ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ
ΣτΕ Ολ 535/2026 (Ν 3900/2010) Πρότυπη δίκη - Ανάκληση καθεστώτος πρόσφυγα για λόγους εθνικής ασφάλειας - Αρχή της μη επαναπροώθησης - Δικαίωμα πρόσβασης στα στοιχεία του φακέλου
Ανάρτηση: 01/09/2026
Στο πλαίσιο πρότυπης δίκης, η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας επέλυσε ζητήματα σχετικά με την ανάκληση του καθεστώτος πρόσφυγα για λόγους εθνικής ασφάλειας. Κρίθηκε ότι, κατά την εν λόγω διαδικασία ανάκλησης κα’ άρθρον 13 παρ. 4 Ν 4939/2022, ο κανόνας είναι η πρόσβαση του ενδιαφερομένου ή του δικηγόρου του στις πληροφορίες του φακέλου. Η κατ’ εξαίρεση απαγόρευση γνωστοποίησης διαβαθμισμένων πληροφοριών για λόγους εθνικής ασφάλειας, σύμφωνα με το άρθρο 76 παρ. 4 Ν 4939/2022, δεν συνεπάγεται απόλυτη στέρηση πρόσβασης. Προκειμένου να διασφαλίζεται το δικαίωμα άμυνας και αποτελεσματικής προσφυγής, πρέπει να γνωστοποιείται στον ενδιαφερόμενο τουλάχιστον το ουσιώδες περιεχόμενο των λόγων και των καθοριστικών στοιχείων ακόμη και των απόρρητων που δικαιολογούν την ανάκληση. Περαιτέρω, ο περιορισμός πρόσβασης στα απόρρητα στοιχεία δεν ισχύει για την Ανεξάρτητη
Επιτροπή Προσφυγών και το αρμόδιο δικαστήριο, τα οποία οφείλουν να έχουν πλήρη πρόσβαση προκειμένου να εξετάζουν την υπόθεση εξ υπαρχής και κατ’ ουσίαν.
Επιπλέον, κρίθηκε ότι η αρμόδια αρχή, όταν ανακαλεί το καθεστώς πρόσφυγα διότι το πρόσωπο συνιστά κίνδυνο για την εθνική ασφάλεια, δύναται να εκδίδει ταυτοχρόνως απόφαση επιστροφής (άρθρο 100 παρ. 10 Ν 4939/2022), προσδιορίζοντας τη χώρα προορισμού. Ωστόσο, η κρίση περί ανάκλησης του καθεστώτος είναι αυτοτελής και ανεξάρτητη από την κρίση περί επιστροφής. Η αρχή της μη επαναπροώθησης έχει απόλυτο χαρακτήρα και πρέπει να τηρείται σε όλα τα στάδια της διαδικασίας επιστροφής, τόσο από την Ανεξάρτητη Επιτροπή Προσφυγών όσο και από τις αστυνομικές
αρχές κατά την εκτέλεση της απόφασης. Ακόμη και αν
ανακληθεί το καθεστώς πρόσφυγα, απαγορεύεται η απομάκρυνση του αλλοδαπού σε χώρα όπου υφίστανται σοβαροί λόγοι να θεωρηθεί ότι θα εκτεθεί σε πραγματικό
κίνδυνο απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης. Την
τήρηση της αρχής της μη επαναπροώθησης υποχρεούται
να διασφαλίζει, ακόμη και αυτεπαγγέλτως, το αρμόδιο
δικαστήριο. Μετά την επίλυση των ζητημάτων, το Δικαστήριο παρέπεμψε την υπόθεση στο Δ΄ Τμήμα προς περαιτέρω εκδίκαση.