Αριθμός Γνωμοδότησης 55/2025
(Ατομική)
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
ΓΡΑΦΕΙΟ ΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
ΣΤΟ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ (ΑΠΘ)
Θεσσαλονίκη, 13 Ιουνίου 2025
Αριθμός Ερωτήματος: Το έγγραφο του Γραφείου Πρυτανείας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), με αριθμό πρωτοκόλλου Εμπ.2739/20-05-2025 (πρωτ. Γραφείου ΝΣΚ 451-559/22-05-2025) και το συνημμένο σ’ αυτό έγγραφο του Τμήματος Δημοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης της Σχολής Κοινωνικών και Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ, με αριθμ. πρωτ. 68605/19-05-2025.
Περίληψη Ερωτήματος: Δυνατότητα ανάκλησης πράξης διαγραφής φοιτητή από προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών προς ικανοποίηση σχετικού αιτήματός του, όταν για την οικεία διαγραφή, η οποία προκλήθηκε με αίτημα του ιδίου φοιτητή, έχει εκδοθεί πιστοποιητικό διαγραφής.
Ιστορικό.
Από τα όσα αναφέρονται στα με αριθμό πρωτοκόλλου 68605/19-05-2025 έγγραφο του Τμήματος Δημοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης της Σχολής Κοινωνικών και Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ, που υπογράφεται από την Πρόεδρο του Τμήματος και τα συνημμένα σ’ αυτά έγγραφα, προκύπτουν τα ακόλουθα:
1. Προπτυχιακός φοιτητής που γράφηκε, κατά το ακαδημαϊκό έτος 2018-1019, στο σχετικό πρόγραμμα πρώτου κύκλου σπουδών του Τμήματος Δημοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης της Σχολής Κοινωνικών και Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ, προερχόμενος από την ειδική κατηγορία των, χωρίς εξετάσεις, με σοβαρές παθήσεις εισαχθέντων κατά τις διατάξεις του άρθρου 35 του ν. 3794/2009 (Α΄ 156), όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 108 του ν. 4547/2018 (Α΄ 102) και ο οποίος δεν γράφτηκε και δεν δήλωσε μαθήματα σε κανένα εξάμηνο μετά την εγγραφή του, ζήτησε, με την από 09-02-2025 αίτησή του, την διαγραφή του από το εν λόγω προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών. Προς ικανοποίηση δε της τελευταίας αυτής αιτήσεως του προπτυχιακού φοιτητή εκδόθηκε το από 10-02-2025 σχετικό πιστοποιητικό διαγραφής.
2. Ακολούθως, ο πιο πάνω, με την από 16-05-2025 νεότερη αίτησή του προς την Συνέλευση του Τμήματος Δημοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, ζήτησε την ανάκληση της διαγραφής του, με τον ισχυρισμό ότι η αρχική από 09-02-2025 αίτησή του που προκάλεσε την έκδοση της πράξης διαγραφής του αποτελούσε εσφαλμένη ενέργεια εκ μέρους του, διότι αρμόδια δημόσια δομή υγείας αποφάνθηκε, με σχετικό πιστοποιητικό που υπέβαλε συνημμένα στην νέα αίτησή του, ότι η παρακολούθηση των μαθημάτων του προπτυχιακού προγράμματος θα βοηθήσει στην κοινωνική του επανένταξη και βελτίωση του προβλήματος υγείας που αντιμετωπίζει.
3. Κατά την εξέταση του πιο πάνω αιτήματος προέκυψε ο προβληματισμός του ερωτήματος, ο οποίος μαζί με το ιστορικό της υποθέσεως υποβλήθηκε με το πιο πάνω με αριθμό πρωτοκόλλου 68605/19-05-2025 έγγραφο του Τμήματος Δημοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης της Σχολής Κοινωνικών και Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ, το οποίο διαβιβάστηκε στο Γραφείο του ΝΣΚ στο ΑΠΘ, με το με αριθμ. πρωτ. Εμπ.2739/20-05-2025 έγγραφο του Γραφείου Πρυτανείας, το οποίο υπογράφεται από τον Πρύτανη του ΑΠΘ, για την έκδοση σχετικής γνωμοδοτήσεως επί του εν λόγω προβληματισμού.
Νομοθετικό πλαίσιο.
4. Το πρώτο εδάφιο του άρθρου 2 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Σύμβασης για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.δ/τος 53/1974 (Α΄ 256), όπως ο τίτλος του άρθρου αυτού προστέθηκε με το Παράρτημα του με αριθμό 11 Πρωτοκόλλου της εν λόγω Συμβάσεως που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 2400/1996 (Α΄ 96), ορίζει ότι:
«Άρθρο 2
Δικαίωμα στην εκπαίδευση. Ουδείς δύναται να στερηθή του δικαιώματος όπως εκπαιδευθή …..».
5. Στα άρθρα 4 παρ. 1, 5 παρ. 1 , 16 παρ. 4 και 25 παρ. 1 του Συντάγματος (Α΄ 211), όπως ψηφίστηκε από την Ε΄ αναθεωρητική Βουλή (Α΄ 111/09-06-1975), μεταφέρθηκε στη δημοτική γλώσσα με το Β’ Ψήφισμα της 6ης Μαρτίου 1986 της ΣΤ’ Αναθεωρητικής Βουλής των Ελλήνων (Α΄ 24) και η παράγραφος 1 του άρθρου 25 αναθεωρήθηκε με το από 6 Απριλίου 2001 Ψήφισμα της Ζ' Αναθεωρητικής Βουλής Α΄ 84), ορίζεται ότι:
«Άρθρο 4
1. Οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου. 2. …….
Άρθρο 5
1. Καθένας έχει δικαίωμα να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητά του και να συμμετέχει στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας, εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώματα των άλλων και δεν παραβιάζει το Σύνταγμα ή τα χρηστά ήθη. 2. …….
΄Αρθρο 16
1. ………. 4. Όλοι οι Έλληνες έχουν δικαίωμα δωρεάν παιδείας, σε όλες τις βαθμίδες της, στα κρατικά εκπαιδευτήρια. Το Κράτος ενισχύει τους σπουδαστές που διακρίνονται, καθώς και αυτούς που έχουν ανάγκη από βοήθεια ή ειδική προστασία, ανάλογα με τις ικανότητές τους. 5. …..
Άρθρο 25
1. Τα δικαιώματα του ανθρώπου ως ατόμου και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου και η αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου τελούν υπό την εγγύηση του Κράτους. Όλα τα κρατικά όργανα υποχρεούνται να διασφαλίζουν την ανεμπόδιστη και αποτελεσματική άσκησή τους. …………………… Οι κάθε είδους περιορισμοί που μπορούν κατά το Σύνταγμα να επιβληθούν στα δικαιώματα αυτά πρέπει να προβλέπονται είτε απευθείας από το Σύνταγμα είτε από το νόμο, εφόσον υπάρχει επιφύλαξη υπέρ αυτού και να σέβονται την αρχή της αναλογικότητας. 2. ……..».
6. Στο άρθρο 2 παρ. 9 του ν. 1771/1988 «Τροποποίηση και συμπλήρωση του συστήματος εισαγωγής σπουδαστών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και άλλες διατάξεις»(Α΄ 71) ορίζεται ότι:
«Άρθρο 2
1. ……. 9. Φοιτητές ή σπουδαστές σχολών ή τμημάτων σχολών της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ημεδαπής, που μετά από συμμετοχή τους σε γενικές εξετάσεις εισάγονται σε άλλη σχολή ή τμήμα σχολής, δεν μπορούν να εγγραφούν στη νέα σχολή ή τμήμα εάν προηγουμένως δε διαγραφούν με αίτησή τους από τη σχολή ή το τμήμα όπου ήδη είναι γραμμένοι. Σε αντίθετη περίπτωση η εγγραφή στη νέα σχολή ή τμήμα είναι άκυρη. Η διαγραφή τους από τη σχολή ή το τμήμα στο οποίο ανήκαν διαπιστώνεται με βεβαίωση της σχολής ή του τμήματος αυτού. 10. ……».
7. Στο άρθρο 35 παρ. 1 και 4 του ν. 3794/2009 (Α΄ 156), όπως ισχύει μετά την τροποποίηση των παραγράφων αυτών με τις περιπτώσεις α και β του άρθρου 108 του ν. 4547/2018 (Α΄ 102), ορίζεται ότι:
«Άρθρο 35
Εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση ατόμων που πάσχουν από σοβαρές παθήσεις. 1. Οι υποψήφιοι των παρακάτω αναφερόμενων κατηγοριών εισάγονται χωρίς εξετάσεις στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (Α.Ε.Ι.) Πανεπιστημιακού και Τεχνολογικού Τομέα, στις Ανώτατες Εκκλησιαστικές Ακαδημίες και Ανώτερες Σχολές Τουριστικής Εκπαίδευσης πλην του Τμήματος Εικαστικών Τεχνών της Α.Σ.Κ.Τ. Αθήνας, του Τμήματος Εικαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και των Τμημάτων Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών των Πανεπιστημίων Θεσσαλονίκης και Δυτικής Μακεδονίας, καθ’ υπέρβαση του αριθμού εισακτέων σε ποσοστό πέντε τοις εκατό (5%), εφόσον είναι κάτοχοι τίτλου απόλυσης από λύκειο ή αντίστοιχο σχολείο της ημεδαπής ή αλλοδαπής: τυφλοί, …………………. 4. Με απόφαση του Υπουργού Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων καθορίζονται τα δικαιολογητικά, ο τόπος, ο χρόνος και τρόπος υποβολής τους, τα αναγκαία συλλογικά όργανα για τον έλεγχο των δικαιολογητικών και την έκδοση των αποτελεσμάτων εισαγωγής και ρυθμίζεται κάθε άλλο θέμα που είναι απαραίτητο για την ολοκλήρωση της διαδικασίας επιλογής και εγγραφής των εισαγομένων στα Α.Ε.Ι. ……..».
Επίσης, με την με αριθμό Φ.152/140602/Α5/30-8-2018 απόφαση του Γενικού Γραμματέα του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων «Υποβολή ηλεκτρονικού Μηχανογραφικού Δελτίου για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση υποψηφίων που πάσχουν από σοβαρές παθήσεις, σε ποσοστό 5% επιπλέον των θέσεων εισακτέων, έτους 2018» «(ΑΔΑ: 6ΥΗΔ4653ΠΣ-ΟΦ1), η οποία ίσχυε κατά τον κρίσιμο εν προκειμένω χρόνο εισαγωγής και εγγραφής του φοιτητή του ερωτήματος, οριζόταν ότι:
«…….. Οι υποψήφιοι οι οποίοι έχουν αποκτήσει έναν από τους ανωτέρω τίτλους Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης μέχρι τη λήξη της προθεσμίας και κατέχουν πιστοποιητικό διαπίστωσης πάθησης υποβάλουν ηλεκτρονικά, μέσω διαδικτύου, Μηχανογραφικό Δελτίο με τις προτιμήσεις Τμημάτων/Εισαγωγικών Κατευθύνσεων και Σχολών της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης που επιθυμούν να εισαχθούν, από Δευτέρα 03 Σεπτεμβρίου μέχρι και Δευτέρα 10 Σεπτεμβρίου 2018. ………… 1. Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας και τον έλεγχο των στοιχείων και την ταυτοποίηση με το ηλεκτρονικό αρχείο, οι υποψήφιοι θα ενημερωθούν με νεότερη ανακοίνωση στην ιστοσελίδα του Υπουργείου για την ολοκλήρωση της διαδικασίας του ελέγχου και τα αποτελέσματα εισαγωγής, μόλις ανακοινωθούν, στην ιστοσελίδα του Υπουργείου (www.minedu.goν.gr). 2. Μετά την έκδοση των αποτελεσμάτων, οι υποψήφιοι καταθέτουν οι ίδιοι ή νόμιμα εξουσιοδοτημένος εκπρόσωπός τους στη γραμματεία της Σχολής ή του Τμήματος επιτυχίας τα δικαιολογητικά που απαιτούνται, η οποία και θα προβεί στον τελικό έλεγχο για την πληρότητα και τη νομιμότητά τους, προκειμένου να ολοκληρωθεί η εγγραφή τους. Σε περίπτωση διαπίστωσης, είτε κατά τον έλεγχο, είτε μετά την εγγραφή κατά οποιονδήποτε τρόπο, ότι δεν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις υπαγωγής στην ειδική κατηγορία, λόγω υποβολής ψευδών ή μη νομίμων δικαιολογητικών, οι εισαχθέντες διαγράφονται με απόφαση του Τμήματος ή της Σχολής και αποκλείονται κατά τα δύο (2) επόμενα ακαδημαϊκά έτη από κάθε διαδικασία εισαγωγής σε όλα τα Τμήματα και τις Σχολές……..».
Στην δε με αριθμό Φ.151/175812/Α5/19-10-2018 απόφαση του Γενικού Γραμματέα του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων «Απαιτούμενα δικαιολογητικά για την εγγραφή των εισαγομένων στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση με την ειδική κατηγορία ατόμων που πάσχουν από σοβαρές παθήσεις, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 35 του Ν. 3794/2009 (Φ.Ε.Κ. 156/τ.Α΄) όπως τροποποιήθηκε και ισχύει, για το ακαδημαϊκό έτος 2018-2019» (ΑΔΑ: Ω28Ε4653ΠΣ-Β0Μ), που, επίσης, ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο του ερωτήματος, οριζόταν ότι:
«…………………, οι επιτυχόντες της ανωτέρω ειδικής κατηγορίας προσέρχονται στη Γραμματεία της Σχολής ή Τμήματος εισαγωγής κατά τις ημερομηνίες εγγραφής και καταθέτουν αυτοπροσώπως ή με νόμιμα εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπό τους τα δικαιολογητικά που απαιτούνται. Η Γραμματεία της σχολής επιτυχίας είναι υπεύθυνη για τον έλεγχο αυτών, προκειμένου να ολοκληρωθεί η εγγραφή των εισαχθέντων. Οι υποψήφιοι θα πρέπει να πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 35 του Ν. 3794/2009 (Φ.Ε.Κ. 156/τ.Α΄), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει, και να έχουν τα απαραίτητα δικαιολογητικά κατά την εγγραφή τους στη Σχολή ή Τμήμα εισαγωγής τους, όπως οι ίδιοι με την Υπεύθυνη Δήλωση του Ν.1599/1986 έχουν δηλώσει κατά την υποβολή του μηχανογραφικού τους δελτίου. …………. ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ: α) ………. β) Υπεύθυνη δήλωση στην οποία ο εισαγόμενος δηλώνει ότι δεν είναι εγγεγραμμένος σε άλλη Σχολή ή Τμήμα της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης στην Ελλάδα. γ) ……… ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΓΓΡΑΦΗΣ. ……….. Υποψήφιος που έχει εγγραφεί σε Σχολή ή Τμήμα της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης με άλλη διαδικασία εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και εισάγεται με την ειδική κατηγορία ατόμων που πάσχουν από σοβαρές παθήσεις, σε άλλη Σχολή ή Τμήμα, δεν μπορεί να εγγραφεί στη νέα Σχολή ή στο Τμήμα εισαγωγής του, αν προηγουμένως δεν διαγραφεί από την Σχολή ή το Τμήμα, στο οποίο είναι ήδη εγγεγραμμένος. Με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης της Σχολής ή του Τμήματος, μετά τον έλεγχο των δικαιολογητικών, εγκρίνεται η εγγραφή των επιτυχόντων-εισαγομένων, μέσα σε προθεσμία δέκα (10) ημερών, από τη λήξη της ημερομηνίας εγγραφής. Η απόφαση εγγραφής ανακοινώνεται από τη Γραμματεία της Σχολής ή του Τμήματος αρμοδίως. Αντίγραφο αυτής κοινοποιείται στο ΥΠ.Π.Ε.Θ. Η απόφαση της Γενικής Συνέλευσης υπόκειται στη διαλυτική αίρεση έγκρισης νομιμότητας της τελευταίας από τη Σύγκλητο του Πανεπιστημίου ή τη Συνέλευση του ΤΕΙ. Εάν η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου ή η Συνέλευση του ΤΕΙ κρίνει ότι η εγγραφή δεν πρέπει να πραγματοποιηθεί, στην περίπτωση μη συνδρομής των προϋποθέσεων, λόγω υποβολής ψευδών ή μη νόμιμων δικαιολογητικών και ότι δεν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις υπαγωγής στην ειδική κατηγορία, τότε δεσμεύεται η Γενική Συνέλευση του Τμήματος να την ανακαλέσει με οριστική απόφαση διαγραφής από τους καταλόγους της Σχολής ή του Τμήματος εισαγωγής. Η απόφαση αυτή κοινοποιείται στους ενδιαφερομένους και στο Υπουργείο Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων για την ανάκληση της απόφασης του Υπουργού Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων κύρωσης των πινάκων εισαγωγής υποψηφίων στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, κατά το μέρος που αφορά τη διαγραφή αυτών και τον αποκλεισμό τους κατά τα επόμενα δύο ακαδημαϊκά έτη από κάθε διαδικασία εισαγωγής από όλα τα Πανεπιστήμια, Τ.Ε.Ι ή Σχολές. ……..».
8. Στα άρθρα 33 παρ. 1 και 2 του ν. 4009/2011 «Δομή, λειτουργία, διασφάλιση της ποιότητας των σπουδών και διεθνοποίηση των ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων» (Α΄195),όπως η παράγραφος 2 του άρθρου 33 είχε τροποποιηθεί με την παράγραφο 1 του άρθρου 56 του ν. 4415/2016 (Α΄159) και ίσχυαν κατά τον κρίσιμο εν προκειμένω χρόνο πριν την κατάργησή τους με την περίπτωση α΄ του άρθρου 485 του ν. 4957/2022 (Α΄ 141), οριζόταν ότι:
«Άρθρο 33
Χρονική διάρθρωση σπουδών - Εξετάσεις. 1. Το ακαδημαϊκό έτος αρχίζει την 1η Σεπτεμβρίου και λήγει την 31η Αυγούστου του επόμενου έτους. Το διδακτικό έργο κάθε ακαδημαϊκού έτους διαρθρώνεται σε δύο εξάμηνα. 2. Ο φοιτητής εγγράφεται στη σχολή στην αρχή κάθε εξαμήνου σε ημερομηνίες που ορίζονται από την κοσμητεία και δηλώνει τα μαθήματα που επιλέγει. 3. ……….».
9. Στα άρθρα 75 παρ. 1 και 3, 76 παρ. 1 και 4, 454 παρ. 3 του ισχύοντος ν. 4957/2022 «Νέοι Ορίζοντες στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα: Ενίσχυση της ποιότητας, της λειτουργικότητας και της σύνδεσης των Α.Ε.Ι. με την κοινωνία και λοιπές διατάξεις» (Α΄ 141), ορίζονται τα ακόλουθα:
«Άρθρο 75
Χρονική διάρκεια σπουδών. 1. Το ακαδημαϊκό έτος αρχίζει την 1η Σεπτεμβρίου και λήγει την 31η Αυγούστου του επόμενου ημερολογιακού έτους. Η επαναληπτική εξεταστική περίοδος του Σεπτεμβρίου λογίζεται ότι αφορά στο προηγούμενο ακαδημαϊκό έτος. Το διδακτικό έργο κάθε ακαδημαϊκού έτους διαρθρώνεται σε δύο (2) ακαδημαϊκά εξάμηνα. 2. ………. 3. Οι φοιτητές υποχρεούνται να υποβάλλουν αίτηση εγγραφής ανά ακαδημαϊκό έτος για την παρακολούθηση του προγράμματος σπουδών, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις που ορίζονται ανά πρόγραμμα σπουδών.
Άρθρο 76
Ανώτατη διάρκεια φοίτησης και μερική φοίτηση. 1. Η ανώτατη διάρκεια φοίτησης σε ένα πρόγραμμα σπουδών πρώτου κύκλου με ελάχιστη διάρκεια οκτώ (8) ακαδημαϊκών εξαμήνων για την απονομή του τίτλου σπουδών, είναι ο χρόνος αυτός, προσαυξημένος κατά τέσσερα (4) ακαδημαϊκά εξάμηνα. Σε πρόγραμμα σπουδών του οποίου ο ελάχιστος χρόνος υπερβαίνει τα οκτώ (8) ακαδημαϊκά εξάμηνα, η ανώτατη διάρκεια φοίτησης είναι ο ελάχιστος χρόνος σπουδών, προσαυξημένος κατά έξι (6) ακαδημαϊκά εξάμηνα. Μετά από τη συμπλήρωση της ανώτατης διάρκειας φοίτησης, με την επιφύλαξη των επόμενων παραγράφων, το Διοικητικό Συμβούλιο του Τμήματος εκδίδει πράξη διαγραφής. 2. ………… 4. Οι φοιτητές που δεν έχουν υπερβεί το ανώτατο όριο φοίτησης της παρ. 1, δύνανται, μετά από αίτησή τους προς τη Γραμματεία του Τμήματος, να διακόψουν τη φοίτησή τους για χρονική περίοδο που δεν υπερβαίνει τα δύο (2) έτη. Το δικαίωμα διακοπής της φοίτησης δύναται να ασκηθεί άπαξ ή τμηματικά για χρονικό διάστημα κατ' ελάχιστον ενός (1) ακαδημαϊκού εξαμήνου, αλλά η διάρκεια της διακοπής δεν δύναται να υπερβαίνει αθροιστικά τα δύο (2) έτη αν χορηγείται τμηματικά. Η φοιτητική ιδιότητα αναστέλλεται κατά τον χρόνο διακοπής της φοίτησης και δεν επιτρέπεται η συμμετοχή σε καμία εκπαιδευτική διαδικασία. Με τον εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας του Α.Ε.Ι. καθορίζονται η διαδικασία διαπίστωσης της διακοπής της φοίτησης και τα δικαιολογητικά που συνοδεύουν την αίτηση. 5. ………
Άρθρο 454
Μεταβατικές διατάξεις Κεφαλαίου Η'. 1. ……………. 3. Η ανώτατη χρονική διάρκεια σπουδών όπως ορίζεται στο άρθρο 75 καταλαμβάνει τους φοιτητές που εισάγονται στα Α.Ε.Ι. από το ακαδημαϊκό έτος 2022-2023 και εξής. Για τους φοιτητές που είναι εγγεγραμμένοι σε προγράμματα σπουδών πρώτου κύκλου των Α.Ε.Ι. κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος και δεν είχαν υπερβεί την ελάχιστη χρονική διάρκεια φοίτησης του προγράμματος σπουδών τους κατά τη δημοσίευση του ν. 4777/2021 (Α' 25), εφαρμόζεται ο υπολογισμός της ανώτατης διάρκειας φοίτησης της παρ. 1 του άρθρου 75 από την έναρξη του ακαδημαϊκού έτους 2021-2022 και έπειτα. ………………….».
10. Επίσης, στα άρθρα 131, 140, 141 και 143 του Αστικού Κώδικα ορίζονται τα εξής:
«Άρθρο 131
Η δήλωση της βούλησης είναι άκυρη αν, κατά το χρόνο που έγινε, το πρόσωπο δεν είχε συνείδηση των πράξεων του ή βρισκόταν σε ψυχική ή διανοητική διαταραχή που περιόριζε αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής του …….....
Άρθρο 140
Αν κάποιος καταρτίζει δικαιοπραξία και η δήλωση του δεν συμφωνεί, από ουσιώδη πλάνη, με τη βούληση του, έχει δικαίωμα να ζητήσει την ακύρωση της δικαιοπραξίας.
Άρθρο 141
Η πλάνη είναι ουσιώδης όταν αναφέρεται σε σημείο τόσο σπουδαίο για την όλη δικαιοπραξία, ώστε, αν το πρόσωπο γνώριζε την πραγματική κατάσταση, δεν θα επιχειρούσε τη δικαιοπραξία.
Άρθρο 143
Εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά, πλάνη που αναφέρεται αποκλειστικά στα παραγωγικά αίτια της βούλησης δεν είναι ουσιώδης».
Ερμηνεία-εφαρμογή διατάξεων.
Από τις προαναφερόμενες διατάξεις, ερμηνευόμενες αυτοτελώς, αλλά και σε συνδυασμό μεταξύ τους, εν όψει και όλου του νομικού πλαισίου εντός του οποίου εντάσσονται, του σκοπού που υπηρετούν και την υπαγωγή σ` αυτές, καθώς και τις γενικές αρχές του διοικητικού δικαίου, των πραγματικών περιστατικών, που τέθηκαν υπ’ όψη μας, συνάγονται τα ακόλουθα:
11. Με το προπαρατεθέν πρώτο εδάφιο του άρθρου 2 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.δ/τος 53/1974 και τυγχάνει αυξημένης τυπικής ισχύος κατ’ άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος, κατοχυρώνεται το ατομικό δικαίωμα στην εκπαίδευση, το οποίο επιτάσσει στα Συμβαλλόμενα Κράτη να μην αρνούνται την πρόσβαση κανενός στο ήδη υπάρχον εκπαιδευτικό τους σύστημα. Η βασική θετική υποχρέωση του κράτους που απορρέει από το πρώτο εδάφιο του άρθρου 2 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ έγκειται στην υποχρέωση εξασφάλισης ίσης και αποτελεσματικής πρόσβασης κάθε φυσικού προσώπου στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας και στην μετάδοση γνώσεων μέσω ενός ελάχιστου επιπέδου υποχρεωτικής εκπαίδευσης με σκοπό την πνευματική ανάπτυξη των φορέων του δικαιώματος. Βέβαια, το δικαίωμα στην εκπαίδευση συνιστά έναν ιδιαίτερο τύπο δημόσιας υπηρεσίας που εξυπηρετεί, εκτός από τους άμεσα δικαιούχους, και γενικότερους κοινωνικούς σκοπούς μιας δημοκρατικής κοινωνίας και, συνεπώς, δεν δύναται να δικαιολογηθεί άρνηση πρόσβασης στο δικαίωμα αυτό (βλ. ΕΔΔΑ, απόφαση 21.06.2011, Ponomaryovi κατά Βουλγαρίας, προσφυγή 5335/2005). Επίσης, με τις προπαρατεθείσες διατάξεις των άρθρων 4 παρ. 1, 5 παρ. 1 και 16 του Συντάγματος κατοχυρώνεται το δικαίωμα ανάπτυξης της προσωπικότητας και επιλογής μόρφωσης, η οποία παρέχει τα αναγκαία κατά νόμο προσόντα για την άσκηση του επαγγέλματος που έκαστος επιλέγει (ΣτΕ 1937/2018, 1575/2016, πρβλ. ΣτΕ 4429/1995, 906/1995). Ειδικότερα δε, με τις προστατευτικές της παιδείας διατάξεις της παραγράφου 4 του άρθρου 16 του Συντάγματος, οι οποίες την ανάγουν σε αποστολή του κράτους, θεσπίζεται δικαίωμα στην παιδεία (ΣτΕ 194/1987, 1582/1992, 987/2014 Ολ., 1937/2018, ΠΕ 118/2007), το οποίο περιλαμβάνει και το δικαίωμα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση των αποφοίτων της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που συγκεντρώνουν τις προϋποθέσεις που τάσσει ο νόμος (ΣτΕ 1932/2018 - 1937/2018, 1575/2016, 1251/2015 Ολ., 987/2014 Ολ., ΠΕ 118/2007).
12. Εξάλλου, σε συμμόρφωση προς την πιο πάνω υπερνομοθετικής ισχύος επιταγή προστασίας του δικαιώματος στην εκπαίδευση, με τις διατάξεις του εσωτερικού δικαίου παρέχεται πλήρες δικαίωμα δωρεάν πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στους αποφοίτους της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζονται στις επιμέρους διατάξεις, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται για άτομα που πάσχουν από σοβαρές παθήσεις οι προαναφερθείσες διατάξεις του άρθρου 35 παρ. 1 του ν. 3794/2009 και των κατ’ εξουσιοδότηση της παραγράφου 4 του ιδίου άρθρου εκδοθέντων με αριθμούς Φ.152/140602/Α5/30-8-2018 και Φ.151/175812/Α5/19-10-2018 αποφάσεων του Γενικού Γραμματέα του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων που ίσχυαν κατά τον κρίσιμο για το ερώτημα χρόνο.
13. Ακολούθως, εκτός από την αποφοίτηση μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του σχετικού προπτυχιακού προγράμματος σπουδών στο οποίο είχε εγγραφεί και την απονομή του τίτλου σπουδών, απώλεια της ιδιότητας προπτυχιακού φοιτητή επιφέρει και η διαγραφή του, είτε αυτεπάγγελτα στις οριζόμενες στο νόμο περιπτώσεις (υπέρβαση ανωτάτου ορίου φοίτησης, άρθρο 76 παρ. 1 εδάφιο τελευταίο, πειθαρχική ποινή οριστικής διαγραφής, άρθρο 198 παρ. 1 περ. ε΄, διαγραφή για την εγγραφή και φοίτηση σε άλλη σχολή ή τμήμα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, άρθρο 2 παρ. 9 του ν. 1771/1998), είτε μετά από αίτηση του ίδιου του φοιτητή. Εξάλλου, η διαγραφή συνιστά ατομική διοικητική πράξη που οδηγεί σε διαγραφή του φοιτητή από τα μητρώα του οικείου προπτυχιακού προγράμματος, οριστική απώλεια της φοιτητικής ιδιότητας και στέρηση των συνδεδεμένων μ’ αυτήν δικαιωμάτων (ΣτΕ 1309/2008, ΝΣΚ 474/2011), σε αντίθεση, με την προβλεπόμενη στις διατάξεις της παραγράφου 4 του άρθρου 76 διακοπή φοίτησης, η οποία συνεπάγεται αναστολή και όχι απώλεια της φοιτητικής ιδιότητας και απαγόρευση συμμετοχής στην εκπαιδευτική διαδικασία όσο χρόνο έχει εγκριθεί η διακοπή φοίτησης.
14. Σύμφωνα με τις αρχές του διοικητικού δικαίου για την ανάκληση των ατομικών διοικητικών πράξεων, όπως αυτές διαμορφώθηκαν από την νομολογία και τη θεωρία, οι νόμιμες διοικητικές πράξεις, από τις οποίες οι διοικούμενοι απέκτησαν δικαιώματα, καταρχήν, δεν ανακαλούνται. Μόνο κατ’ εξαίρεση μπορεί να ανακληθούν, αν τούτο επιβάλλεται από λόγους γενικότερου δημοσίου συμφέροντος, οπότε η ανάκληση πρέπει να είναι ειδικώς αιτιολογημένη με αναφορά στους λόγους γενικότερου δημοσίου συμφέροντος που την δικαιολογούν (ΣτΕ 571/2018, 4225/2013, 1624/2012, 2414/2011, 3457/2007, 259/2005). Για την εφαρμογή του εν λόγω κανόνα η έννοια του κτηθέντος δικαιώματος είναι ευρεία και περιλαμβάνει την ωφέλεια την οποία ο διοικούμενος αντλεί από νομικές ή πραγματικές καταστάσεις, η ανατροπή των οποίων είναι αντίθετη προς τις αρχές της ασφάλειας δικαίου, της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της χρηστής διοίκησης. Πέραν δε της περίπτωσης της υποχρεωτικής για την διοίκηση ανάκλησης ατομικής διοικητικής πράξης, όταν αυτό γίνεται σε συμμόρφωση προς εκδοθείσα προς τούτο δικαστική απόφαση, η ανάκληση νόμιμης επωφελούς ατομικής διοικητικής πράξης επιτρέπεται, μεταξύ άλλων, εάν ο διοικούμενος συμφωνεί ή εάν δεν συντρέχουν πλέον οι προϋποθέσεις βάσει των οποίων εκδόθηκε (βλ. Ε. Σπηλιωτόπουλο - Β. Κονδύλη, Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου, έκδοση 16η , Τόμος 1ος, παρ. 175-176, σελ. 229, 230, ΣτΕ 3929/1997). Αντιθέτως, οι νόμιμες διοικητικές πράξεις, από τις οποίες οι διοικούμενοι δεν απέκτησαν δικαιώματα, δύνανται να ανακαλούνται ελεύθερα από τη διοίκηση (βλ. Ε. Σπηλιωτόπουλο - Β. Κονδύλη, ο.π.). Ειδικότερα δε, η νόμιμη δυσμενής διοικητική πράξη είναι, κατ’ αρχήν, ελεύθερα ανακλητή, εφόσον δεν υπάρχει ειδικός περιορισμός από νομοθετική διάταξη, με δεδομένο ότι τόσο τα συμφέροντα της διοίκησης, όσο και του διοικούμενου-αποδέκτη της δυσμενούς πράξης αποβαίνουν προς την αυτήν κατεύθυνση, η δε επανεξέταση της υπόθεσης και η ολική ή μερική, άμεση ή έμμεση, επωφελής άρση του περιεχομένου τους από τη διοίκηση είναι σύμφωνη με τη βούληση του διοικούμενου (βλ. Ε. Σπηλιωτόπουλο, Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου, Εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη, 2017, τόμος 1ος, παρ. 176, Α. Τάχο, Ελληνικό Διοικητικό Δίκαιο, Εκδόσεις Σάκκουλα, 2008, σελ. 741-742, Π. Λαζαράτο, Ανάκληση νόμιμων διοικητικών πράξεων, Εκδόσεις Σάκκουλα, τόμος 1ος, 1996, σελ. 301 επ.). Με δεδομένο δε ότι η ανακλητική πράξη νόμιμης δυσμενούς διοικητικής πράξης είναι απόλυτα ευμενής για το αποδέκτη της διοικούμενο, δεν χρειάζεται αιτιολογία, πλην της περιπτώσεως που εμπεριέχει και ένα δυσμενές τμήμα για τον αποδέκτη της ή/και αναπτύσσει δυσμενή τριτενέργεια για τρίτο πρόσωπο, διαφορετικό από τον αποδέκτη, οπότε και επιβάλλεται η αιτιολόγησή της (βλ. Π. Λαζαράτο., ο.π., σελ. 309 επ.). Ακολούθως και σύμφωνα με την κρατούσα άποψη, η μεταβολή των πραγματικών δεδομένων έναντι του χρονικού σημείου έκδοσης μιας νόμιμης διοικητικής πράξης δεν συνιστά λόγο για την ανάκλησή της (βλ. Σπηλιωτόπουλο, ο.π., σελ. 189 επ., Α. Τάχο, Ελληνικό Διοικητικό Δίκαιο, έκδοση 6η, σελ. 583, Χ. Δετσαρίδη, Οι αρχές της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της καλής πίστης στο διοικητικό δίκαιο, 2003, σ. 91 επ.). Τέλος, σε κάθε περίπτωση, η ανάκληση νόμιμης διοικητικής πράξης ενεργεί πάντοτε για το μέλλον (βλ. (βλ. Ε. Σπηλιωτόπουλο - Β. Κονδύλη, ο.π., παρ. 181, σελ. 238).
15. Εξάλλου, σύμφωνα με την αρχή της νομιμότητας, επιτρέπεται ελεύθερα η ανάκληση των παράνομων ατομικών διοικητικών πράξεων, ακόμη και εάν χαρακτηρίζονται από τις σχετικές διατάξεις ως οριστικές ή ανέκκλητες, ανεξάρτητα εάν από τις πράξεις αυτές έχουν απορρεύσει δικαιώματα των διοικούμενων, εφόσον η ανάκληση γίνει σε εύλογο χρόνο από την έκδοσή τους. Εξάλλου, σύμφωνα με τη διάταξη της παραγράφου 1 του άρθρου μόνου του α.ν. 261/1968 (Α΄ 12), η ανάκληση της παράνομης διοικητικής πράξης σε χρόνο μικρότερο της πενταετίας από την έκδοσή της θεωρείται πάντοτε ότι γίνεται εντός ευλόγου χρόνου (ΣτΕ 1397/2019, 2412/2018 κ.α.) και, μάλιστα, χωρίς να είναι αναγκαία εκ μέρους της διοίκησης η εξέταση περαιτέρω στοιχείων, όπως η καλή πίστη ή τα δικαιώματα του διοικουμένου, ενώ δεν απαιτείται για τη νομική θεμελίωση της ανακλητικής απόφασης η συνδρομή λόγων δημοσίου συμφέροντος, δημόσιας τάξης, απατηλής ενέργειας εκ μέρους του διοικουμένου κλπ. (ΣτΕ 1931/2015, 4225/2013, 653/2011, βλ. Ε. Σπηλιωτόπουλο - Β. Κονδύλη, ο.π., παρ. 177, σελ. 231).
16. Σύμφωνα με τις γενικές αρχές του δικαίου, στην περίπτωση κατά την οποία η δήλωση της βούλησης του διοικούμενου, που γίνεται με την υποβολή αίτησης ή αναφοράς, είναι αναγκαίος όρος για να κινηθεί η προβλεπόμενη διοικητική διαδικασία και να διατυπωθεί η βούληση του διοικητικού οργάνου με την έκδοση διοικητικής πράξης, η δήλωση βούλησης που εμπεριέχεται στην αίτηση-αναφορά, χωρίς να αποτελεί συστατικό στοιχείο της διοικητικής πράξης που εκδίδεται συνιστά όρο της έκδοσής της (ΣτΕ 272/1986). Συνεπώς, εκείνος που υποβάλλει την αίτηση για την έκδοση της διοικητικής πράξης (έγγραφη, ενυπόγραφη και με σαφές περιεχόμενο) πρέπει, κατά το χρόνο που συντελείται η δήλωση βούλησής του που περιέχεται στην αίτηση, να έχει συνείδηση των πραττομένων και να μην στερείται τη χρήση του λογικού από πνευματική νόσο, η δε βούλησή του να είναι απαλλαγμένη από ελαττώματα αποκλείοντα την ελεύθερη διαμόρφωσή της (ΣτΕ 353/2020, 2873/2006, ΔΕφΑθ 217/2022, 2343/2019, 1195/2019, 560/2019, 349/2019, ΣΕφΚομ 190/2016). Στα παρακωλυτικά στοιχεία της ελεύθερης διαμόρφωσης της βούλησης περιλαμβάνεται και η κατά το χρόνο αυτής (διαμόρφωσης της βούλησης) έλλειψη συνείδησης των πράξεων του προσώπου από συνδρομή ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής που περιόριζε αποφασιστικά την λειτουργία της βούλησης. Τέτοια έλλειψη συνείδησης των πραττομένων συνιστά η παροδική διατάραξη, μη οφειλόμενη σε πνευματική νόσο και υφίσταται όταν λείπει η δύναμη προς διάγνωση της ουσίας και του περιεχομένου της επιχειρούμενης δήλωσης συνεπεία λ.χ. βαριάς μέθης, υψηλού πυρετού, επενέργειας τοξικής ουσίας, ύπνου, ύπνωσης. Αντιθέτως, η ψυχική ή διανοητική διατάραξη που περιορίζει τη λειτουργία της βούλησης μπορεί να είναι παροδική ή διαρκής, πρέπει δε επίσης να αποδεικνύεται ότι υφίστατο κατά το χρόνο που υποβάλλεται η αίτηση προς τη διοίκηση (βλ. σχετικά, Γεωργιάδη-Σταθόπουλου, κατ' άρθρο ερμηνεία ΑΚ, τόμος 1ος , άρθρο 131, παρ. II αρ. 2-3). Η απόδειξη της ανικανότητας αυτής βαρύνει εκείνον που την επικαλείται, τα δε μέσα απόδειξης δεν μπορεί να είναι παρά ιατρικές γνωματεύσεις, οι οποίες πρέπει να προέρχονται από τα αρμόδια προς τούτο υπηρεσιακά όργανα, συνεπικουρούμενες και από άλλα επίσημα στοιχεία που ανάγονται στο χρόνο υποβολής του αιτήματος που προκάλεσε την έκδοση της διοικητικής πράξης (ΔΕφΑθ 2440/2017, 1333/2011, ΝΣΚ 207/2018, 166/2017). Επίσης, κατά τις γενικές αρχές, ελάττωμα της βούλησης, το οποίο δύναται να ασκήσει επιρροή στο κύρος της δήλωσης βουλήσεως και, ακολούθως στην αίτηση του διοικούμενου προς τη διοίκηση για έκδοση διοικητικής πράξης, συνιστά η πλάνη στη δήλωση, η οποία υφίσταται στην περίπτωση που η εξωτερικευθείσα βούληση του δηλούντος, λόγω εσφαλμένης γνώσης ή (μη συνειδητής) άγνοιας της πραγματικότητας δεν ανταποκρίνεται στην πραγματική του βούληση, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή είναι ουσιώδης (βλ. σχετικά, Μπαλή, Γενικές Αρχές, έκδοση 8η , παρ. 42, σελ. 132), δηλαδή να αναφέρεται σε τόσο σημαντικό και σπουδαίο στοιχείο της κατάστασης στην οποία πρόκειται να περιέλθει ο αιτών με την διοικητική πράξη, την έκδοση της οποίας αιτήθηκε, ώστε αυτός, αν το γνώριζε, να μην προέβαινε στην με την αίτηση εκφρασθείσα βούλησή του για την έκδοση της διοικητικής πράξης. Προς την πλάνη, εξομοιούται και η άγνοια, δηλαδή η έλλειψη γνώσης της απαιτουμένης πραγματικής κατάστασης για τον προσδιορισμό της βούλησης, με την προϋπόθεση ότι αυτή δεν είναι συνειδητή από μέρος του δηλούντος (βλ. Μπαλή, ο.π., παρ. 42 σελ. 137, Γεωργιάδη-Σταθόπουλου, ο.π. , σελ. 209). Η εν λόγω πλάνη που στρέφεται αποκλειστικώς στα παραγωγικά αίτια της βούλησης, μολονότι συνιστά ελάττωμα αυτής, εντούτοις δεν θεωρείται, καταρχήν, ουσιώδης και δεν ασκεί επιρροή στο κύρος της γενόμενης δήλωσης, εκτός και αν από ειδική διάταξη νόμου ορίζεται διαφορετικά (πρβλ. ΣτΕ 1546, 1550 και 1552/1985, 910 και 1987/1989), και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί κατ’ αρχήν να αποτελέσει λόγο ανάκλησης διοικητικής πράξης. Ως παραγωγικά αίτια της βούλησης νοούνται όλα τα εσωτερικά και εξωτερικά περιστατικά (γεγονότα μελλοντικά του παρόντος ή του παρελθόντος, ανθρώπινες πράξεις, προσδοκίες κ.ά.), στα οποία στηρίχθηκε ο δηλών για να σχηματίσει τη βούλησή του (βλ. Ολομ. ΑΠ 151/2004, 35/1998). Ειδικότερα, όπως έχει γίνει δεκτό, επί αίτησης παραίτησης δημοσίου υπαλλήλου, αν τα γεγονότα που μνημονεύονται στην αίτηση παραίτησης μπορεί να εκτιμηθούν ως δικαιολογούντα την περί παραιτήσεως βούλησή του και αυτά αποδεικνύονται μεταγενέστερα ανακριβή, θεμελιώνεται ουσιώδης πλάνη και νομική ελαττωματικότητα της βουλήσεώς του παραιτούμενου και δικαιολογείται η ανάκληση της παραιτήσεως από την διοίκηση (ΝΣΚ 51/2019, σκέψη 8η, με εκεί παραπομπές σε σχετικές γνωμοδοτήσεις ΝΣΚ). Η δε επίκληση από τον διοικούμενο ενώπιον της διοίκησης της συνδρομής πλάνης, κατά τα προαναφερθέντα, αρκεί να γίνεται προς στήριξη του αιτήματός του περί ανάκλησης της πράξης που εκδόθηκε κατ’ αποδοχή της ελαττωματικής βουλήσεώς του (πρβλ. ΣτΕ 3925/1994). Η εξέταση και διαπίστωση του κατά πόσο τα περιστατικά που επικαλείται ο διοικούμενος και τα οποία, κατ’ τον ισχυρισμό του, συνετέλεσαν στην παρακώλυση της ελεύθερης διαμόρφωσης της βούλησής του και συγκροτούν την, κατά τα ως άνω, έννοια της ουσιώδους πλάνης, ώστε να δικαιολογεί την ανάκληση της διοικητικής πράξης που εκδόθηκε στηριζόμενη σ’ αυτήν, ανήκει στην αρμοδιότητα του οικείου οργάνου της διοικήσεως, λαμβάνοντας προς τούτο υπόψη όλα τα πραγματικά δεδομένα και κάθε άλλο κρίσιμο, κατά την κρίση του, πραγματικό στοιχείο.Στην περίπτωση δε που η δηλωθείσα βούληση του διοικούμενου στο αίτημα ή την αναφορά, που αποτέλεσε τον αναγκαίο όρο που κίνησε την διοικητική διαδικασία για την έκδοση της διοικητικής πράξης, είναι ελαττωματική και συνεπώς άκυρη, καθίσταται πλημμελής (ελαττωματική) και η διοικητική πράξη που εκδόθηκε λόγω της έλλειψης σχετικού αιτήματος του διοικούμενου και θεμελιώνει δυνατότητα στην διοίκηση για ανάκληση της τελευταίας σύμφωνα με τις γενικές αρχές περί ανακλήσεως παράνομων διοικητικών πράξεων (βλ. Ε. Σπηλιωτόπουλο - Β. Κονδύλη, ο.π., παρ. 90, σελ. 118, ΔΕφΑθ 1013/2018, σκέψη 4η).
17. Επίσης, όπως παγίως γινόταν δεκτό, υπό την ισχύ του νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου πριν την ισχύ του ν. 4957/2022 (Α΄ 141), το οποίο δεν έχει διαφοροποιηθεί υπό την ισχύ του τελευταίου αυτού νόμου, με το άρθρο 2 παρ. 9 του ν. 1771/1988 θεσπίζεται η απαγόρευση της παράλληλης εγγραφής φοιτητών σε περισσότερες της μιας σχολές ή τμήματα σχολών ΑΕΙ, ώστε για την εγγραφή σε άλλο προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών να απαιτείται η προηγούμενη διαγραφή τους από το προπτυχιακό πρόγραμμα της ακαδημαϊκής μονάδας στο οποίο είναι ήδη εγγεγραμμένοι (βλ. ρυθμίσεις στο κεφάλαιο “ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΓΓΡΑΦΗΣ” στην με αριθμό προπαρατεθείσα Φ.151/175812/Α5/19-10-2018 απόφαση του Γενικού Γραμματέα του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων και άρθρο 4 της Φ253/133030/Α5/2020 Υ.Α. “Καθορισμός της διαδικασίας εγγραφής των επιτυχόντων σε Τμήματα ή Σχολές των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων και των Ανωτάτων Εκκλησιαστικών Ακαδημιών μέσω της συμμετοχής στις πανελλαδικές εξετάσεις, από το ακαδημαϊκό έτος 2020 - 2021 και εξής - Β΄ 4486”) και η διαγραφή αυτή, σε αντίθεση με την αναστολή φοίτησης, είναι οριστική, με συνέπεια να αποκλείεται η επανεγγραφή του κατά τις διατάξεις αυτές διαγραφέντος φοιτητή με σκοπό την εγγραφή του σε άλλο προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών (ΣτΕ 1309/2008 7μελής, ΝΣΚ 178/2021, 213/2019, 473/2011, 191/2011, 84/2011 βλ. και ΝΣΚ 116/2021 σκέψη 23η , ΝΣΚ 231/2019).
18. Κατά το ιστορικό που παρατίθεται στο με αριθμό πρωτ. 68605/19-05-2025 έγγραφο της ερωτώσας ακαδημαϊκής μονάδας του Τμήματος Δημοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης ο προπτυχιακός φοιτητής του ερωτήματος γράφηκε στο προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών του Τμήματος, χωρίς εξετάσεις, προερχόμενος από την ειδική κατηγορία των πασχόντων από σοβαρές παθήσεις κατά τα οριζόμενα στις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 35 του ν. 3794/2009, με συνέπεια, τόσο κατά τον χρόνο υποβολής της από 09-02-2025 αιτήσεώς του, με την οποία ζητούσε την διαγραφή του από το προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών, όσο και κατά τον χρόνο υποβολής της από 16-05-2025 αιτήσεώς του, με την οποία ανακαλούσε την πρώτη αίτησή του ως προϊόν πλάνης και ζητούσε την ανάκληση της διαγραφής του που στηρίχθηκε σ’ αυτήν και την επανεγγραφή του στο μητρώο προπτυχιακών φοιτητών του Τμήματος, δεν είχε συμπληρωθεί ο χρόνος της ανώτατης διάρκειας φοίτησής του στο εν λόγω προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών, ο οποίος έληγε, κατά τις διατάξεις του δευτέρου εδαφίου της παραγράφου 3 του άρθρου 454 του ν. 4957/2022, το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027. Κατά συνέπεια, δεν τίθεται ζήτημα οριστικής διαγραφής του λόγω συμπλήρωσης της ανώτατης χρονικής διάρκειας των σπουδών και αδυναμίας ικανοποιήσεως του αιτήματός του εκ του λόγου αυτού.Εξάλλου, οι ιατρικές πιστοποιήσεις που υποβλήθηκαν από τον ίδιο και προέρχονται από δημόσιες δομές υγείας και οι οποίες μας τέθηκαν υπόψη με το ιστορικό του ερωτήματος, βεβαιώνουν ότι ο πιο πάνω φοιτητής έχει κριθεί ανάπηρος με ποσοστό 87%, με ιατρική πρόβλεψη από 01-04-2024 έως 31-03-2026, με συντρέχον ποσοστό αναπηρίας 67% από ψυχική πάθηση, ώστε να τίθεται, χωρίς και να αποδεικνύεται, ζήτημα ελαττωματικότητας της δηλωθείσας βουλήσεώς του περί διαγραφής του από το προπτυχιακό πρόγραμμα, με την από 09-02-2025 αίτησή του, πράγμα που εάν αποδειχθεί και γίνει δεκτό από τα αρμόδια όργανα της ερωτώσας ακαδημαϊκής μονάδας, ότι δηλαδή ο εν λόγω αιτών φοιτητής κατά τον χρόνο αυτό (09-02-2025) δεν είχε συνείδηση των πραττομένων συνεπεία της πιο πάνω ψυχικής παθήσεώς του, καθιστά την με την αίτηση διαγραφής εκδηλωθείσα σχετική βούλησή του ελαττωματική και την εκδοθείσα πράξη διαγραφής του από τα μητρώα του προπτυχιακού προγράμματος σπουδών, που στηρίχθηκε στην εν λόγω ελαττωματική βούληση, πλημμελή, ώστε, κατά τα ήδη προαναφερθέντα στις παραγράφους 15 και 16 της παρούσας, η ερωτώσα ακαδημαϊκή μονάδα να δύναται να ανακαλέσει την πράξη διαγραφής ως πλημμελή και παράνομη για το λόγο αυτό, εφόσον γίνεται εντός πενταετίας (τέσσερις μήνες περίπου), ήτοι σε εύλογο χρόνο κατά το νόμο χρόνο (άρθρο μόνον α.ν. 261/1968).
19. Ακολούθως και η επίκληση με την από 16-05-2025 αίτηση του εν λόγω προπτυχιακού φοιτητή ως δικαιολογητικού λόγου της ανακλήσεως της διαγραφής του από το προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών του γεγονότος ότι η παρακολούθηση των μαθημάτων του προγράμματος σπουδών και η συμμετοχή του στο πρόγραμμα θα συμβάλλει στην θεραπεία της ψυχικής πάθησής του, βοηθώντας την κοινωνική του επανένταξη, όπως βεβαιώνεται σε σχετική πιστοποίηση από δημόσια δομή υγείας, θεμελιώνει ελαττωματικότητα της δηλωθείσας βουλήσεώς του στην από 09-02-2025 αίτησή του που οδήγησε στην διαγραφή του, εάν γίνει δεκτό ότι κατά την υποβολή της αιτήσεώς του αυτής αγνοούσε το γεγονός αυτό, το οποίο αν γνώριζε, θα τον απέτρεπε να ζητήσει την διαγραφή του από το προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών, με συνέπεια η πλάνη του, κατά τα ήδη προαναφερθέντα στην παράγραφο 16 της παρούσας, να χαρακτηρίζεται ουσιώδης και η δηλωθείσα βούλησή του να καθίσταται για το λόγο αυτό ελαττωματική. Κατ’ ακολουθία δε τούτων και η εκδοθείσα πράξη διαγραφής του πιο πάνω φοιτητή από τα μητρώα του προπτυχιακού προγράμματος σπουδών, που στηρίχθηκε στην εν λόγω ελαττωματική βούληση, καθίσταται πλημμελής, ώστε, κατά τα ήδη προαναφερθέντα στην παράγραφο 15 της παρούσας, η ερωτώσα ακαδημαϊκή μονάδα να δύναται να ανακαλέσει την πράξη διαγραφής ως πλημμελή και παράνομη και για το λόγο αυτό, εφόσον γίνεται εντός πενταετίας (τέσσερις μήνες περίπου), ήτοι σε εύλογο χρόνο κατά το νόμο χρόνο (άρθρο μόνον α.ν. 261/1968).
20. Ακόμα όμως και εάν ήθελε θεωρηθεί ότι η δηλωθείσα βούληση του πιο πάνω προπτυχιακού φοιτητή στην από 09-02-2025 αίτησή του δεν έπασχε ελαττωματικότητας, με συνέπεια η εκδοθείσα από την ερωτώσα ακαδημαϊκή μονάδα πράξη διαγραφής του από το προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών να είναι νόμιμη, αυτή δύναται να ανακληθεί ελεύθερα από την ερωτώσα ακαδημαϊκή μονάδα, κατά τα ήδη προαναφερθέντα στην παράγραφο 14 της παρούσας, εφόσον, α) πρόκειται για νόμιμη δυσμενή διοικητική πράξη και η ανάκλησή της θα είναι επωφελής για τον φοιτητή-αποδέκτη της και σύμφωνη με την ήδη δηλωθείσα βούλησή του στην από 16-05-2025 αίτησή του, β) η εν λόγω ανάκληση δεν απαγορεύεται από το ισχύον νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο, εφόσον η πράξη διαγραφής δεν εκδόθηκε με σκοπό την εγγραφή του πιο πάνω φοιτητή σε άλλο προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 9 του ν. 1771/1988 και γ) από την πράξη της διαγραφής δεν δημιουργήθηκαν δικαιώματα υπέρ τρίτων (βλ. σχετικά και ΝΣΚ 474/2011).
21. Σε κάθε περίπτωση, η ανάκληση της διαγραφής του φοιτητή του ερωτήματος συνάδει και προς τις αρχές της χρηστής διοίκησης και του πνεύματος της επιείκειας που διέπει την διοικητική δράση, αλλά και προς την αρχή της αναλογικότητας, τον σεβασμό της οποίας επιβάλλει το Σύνταγμα (άρθρο 25 παρ. 1) στις περιπτώσεις περιορισμού ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, μεταξύ των οποίων καταλέγεται και το δικαίωμα του αιτούντα στην εκπαίδευση, στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του και στην επιλογή της μορφώσεώς του, όπως αυτά θεμελιώνονται στο άρθρο 2 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ και στα άρθρα 4 παρ. 1, 5 παρ. 1 και 16 του Συντάγματος. Τούτο δε, διότι η άρνηση ανάκλησης της πράξεως διαγραφής θα οδηγούσε σε οριστική απώλεια της φοιτητικής ιδιότητας και στέρηση των συνδεδεμένων μ’ αυτήν πιο πάνω δικαιωμάτων του φοιτητή του ερωτήματος χωρίς αποχρώντα λόγο, με δεδομένο ότι η ανάκληση της διαγραφής δεν δύναται να υποστηριχθεί ότι θα δυσχεράνει την εύρυθμη λειτουργία του προπτυχιακού προγράμματος με ανατροπή του προγραμματισμού των σπουδών και την πτώση του επιπέδου αυτών, σκοπό που επιδιώκει ο νομοθέτης με τις ρυθμίσεις της παραγράφου 9 του άρθρου 2 του ν. 1771/1988 που προβλέπουν την οριστική διαγραφή των φοιτητών που γράφονται σε άλλο πρόγραμμα σπουδών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ενώ ο χρόνος και οι συνθήκες υπό τις οποίες υποβλήθηκαν οι από 09-02-2025 και 16-05-2025 αιτήσεις του φοιτητή του ερωτήματος, με την πρώτη των οποίων ζήτησε την διαγραφή του από το προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών του Τμήματος της ερωτώσας ακαδημαϊκής μονάδας και με την δεύτερη την ανάκληση της αιτηθείσας με την πρώτη διαγραφή του, ώστε να συνεχίσει την φοίτησή του στο εν λόγω πρόγραμμα, θα μπορούσαν να υπαχθούν στις ρυθμίσεις της παραγράφου 4 του άρθρου 76 του ν. 4957/2022 και να θεωρηθούν ως αίτημα διακοπής της φοίτησής του για το αντίστοιχο β΄ εξάμηνο του ακαδημαϊκού έτους 2004-2005 (βλ. ΝΣΚ 647/2012, σκέψη 3.γ, ΝΣΚ 474/2011, σκέψη IV.β).
Απάντηση.
22. Κατ’ ακολουθία των προεκτεθέντων η προσήκουσα απάντηση στον προβληματισμό που τέθηκε στο Γραφείο μας με το πιο πάνω ερώτημα είναι ότι τα αρμόδια όργανα του Τμήματος Δημοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης της Σχολής Κοινωνικών και Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ δύνανται, αποδεχόμενα την από 16-05-2025 αίτηση του αναφερομένου στο ερώτημα προπτυχιακού φοιτητή, να ανακαλέσουν την πράξη διαγραφής του από το προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών του Τμήματος, για έναν από τους λόγους που αναπτύσσονται στις παραγράφους 18, 19, 20 και 21 της παρούσας.-
Ο Γνωμοδοτών
Δημήτριος Γ. Καμάρης
Νομικός Σύμβουλος του Κράτους