αυτών όσον αφορά την στατικότητα των κατασκευών. Οι μελετητές προτείνουν ως χώρο εγκατάστασης το δάπεδο των δολινών. Οι δολίνες του Μενοικίου είναι διαλυσιγενούς μορφής και στο δάπεδο αυτού του τύπου παρατηρούνται φαινόμενα μετακίνησης μαζών (mass movement) καθώς τα ιζήματα που καλύπτουν το δάπεδο των σχηματισμών μπορούν να μετακινηθούν και να εισέλθουν στο εσωτερικό των αποστραγγιστικών σιφώνων τους. Επιπλέον, η επιλογή των χώρων εγκατάστασης των εν λόγω έργων, προκαλεί προβληματισμούς όσον αφορά την στατικότητα και βιωσιμότητα των απαιτούμενων κατασκευών. Με δεδομένο ότι οι μελετητές προτείνουν ως χώρο εγκατάστασης το δάπεδο των δολινών, θα πρέπει να επισημανθεί ότι: - οι δολίνες του Μενοικίου όρους είναι διαλυσιγενείς γεωμορφές, στο «δάπεδο» αυτών (όπως και γενικότερα στις δολίνες) παρατηρούνται φαινόμενα μετακίνησης μαζών (mass movement) και επομένως, τα ιζήματα που καλύπτουν το δάπεδο των γεωμορφολογικών σχηματισμών, είναι δυνατόν να μετακινηθούν και να εισέλθουν στο εσωτερικό των υποκείμενων αποστραγγιστικών σιφώνων τους. Από όλα τα παραπάνω προκύπτει ότι οι γεω-περιοχές με σχηματισμούς δολινών και μάλιστα τόσο «πυκνών» και πολυάριθμων όπως συμβαίνει στη περιοχή ενδιαφέροντος, είναι τουλάχιστον ακατάλληλες για έδραση οποιασδήποτε εγκατάστασης και δη της συγκεκριμένης. Σημειώνεται ότι ο προσανατολισμός της περιοχής του έργου είναι Δ-ΒΔ, ο οποίος αποτελεί μειονεκτικό χαρακτηριστικό για την βιωσιμότητα και λειτουργική απόδοση του επιδιωκόμενου σκοπού. Δεν λαμβάνεται υπόψη η οπτική υποβάθμιση που θα συντελεστεί στην περιοχή η οποία αποτελεί μοναδικό γεωλογικό/ καρστικό μνημείο παγκόσμιας εμβέλειας. Σε περίπτωση που κατασκευαστεί ένα τόσο μεγάλων διαστάσεων έργο, θα έχει σαν αποτέλεσμα την δραστική μεταβολή του τοπίου. Η μεταβολή αυτή έρχεται σε αντίθεση με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση του Τοπίου που κυρώθηκε με τον ν. 3827/2010 (Α΄ 30) και προβλέπει την αξιολόγηση των τοπίων λαμβάνοντας υπόψη τις αξίες που τους έχουν αποδοθεί από τα ενδιαφερόμενα μέρη και τον επηρεαζόμενο πληθυσμό γης κάθε περιοχής, μετά από ευρεία δημόσια διαβούλευση. Όσον αφορά τους χρήστες του όρους Μενοικίου ακυρώνεται κάθε ενέργεια και δράση μέχρι σήμερα προς την κατεύθυνση των οικοτουριστικών δραστηριοτήτων βάσει και της ανάδειξης της περιοχής ως γεωπάρκου λόγω των ιδιαίτερων γεωλογικών συνθηκών (μεγάλος Αριθμός δολίνων και σπηλαίων). Η επίπτωση της αντανάκλασης του ήλιου πέρα από τις επιδράσεις αποπροσανατολισμού των πουλιών και νυχτερίδων, αποτελεί παράγοντα όχλησης των επισκεπτών των περιοχών με αναπτυγμένο τουρισμό όπως ο Λαϊλιάς, η Άνω Βροντού, της περιοχής Επιμήκους. Επίσης λόγω του μεγέθους της εγκατάστασης θα πρέπει να μελετηθεί η επίδραση της αντανάκλασης σε πιθανές θερμοκρασιακές διαφοροποιήσεις στα επιμέρους ενδιαιτήματα της ευρύτερης περιοχής. Μια παράμετρος που πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη είναι η χρήση της περιοχής ως βοσκότοπος από τους κτηνοτρόφους της περιοχής. Θα πληγεί η χωρική κτηνοτροφία με την κατάληψη των βοσκοτόπων από φωτοβολταϊκά πάνελς. Με βάση τα παραπάνω και: - για την προστασία του γενικότερου φυσικού περιβάλλοντος του Μενοικίου Όρους, - την αποφυγή αλλοίωσης των φυσικών γεωμορφολογικών χαρακτηριστικών της ειδικότερης περιοχής του προτεινόμενου έργου, - την αποφυγή του κινδύνου διατάραξης της φυσικής ισορροπίας των υδρολογικών και υδρομαστευτικών συνθηκών τόσο της περιοχής έργου, όσο και της κατάντη ευρύτερης περιοχής των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων γνωμοδοτούμε αρνητικά για την κατασκευή του φωτοβολταϊκού». Επί της γνωμοδότησης του Φορέα Διαχείρισης Λίμνης Κερκίνης απάντησε η παρεμβαίνουσα με το από 29.12.2021 υπόμνημά της. Ωστόσο, όπως προκύπτει από την 198/ 15.2.2022 γνωμοδότηση του Περιφερειακού Συμβουλίου Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (ΠΕ.Σ.Π.Α. Πρακτικό συνεδρίασης 1/28.1.2022, απόσπασμα θέματος 3), στο οποίο εισήχθη το ζήτημα της περιβαλλοντικής Αδειοδότησης του επίμαχου φωτοβολταϊκού πάρκου λόγω της αρνητικής γνωμοδότησης του Φορέα Διαχείρισης Λίμνης Κερκίνης και της Διεύθυνσης Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος Π.Ε. Σερρών, καθώς και της έλλειψης γνωμοδότησης εκ μέρους, μεταξύ άλλων, της Διεύθυνσης Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος και Βιοποικιλότητας του Υ.Π.ΕΝ., η Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού Κεντρικής Μακεδονίας (ΔΙ.ΠΕ.ΧΩ.Σ.Κ.Μ.) διατύπωσε αρνητική εισήγηση για την έκδοση της ΑΕΠΟ, επισημαίνοντας ότι θα επανεξετάσει τις απόψεις της επί της ΜΠΕ, εφόσον εκπονηθούν και αξιολογηθούν από τις αρμόδιες υπηρεσίες οι συμπληρωματικές μελέτες που ζητήθηκαν από τη Διεύθυνση Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος Π.Ε. Σερρών και εφόσον υποβληθούν νεότερες γνωμοδοτήσεις. Στη συζήτηση παρέστη και ο Προϊστάμενος Γενικής Διεύθυνσης Περιβαλλοντικής Πολιτικής του Υ.Π.ΕΝ. ο οποίος επισήμανε τα εξής: «Η τοποθέτηση της Γενικής Διεύθυνσης Περιβαλλοντικής Πολιτικής για το συγκεκριμένο θέμα είναι η εξής: Δεν υπάρχει στα άμεσα σχέδια του Υπουργείου η καθιέρωση γεωπάρκου στη συγκεκριμένη περιοχή και όσον αφορά το θέμα των υδάτων και των πετρωμάτων που θέτει ο Φορέας, δεν άπτεται στο επιστημονικό μας πεδίο. Ως εκ τούτου, παρέχουμε θετική γνωμοδότηση για το συγκεκριμένο έργο» (βλ. και ταυτόσημου περιεχομένου μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της 8.2.2022 από τη Γενική Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Πολιτικής). Στη συνέχεια ο Συντονιστής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας – Θράκης ενημέρωσε το ΠΕ.Σ.Π.Α. ότι ζήτησε από τη Διεύθυνση Υδάτων Κεντρικής Μακεδονίας να εκφράσει την άποψή της επί της πιθανής επίδρασης της κατασκευής των φωτοβολταϊκών στην υδρολογική ισορροπία της περιοχής. Η εν λόγω υπηρεσία ανέφερε ότι «καταρχήν εκτιμά ότι το εν λόγω έργο δεν αναμένεται να έχει δυσμενή αποτελέσματα στην παροχή των κατάντη πηγών που υδροδοτούν τους όμορους οικισμούς, ωστόσο, θα πρέπει να διερευνηθούν τυχόν επιπτώσεις από τις εργασίες έδρασης των πάνελς στο πέτρωμα». Επί των αντιρρήσεων στην υλοποίηση του έργου τοποθετήθηκε εκπρόσωπος της παρεμβαίνουσας ο οποίος διευκρίνισε τα εξής: α) Η γεωλογική κατάσταση της περιοχής έχει μελετηθεί και δεν προκύπτει πιθανότητα προβλήματος στην παροχή των κατάντη πηγών. Η σχετική μελέτη «θα κατατεθεί στη ΔΙ.ΠΕ.ΧΩ.Σ.Κ.Μ.» β) Η έδραση των πάνελς θα γίνει με πασαλόμπηξη περίπου 60 εκ. βάθους, ως εκ τούτου, δεν είναι δυνατόν να παρατηρηθούν μετακινήσεις μαζών και σφραγίσεις σωληνώσεων – σχισμών του πετρώματος συνεπεία της κατασκευής του πάρκου και γ) θα επιδιωχθεί η βόσκηση προβάτων εντός του φωτοβολταϊκού πάρκου, με στόχο την εξυπηρέτηση τοπικών κτηνοτρόφων, αλλά και την αποφυγή του κόστους καθαρισμού του πάρκου από την υψηλή βλάστηση και συνεπώς σκίαση των πάνελς. Κατόπιν τούτων, το ΠΕ.Σ.Π.Α. «μετά από διαλογική συζήτηση και έχοντας υπόψη τα παραπάνω» γνωμοδότησε ομόφωνα θετικά για την έγκριση της ΜΠΕ του έργου. Στη συνέχεια, πράγματι κατατέθηκε από την παρεμβαίνουσα η από 11.2.2022 «Γεωλογική Μελέτη Μενοίκιου Όρους για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών μονάδων», συνταχθείσα από Γεωλόγο-Αγρονόμο και Τοπογράφο Μηχανικό, Επίκουρο Καθηγητή ΑΠΘ, στην οποία αναφέρεται ότι ο προτεινόμενος χώρος εγκατάστασης των φωτοβολταϊκών μονάδων βρίσκεται σε υδροπερατούς γεωλογικούς σχηματισμούς, οι οποίοι επιτρέπουν τη διείσδυση και κυκλοφορία του νερού διαμέσου της μάζας τους. Πιο συγκεκριμένα πρόκειται για καρστικά πετρώματα, των οποίων η υδροπερατότητα οφείλεται στα διάκενα που δημιουργήθηκαν κυρίως λόγω παραγόντων αποσάρθρωσης και διάλυσης. Σχετικά με το καρστ, από την ερμηνεία των δορυφορικών και των άλλων εικόνων πολύ υψηλής ανάλυσης, αλλά και βιβλιογραφικά, προκύπτει ότι στην περιοχή της εγκατάστασης υπάρχει μεγάλος Αριθμός δολινών, δηλαδή αβαθών κοιλοτήτων/κλειστών ταπεινώσεων της επιφάνειας, διαφόρων μορφών και μεγεθών, είναι δε γνωστό ότι στην περιοχή υπάρχει μεγάλος Αριθμός σπηλαίων. Κατά τη μελέτη, «λόγω της αντοχής στη θλίψη, την αντοχή στην κρούση, την αντοχή στις θερμοκρασιακές μεταβολές, τη μεγάλη υδατοαπορρόφηση και το πολύ μεγάλο πάχος του πετρώματος, οι επεμβάσεις κατασκευής φωτοβολταϊκών στην επιφάνεια του πετρώματος από τις εργασίες έδρασης των εγκαταστάσεων (εφόσον αυτές δεν ξεπερνούν ούτως ή άλλως το 1 μέτρο σε βάθος), δεν μπορούν να προκαλέσουν μετακινήσεις μαζών και σφραγίσεις των φυσικών σωληνώσεων – σχισμών του μεταμορφωμένου ασβεστολιθικού πετρώματος ούτε μπορεί να προκληθεί διαταραχή της υδρολογικής ισορροπίας του συστήματος και του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα». Εφόσον δε «έχει ήδη εξασφαλιστεί η θετική γνωμοδότηση από την Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας Σπηλαιολογίας, διασφαλίζεται ότι οι συνθήκες για την εγκατάσταση των φωτοβολταϊκών είναι ευνοϊκές και σε σχέση με την ύπαρξη σπηλαίων ή μικρότερων εγκοίλων κοντά στην επιφάνεια». Ίδιο είναι το συμπέρασμα της «Έκθεσης Πετρολογικής Σύστασης της Περιοχής Μελέτης» της 7.2.2022. Επί της ως άνω γεωλογικής μελέτης έλαβε θέση η Διεύθυνση Υδάτων Κεντρικής Μακεδονίας με την 53694/22.2.2022 γνωμοδότησή της η οποία δέχθηκε ότι η προτεινόμενη θέση της δραστηριότητας χωροθετείται εκτός ζώνης ελεγχόμενης προστασίας ΙΙ έργου υδροληψίας πόσιμου ύδατος και επομένως δεν εμπίπτει στις απαγορεύσεις του ΣΔΛΑΠ, τονίζοντας «ωστόσο» ότι «οι παραπάνω ζώνες είναι προσωρινές». Επισημαίνει ότι «[σ]ύμφωνα με το Μέτρο 11Β0402, παρ. β΄, [της 1ης Αναθεώρησης ΣΔΛΑΠ του Υδατικού Διαμερίσματος Ανατολικής Μακεδονίας] όταν υπάρχουν δραστηριότητες (μη ρυπογόνες) σε περιοχές ενταγμένες στο Μητρώο Προστατευόμενων περιοχών [όπως εν προκειμένω] για το πόσιμο νερό, εφαρμόζεται υποχρεωτικά και για λόγους πρόληψης πρόγραμμα συστηματικής παρακολούθησης των υδρομαστευτικών έργων». Προτείνει δε ως όρους για την αδειοδότηση της επίμαχης εγκατάστασης, μεταξύ άλλων, τους εξής: «1. Για την αποφυγή τυχόν διαταραχής της φυσικής ισορροπίας των υδρολογικών συνθηκών, να διασφαλιστεί με γεωτεχνική μελέτη, η στατικότητα των βάσεων έδρασης των φωτοβολταϊκών και κατ’ επέκταση η μη μετακίνηση του υλικού των δολινών που μπορεί ενδεχομένως να επηρεάσει την τροφοδοσία του υδροφορέα. 2. Για την προστασία των υδρομαστευτικών έργων που βρίσκονται κατάντη, να εφαρμοσθεί πρόγραμμα παρακολούθησης της ποιότητας του νερού, αρχής γενομένης πριν την έναρξη λειτουργίας της δραστηριότητας. Η παρακολούθηση της ποιότητας του ΥΥΣ να περιλαμβάνει και παραμέτρους που σχετίζονται με δομικά/συστατικά στοιχεία των φωτοβολταϊκών κελιών». Αυθημερόν, εκδόθηκε η πρώτη προσβαλλόμενη πράξη (ΑΕΠΟ), η οποία μνημονεύει, μεταξύ άλλων, την 931/20.11.2021 αρνητική γνωμοδότηση του Φορέα Διαχείρισης Λίμνης Κερκίνης (στοιχείο 64 του προοιμίου), τις αντιρρήσεις και τα σχόλια του κοινού που αναρτήθηκαν στο Ηλεκτρονικό Περιβαλλοντικό Μητρώο (τα οποία είχαν το ίδιο, κατά βάση, περιεχόμενο με αυτά των αρνητικών γνωμοδοτήσεων, βλ. στοιχείο 65 του προοιμίου), το γεγονός ότι κατά την διαδικασία περιβαλλοντικής Αδειοδότησης δεν έχουν αποστείλει τις γνωμοδοτήσεις τους η Διεύθυνση Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος και Βιοποικιλότητας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και το Περιφερειακό Συμβούλιο της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας (στοιχείο 71 του προοιμίου) και έγγραφα του Τμήματος Περιβάλλοντος του Δήμου Σερρών με τα οποία εκφράζεται αρνητική άποψη για το έργο (στοιχεία 73-75 του προοιμίου). Στο δε σημείο 66 του προοιμίου της πρώτης προσβαλλόμενης πράξης (ΑΕΠΟ) μνημονεύεται η από 29.12.2021 απάντηση της παρεμβαίνουσας στην αρνητική γνωμοδότηση του φορέα διαχείρισης Λίμνης Κερκίνης, με το εξής περιεχόμενο: «[Βάσει της] από 29.12.2021 απάντηση[ς] της ενδιαφερόμενης εταιρίας στην αρνητική γνωμοδότηση του φορέα διαχείρισης Λίμνης Κερκίνης [...] στην εθνική βάση δεδομένων του Δικτύου Natura 2000 ο τύπος οικοτόπου με κωδικό 6170 δεν περιλαμβάνεται στους οικοτόπους Προτεραιότητας. Παρατίθεται εκ νέου χάρτης με τα σημαντικά χλωριδικά είδη με τις θέσεις που έχουν καταγραφεί στο Πρόγραμμα της ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ στην ΕΖΔ GR1260004. Επισημαίνε[τα]ι ότι η προστατευόμενη του Δικτύου Φύση 2000 GR1260003 Αγίου Ιωάννη – Επτάμυλοι, εντάχθηκε στο δίκτυο για την προστασία των ειδών ψαριών των πηγών και του κατάντη αυτών ποταμού του Αγίου Ιωάννου. Παρόλα αυτά αξίζει να αναφερθεί ότι απέχει περί τα 15 χλμ. ευθεία απόσταση από το έργο. Για τις ανάγκες του έργου έχει εκπονηθεί υδρολογική – υδραυλική μελέτη, για την οριοθέτηση ρεμάτων που βρίσκονται πλησίον της θέσης εγκατάστασης του έργου. Το έργο δεν επηρεάζει τα υπόγεια ή επιφανειακά υδατικά συστήματα της περιοχής, για τη λειτουργία του έργου δεν απαιτείται η χρήση υδατικών πόρων και δεν παράγονται υγρά απόβλητα. Επομένως, το έργο δεν αναμένεται να έχει επίπτωση στην ποσοτική και ποιοτική κατάσταση των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων». Η προσβαλλόμενη πράξη (στοιχεία 69 και 72 του προοιμίου) λαμβάνει επίσης υπόψη και τα εξής: «69. Το με αριθ. πρωτ. …./19.1.22 έγγραφο της Δ/νσης Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος Π.Ε. Σερρών στο οποίο αναφέρεται ότι λαμβάνοντας υπόψη την ύπαρξη ασβεστολιθικού υποστρώματος στο σύνολο της περιοχής εγκατάστασης με ιδιαιτερότητα στην υδρογεωλογική κατάσταση θεωρεί αναγκαία την εκπόνηση συμπληρωματικής μελέτης για την επίδραση της κατασκευής των Φ/Β στη διαταραχή της υδρολογικής ισορροπίας του συστήματος και συμπληρωματικής μελέτης σχετικά με τις επεμβάσεις στην επιφάνεια του καρστ από τις εργασίες έδρασης των εγκαταστάσεων με στόχο την αιτιολόγηση της πιθανής μετακίνησης μαζών και σφραγίσεις των φυσικών σωληνώσεων – σχισμών του ασβεστολιθικού πετρώματος. Προτείνει ο έλεγχος των μελετών … να γίνει από τη Διεύθυνση Υδάτων ή/και το ΙΓΜΕ λόγω της φύσης των μελετών και καταλήγει γνωμοδοτώντας αρνητικά επί της υποβληθείσης μελέτης. … 72. Τη με αριθ. .../27.1.2022 εισήγηση της Υπηρεσίας … προς το Π.Ε.Σ.Π.Α., σύμφωνα με την οποία εισηγείται καταρχήν αρνητικά για την έκδοση Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων. Ωστόσο, θα επανεξετάσει την άποψή της επί της υποβληθείσης ΜΠΕ εφόσον εκπονηθούν και αξιολογηθούν από τις αρμόδιες Υπηρεσίες οι συμπληρωματικές μελέτες που ζητήθηκαν από τη Διεύθυνση Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος Π.Ε. Σερρών, λαμβάνοντας υπόψιν και τις γνωμοδοτήσεις Υπηρεσιών που είναι δυνατό να υποβληθούν μετά την έκδοση της … εισήγησης». Τέλος, στο πλαίσιο της τροποποίησης της ΑΕΠΟ (συμπροσβαλλόμενη πράξη), γνωμοδότησε θετικά το Τμήμα Προστατευόμενων Περιοχών της Διεύθυνσης Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος και Βιοποικιλότητας της Γενικής Διεύθυνσης Περιβαλλοντικής Πολιτικής του Υ.Π.ΕΝ., με το …/24.8.2023 έγγραφό του. Στο έγγραφο αυτό ανέφερε, αφού παρέθεσε τα νεότερα χαρακτηριστικά του έργου, ότι γνωμοδοτεί θετικά «με την προϋπόθεση ότι θα τηρηθούν τα προβλεπόμενα από τη νομοθεσία για την προστασία του περιβάλλοντος, καθώς και οι δεσμευτικοί όροι, μέτρα και περιορισμοί που αναφέρονται στην ΑΕΠΟ του έργου».
14. Επειδή, η αδειοδοτούσα αρχή επέτρεψε την εγκατάσταση των επίμαχων φωτοβολταϊκών πάρκων εντός των δύο επίμαχων περιοχών Natura 2000 με κωδικούς GR1260004 και GR1260009 και σε απόσταση 15 χλμ. από την επίσης προστατευόμενη περιοχή Αγίου Ιωάννη – Επτάμυλοι (GR1260003), μολονότι υφίστανται εύλογες αμφιβολίες ως προς την απουσία επιβλαβών συνεπειών για την ακεραιότητά τους, κατά παράβαση των αρχών πρόληψης και προφύλαξης. Και τούτο, διότι ο κατά νόμον αρμόδιος Φορέας Διαχείρισης Λίμνης Κερκίνης γνωμοδότησε αρνητικά για το έργο με την 931/20.11.2021 γνωμοδότησή του. Οι αμφιβολίες αυτές δεν γεννώνται από τις παραδοχές της γνωμοδότησης, οι οποίες δεν είναι κρίσιμες και ουσιώδεις. Τέτοιες παραδοχές είναι οι σχετικές με την βλαπτικότητα της αντανάκλασης του ήλιου λόγω αποπροσανατολισμού της πανίδας, η οποία θα καθιστούσε μη επιτρεπτή την εγκατάσταση Φ/Β σταθμών σε οποιαδήποτε θέση, ή η παραδοχή ότι η περιοχή αξιοποιείται για κτηνοτροφική χρήση, δεδομένου ότι η προστασία της κτηνοτροφίας, ως γενικός σκοπός δημοσίου συμφέροντος, δεν εμπίπτει στην αποστολή του φορέα. Η βαρύνουσα σημασία της γνωμοδότησης, η οποία, μάλιστα, εκδόθηκε κατόπιν αυτοψίας (9.9.2020), εντοπίζεται αντιθέτως στις παραδοχές ότι α) η κατασκευή φωτοβολταϊκού πάρκου θα προκαλέσει σημαντική υποβάθμιση των υποαλπικών λιβαδιών της περιοχής (τύπος οικοτόπου 6170: «Ασβεστούχοι αλπικοί και υποαλπικοί λειμώνες»), τα οποία διακρίνονται για τη σημαντική τους χλωριδική ποικιλότητα, β) οποιαδήποτε αλλαγή στις υδρολογικές συνθήκες στις πηγές που τροφοδοτούνται από το καρστικό πεδίο της περιοχής εγκατάστασης των φωτοβολταϊκών πάρκων, θα έχει ισχυρή αρνητική επίδραση στην παρουσία του είδους Eudontomyzon hellenicus (γκαβόχελο, με τη μεγαλύτερη κατηγορία κινδύνου στην Ελλάδα, το οποίο χαρακτηρίζεται και διεθνώς ως Κρισίμως Κινδυνεύον CR) στην προστατευόμενη περιοχή GR1260003 Αγίου Ιωάννη – Επτάμυλοι, γ) η θέση του έργου καταλαμβάνει σημαντική έκταση του κρίσιμου ενδιαιτήματος της Alauda Arvensis (σταρήθρα) και γειτνιάζει με τα κρίσιμα ενδιαιτήματα των Circaetous gallicus (φιδαετός) και του Aquila chrysaetos (χρυσαετός), δ) σε περίπτωση που κατασκευαστεί ένα, τόσο μεγάλων διαστάσεων, έργο θα έχει ως αποτέλεσμα τη διατάραξη της υδρολογικής ισορροπίας του συστήματος με δυσμενή αποτελέσματα στην παροχή των κατάντη πηγών (π.χ. πηγές Αγ. Ιωάννη) που υδροδοτούν τους όμορους οικισμούς, ε) οι σχηματισμοί «πυκνών» και πολυάριθμων δολινών στην περιοχή ενδιαφέροντος, είναι τουλάχιστον ακατάλληλοι για έδραση οποιασδήποτε εγκατάστασης και δη της συγκεκριμένης και στ) δεν λαμβάνεται υπόψη η οπτική υποβάθμιση που θα συντελεστεί στην περιοχή η οποία αποτελεί «μοναδικό γεωλογικό/καρστικό μνημείο παγκόσμιας εμβέλειας». Επί των διαπιστώσεων αυτών, η Διεύθυνση Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος και Βιοποικιλότητας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας δεν έλαβε θέση, καθώς ουδέποτε υπέβαλε την προβλεπόμενη από την κ.υ.α. 1649/45/14.1.2014 γνωμοδότηση στο πλαίσιο της διαδικασίας περιβαλλοντικής Αδειοδότησης. Ο δε Προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Περιβαλλοντικής Πολιτικής του Υ.Π.ΕΝ., ενώπιον του Π.Ε.Σ.Π.Α., αρκέστηκε μόνο να αναφέρει ότι «δεν υπάρχει στα άμεσα σχέδια του Υπουργείου η καθιέρωση γεωπάρκου στη συγκεκριμένη περιοχή και όσον αφορά το θέμα των υδάτων και των πετρωμάτων που θέτει ο Φορέας, δεν άπτεται στο επιστημονικό της πεδίο» (βλ. και ταυτόσημου περιεχομένου μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της 8.2.2022 από τη Γενική Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Πολιτικής). Με αυτήν την γενική και αόριστη αιτιολογία ουδόλως αντικρούονται οι διατυπωθείσες με ορισμένο και συγκεκριμένο τρόπο αντιρρήσεις του Φορέα Διαχείρισης. Εξάλλου, δεν ασκεί επιρροή το προσκομισθέν, από την παρεμβαίνουσα και όχι από τη Διοίκηση, επιγραφόμενο ως από 27.1.2022 «εισηγητικό σημείωμα» του Τμήματος Προστατευόμενων Περιοχών προς τη Γενική Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Πολιτικής, το οποίο περιήλθε στο Δικαστήριο μόλις την προτεραία της δίκης, στερείται αριθμού πρωτοκόλλου, δεν ελήφθη υπόψη από το Π.Ε.Σ.Π.Α. ούτε μνημονεύθηκε από τον Γενικό Διευθυντή Περιβαλλοντικής Πολιτικής τόσο κατά την παράστασή του ενώπιον του Π.Ε.Σ.Π.Α. όσο και στο από 8.2.2022 μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, και το οποίο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ΕΟΑ και τα προτεινόμενα μέτρα ήταν επαρκή και ότι δεν αποτελεί αρμοδιότητα της υπηρεσίας το ζήτημα του καρστικού δικτύου του όρους Μενοίκιο και της ενδεχόμενης διατάραξης των υδρολογικών και υδρομαστευτικών συνθηκών. Η κατά τα ανωτέρω παράλειψη ειδικής αιτιολογήσεως εκ μέρους των οργάνων της Διοίκησης ως προς τα ζητήματα που έθεσε ο Φορέας Διαχείρισης δεν θεραπεύθηκε ούτε μεταγενεστέρως, στο στάδιο της τροποποίησης της ΑΕΠΟ (συμπροσβαλλόμενη πράξη), καθώς το Τμήμα Προστατευόμενων Περιοχών της ως άνω Διεύθυνσης, στο …/ 24.8.2023 έγγραφό του, ανέφερε μόνο ότι γνωμοδοτεί θετικά «με την προϋπόθεση ότι θα τηρηθούν τα προβλεπόμενα από τη νομοθεσία για την προστασία του περιβάλλοντος, καθώς και οι δεσμευτικοί όροι, μέτρα και περιορισμοί που αναφέρονται στην ΑΕΠΟ του έργου». Περαιτέρω, η Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού Κεντρικής Μακεδονίας (ΔΙ.ΠΕ.ΧΩ.Σ.Κ.Μ.) διατύπωσε αρνητική εισήγηση ενώπιον του Π.Ε.Σ.Π.Α. για την έκδοση της ΑΕΠΟ, επισημαίνοντας ότι θα επανεξετάσει τις απόψεις της επί της ΜΠΕ, εφόσον εκπονηθούν και αξιολογηθούν από τις αρμόδιες υπηρεσίες οι συμπληρωματικές μελέτες που ζητήθηκαν από τη Διεύθυνση Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος Π.Ε. Σερρών και εφόσον υποβληθούν νεότερες γνωμοδοτήσεις. Στο Π.Ε.Σ.Π.Α., η Διεύθυνση Υδάτων Κεντρικής Μακεδονίας ανέφερε, σύμφωνα με τον Συντονιστή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας – Θράκης, ότι καταρχήν εκτιμά ότι το εν λόγω έργο δεν αναμένεται να έχει δυσμενή αποτελέσματα στην παροχή των κατάντη πηγών που υδροδοτούν τους όμορους οικισμούς, ωστόσο, πρότεινε να διερευνηθούν τυχόν επιπτώσεις από τις εργασίες έδρασης των πάνελς στο πέτρωμα. Το δε Π.Ε.Σ.Π.Α. γνωμοδότησε θετικά, στις 28.1.2022, χωρίς να λάβει ρητά θέση επί των επιφυλάξεων που είχαν διατυπωθεί από τον Φορέα Διαχείρισης, τη Διεύθυνση Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος Π.Ε. Σερρών και τη ΔΙ.ΠΕ.ΧΩ.Σ.Κ.Μ. και μάλιστα χωρίς να έχει κατατεθεί στις αρμόδιες υπηρεσίες η γεωλογική μελέτη που είχε εκπονήσει η παρεμβαίνουσα. Η οφειλόμενη στις ως άνω τυπικές και ουσιαστικές πλημμέλειες, που εμφιλοχώρησαν κατά τη διαδικασία της επίμαχης περιβαλλοντικής Αδειοδότησης, έλλειψη αιτιολογίας της πρώτης προσβαλλόμενης πράξης όσον αφορά την απουσία οποιασδήποτε εύλογης αμφιβολίας, από επιστημονικής άποψης, για την ύπαρξη επιβλαβών συνεπειών σε βάρος της ακεραιότητας των προστατευόμενων περιοχών δεν θεραπεύεται από τα στοιχεία που επικαλέστηκε η παρεμβαίνουσα (όπως για παράδειγμα το από 29.12.2021 υπόμνημα της παρεμβαίνουσας επί της γνωμοδότησης του Φορέα Διαχείρισης). Και τούτο διότι ούτε τα στοιχεία αυτά εκτιμήθηκαν με ειδική και ορισμένη αιτιολογία από τις αρμόδιες, κατά περίπτωση, διοικητικές αρχές. Όσον αφορά δε την Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση του Αυγούστου 2021, ναι μεν αυτή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το υπό μελέτη έργο δεν απειλεί συνολικά την κατάσταση διατήρησης της περιοχής ΕΖΔ και της ΖΕΠ και ότι λαμβάνοντας υπόψη και τα προτεινόμενα μέτρα για την αντιμετώπιση - ελαχιστοποίηση των προκαλούμενων άμεσων και έμμεσων επιπτώσεων τόσο στη φάση κατασκευής όσο και στη φάση λειτουργίας του έργου δεν θίγεται η συνοχή του δικτύου Natura 2000 (σελ. 3-80 έως 3-90, 4-91, 4-92 και 7-104), ωστόσο ουδόλως εξετάστηκαν από την ΕΟΑ οι επιπτώσεις της εγκατάστασης των φωτοβολταϊκών πάρκων, λόγω της ιδιαίτερης γεωμορφολογικής δομής του εδάφους (δολίνες, καρστ κ.λπ.) στην προστατευόμενη περιοχή GR1260003 Αγίου Ιωάννη – Επτάμυλοι (υπάρχει μία μόνο απλή αναφορά της περιοχής στη σελ. 2-25 της ΕΟΑ). Περαιτέρω, στην ΕΟΑ αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι το όρος Μενοίκιο χαρακτηρίζεται από το έντονο ανάγλυφο, από τα ορεινά και υποαλπικά λιβάδια με πλούσια χλωρίδα και ορνιθοπανίδα, από μεγάλη ποικιλία τύπων οικοτόπων και φιλοξενεί πολλά σπάνια είδη. Ειδικώς, εξάλλου, η ΖΕΠ GR1260009 «Κοιλάδα Τιμίου Προδρόμου – Μενοίκιον» (Σημαντική Περιοχή για τα Πουλιά (ΣΠΠ) GR019 «Όρος Μενοίκιο») έχει συνολική έκταση 29.189,38 ha, είναι πολύ σημαντική για αρπακτικά πτηνά που χρησιμοποιούν την περιοχή για φωλεασμό και τροφοληψία, ενώ συχνάζουν σε αυτήν και πολλά άλλα είδη ορνιθοπανίδας, όπως πρόεκυψε από τις έρευνες πεδίου (Κιτρινοκαλιακούδα, Φιδαετός, Κόρακας, Δεντροσταρήθρα, Σιταρήθρα, Ωχροκελάδα, Σταχτοπετρόκλης, Πυροκότσυφας, Βλαχοτσίχλονο, Καρβουνιάρης, Καστανολαίμης, Φανέτο κ.ά.), εμφανίζει δε πολλά σημαντικά taxa άγριων φυτών και άφθονα καρστικά φαινόμενα (σελ. 1-21, 2-23 έως 2-25, 2-40 έως 2-52). Όσον αφορά την ΕΖΔ GR1260004 το 98,46% της χερσαίας περιοχής ΝΑΤURA 2000, αυτή καλύπτεται από φυσικούς οικότοπους, ενώ μόνο το 1,54% καλύπτεται από ανθρωπογενή συστήματα. Ο τύπος οικοτόπου που καταλαμβάνει συγκριτικά μεγαλύτερο τμήμα της χερσαίας περιοχής Νatura 2000 σε σχέση με τους υπόλοιπους τύπους οικοτόπων που απαντούν στη χερσαία περιοχή Νatura 2000, είναι ο 6170 (Ασβεστούχοι αλπικοί και υποαλπικοί λειμώνες) που αποτελεί το 21,93% της συνολικής περιοχής ΕΖΔ [στην Περιοχή Έρευνας Πεδίου (ΠΕΠ- 500 μέτρα από τα όρια του υπό μελέτη έργου), ο οικότοπος 6170 φτάνει σε ποσοστό 30,29%]. Κατά την ΕΟΑ, ο οικότοπος με κωδικό 6170 έχει μεγάλη οικολογική και οικονομική σημασία (λιβαδοπονική), τη δε μεγαλύτερη απειλή για τον οικότοπο αυτόν αποτελεί η βόσκηση. Η κατάληψη κατά τη φάση λειτουργίας (μόνιμη κατάληψη) από το έργο θα είναι για τον οικότοπο 6170 περίπου 3.987,69 στρέμματα που αντιστοιχεί στο 7,95% της συνολικής έκτασης του οικοτόπου 6170 στην ΕΖΔ (2-55 έως 2-58, 2-65 έως 2-69), δηλαδή ποσοστό διόλου αμελητέο. Κι ενώ η ίδια η ΕΟΑ αναγνωρίζει ότι η έκταση του υπό μελέτη φωτοβολταϊκού πάρκου είναι αρκετά μεγάλη και σε αλπική ζώνη (σελ. 3-89), με περιορισμένες ανθρώπινες παρεμβάσεις, αναφέροντας ότι στις περιοχές ΖΕΠ και ΕΖΔ οι ανθρώπινες δραστηριότητες αποτελούν απειλή για τους πληθυσμούς των ζωικών και φυτικών ειδών, ότι σε πολλές περιπτώσεις η οικολογική ισορροπία της περιοχής έχει διαταραχθεί εξαιτίας της ανθρώπινης παρέμβασης και ότι η περιοχή είναι ευάλωτη και μπορεί να απειληθεί σε περίπτωση ακατάλληλης διαχείρισης, δεν εξηγεί πως η εγκατάσταση ενός τέτοιου μεγέθους φωτοβολταϊκού πάρκου (άνω των 4.000 στρεμμάτων) συνιστά «συστηματική διαχείριση αναγκαία για τη διατήρηση των εύθραυστων οικολογικών ισορροπιών», όπως η ίδια η ΕΟΑ αναγνωρίζει ότι απαιτείται για τη διαφύλαξη της περιοχής (2-53 και 2-55). Υπό το πρίσμα αυτό δεν αρκεί για την άρση των αμφιβολιών όσον αφορά τις επιπτώσεις του έργου στην ορνιθοπανίδα, η διαπίστωση της ΕΟΑ (σελ. 3-81) ότι «[ο]ι χώροι επέμβασης δεν αποτελούν αποκλειστικό βιότοπο ειδών της ορνιθοπανίδας» και ότι «τα περισσότερα σημαντικά είδη της ορνιθοπανίδας φαίνεται ότι χρησιμοποιούν την εν λόγω περιοχή περισσότερο ως χώρο εύρεσης τροφής παρά ως χώρο φωλεασμού», καθώς, με την παραδοχή αυτή, δεν αναιρείται ο κίνδυνος εκτοπισμού των ως άνω σημαντικών, κατά την ΕΟΑ, ειδών από την περιοχή, έστω και για αναζήτηση τροφής. Επίσης, ενώ, κατά την ΕΟΑ, ο χώρος θα περιφραχθεί για να προστατευθεί από τη βόσκηση (3-85, 4-92 και 4-97), ο εκπρόσωπος της παρεμβαίνουσας εξέθεσε στο Π.Ε.Σ.Π.Α. ότι θα επιδιωχθεί η βόσκηση προβάτων εντός του φωτοβολταϊκού πάρκου, με στόχο την εξυπηρέτηση τοπικών κτηνοτρόφων, αλλά και την αποφυγή του κόστους καθαρισμού του πάρκου από την υψηλή βλάστηση και συνεπώς σκίαση των πάνελ. Ούτε, εξάλλου, είναι σαφές πως θα επιτευχθεί φυσική αναγέννηση ειδικώς της προστατευόμενης, κατά τα ανωτέρω, ποώδους βλάστησης κάτω από τις βάσεις και τα διάκενα των πάνελ, χωρίς να παραβλέπονται οι κανόνες ασφαλούς λειτουργίας του έργου. Περαιτέρω, οι προσκομισθείσες από την παρεμβαίνουσα «Γεωλογική Μελέτη Μενοίκιου Όρους για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών μονάδων» της 11.2.2022 και «Έκθεση Πετρολογικής Σύστασης της Περιοχής Μελέτης» της 7.2.2022 καταλήγουν μεν στο συμπέρασμα ότι «λόγω της αντοχής στη θλίψη, την αντοχή στην κρούση, την αντοχή στις θερμοκρασιακές μεταβολές, τη μεγάλη υδατοαπορρόφηση και το πολύ μεγάλο πάχος του πετρώματος, οι επεμβάσεις κατασκευής φωτοβολταϊκών στην επιφάνεια του πετρώματος από τις εργασίες έδρασης των εγκαταστάσεων (εφόσον αυτές δεν ξεπερνούν ούτως ή άλλως το 1 μέτρο σε βάθος), δεν μπορούν να προκαλέσουν μετακινήσεις μαζών και σφραγίσεις των φυσικών σωληνώσεων - σχισμών του μεταμορφωμένου ασβεστολιθικού πετρώματος ούτε μπορεί να προκληθεί διαταραχή της υδρολογικής ισορροπίας του συστήματος και του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα», ωστόσο, η Διεύθυνση Υδάτων Κεντρικής Μακεδονίας με την 53694/22.2.2022 γνωμοδότησή της (εκδοθείσα την ίδια ημέρα με την ΑΕΠΟ), παρ’ ότι δέχθηκε ότι η προτεινόμενη θέση της δραστηριότητας χωροθετείται εκτός ζώνης ελεγχόμενης προστασίας ΙΙ έργου υδροληψίας πόσιμου ύδατος και επομένως δεν εμπίπτει στις απαγορεύσεις του ΣΔΛΑΠ, της οποίας, πάντως, επισημάνθηκε ο προσωρινός χαρακτήρας, πρότεινε ως όρους για την αδειοδότηση της επίμαχης εγκατάστασης, μεταξύ άλλων, αφενός να διασφαλιστεί με γεωτεχνική μελέτη, η στατικότητα των βάσεων έδρασης των φωτοβολταϊκών και κατ’ επέκταση η μη μετακίνηση του υλικού των δολινών που μπορεί ενδεχομένως να επηρεάσει την τροφοδοσία του υδροφορέα, «προκειμένου να αποφευχθεί τυχόν διαταραχή της φυσικής ισορροπίας των υδρολογικών συνθηκών» και αφετέρου, να εφαρμοσθεί για την προστασία των υδρομαστευτικών έργων που βρίσκονται κατάντη, πρόγραμμα παρακολούθησης της ποιότητας του νερού, αρχής γενομένης πριν την έναρξη λειτουργίας της δραστηριότητας. Η δε παρακολούθηση της ποιότητας του ΥΥΣ θα πρέπει, κατά τη Διεύθυνση Υδάτων, να περιλαμβάνει και παραμέτρους που σχετίζονται με δομικά/συστατικά στοιχεία των φωτοβολταϊκών κελιών. Η επιβολή των όρων αυτών, λαμβανομένων υπόψη των αντιρρήσεων του Φορέα Διαχείρισης Λίμνης Κερκίνης και των λοιπών αρνητικών γνωμοδοτήσεων, υποδηλώνει ότι και η Διεύθυνση Υδάτων, λόγω της διαπιστωθείσης καρστικότητας του εδάφους και της ύπαρξης μεγάλου αριθμού δολινών, διατηρεί αμφιβολίες για την επάρκεια του τρόπου έδρασης των 582.120 πάνελ (μετά την τροποποίηση της ΑΕΠΟ, 465.696 πάνελ) και των επιπτώσεων του έργου, στην υδροφορία της περιοχής και στην ακεραιότητα της προστατευόμενης περιοχής GR1260003 Αγίου Ιωάννη – Επτάμυλοι. Κατόπιν τούτων, η πρώτη προσβαλλόμενη πράξη δεν αιτιολογείται νομίμως ως προς τα αναφερόμενα στην προηγούμενη σκέψη κρίσιμα ζητήματα που έθεσε η γνωμοδότηση του Φορέα, και πρέπει, για τον λόγο αυτό, βασίμως προβαλλόμενο, να ακυρωθεί, απορριπτομένων όλων των περί του αντιθέτου ισχυρισμών της παρεμβαίνουσας.
15. Επειδή, για τους ίδιους λόγους που, καθ’ ερμηνεία του δικογράφου, προβάλλονται και κατά της σιωπηρής απόρριψης από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας της από 21.3.2022 προσφυγής των αιτούντων Δήμων κατά της ΑΕΠΟ, πρέπει να ακυρωθεί και η εν λόγω σιωπηρή πράξη. Ακυρωτέα, για τους ίδιους λόγους είναι και η κριθείσα ως συμπροσβαλλόμενη 93079/6117/12.9.2023 Απόφαση του Γενικού Διευθυντή Περιβαλλοντικής Πολιτικής του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Κατόπιν αυτών, η αίτηση ακυρώσεως πρέπει να γίνει δεκτή, παρέλκει δε η εξέταση των λοιπών λόγων ακυρώσεως ως αλυσιτελής.
16. Επειδή, μετά την αποδοχή της κρινομένης αιτήσεως, πρέπει να απορριφθεί η παρέμβαση.
Διά ταύτα
Δέχεται την κρινόμενη αίτηση.
Απορρίπτει την παρέμβαση.
Ακυρώνει α) την 54125/22.2.2022 Απόφαση της Αναπληρώτριας Προϊσταμένης της Γενικής Διεύθυνσης Χωροταξικής και Περιβαλλοντικής Πολιτικής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας – Θράκης, β) τη σιωπηρή απόρριψη της 29136/2966/24.3.2022 ειδικής διοικητικής προσφυγής των αιτούντων και γ) την κριθείσα ως συμπροσβαλλόμενη 93079/6117/12.9.2023 Απόφαση του Γενικού Διευθυντή Περιβαλλοντικής Πολιτικής του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κατά το σκεπτικό.
Επιβάλλει σε βάρος του Δημοσίου και της παρεμβαίνουσας, συμμέτρως, τη δικαστική δαπάνη των αιτούντων Δήμων που ανέρχεται, συνολικά, σε εννιακόσια είκοσι (920) ευρώ.
Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα στις 17 Απριλίου 2024 και στις 19 Φεβρουαρίου 2025 και η απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση της 2ας Απριλίου 2025.
Ο Προεδρεύων Αντιπρόεδρος Η Γραμματέας
Χρήστος Ντουχάνης Γεωργία Σιμάτη