ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ
ΔΕφΛαρ 7/2026 Αστική ευθύνη Δημοσίου - Παράνομη παράλειψη άρσης ρυμοτομικής απαλλοτρίωσης σε συμμόρφωση με δικαστική απόφαση - Προσβολή του δικαιώματος ιδιοκτησίας - Ηθική βλάβη - Αιτιώδης σύνδεσμος - Δεδικασμένο
Ανάρτηση: 03/03/2026
Με την υπό κρίση έφεση το Ελληνικό Δημόσιο ζητεί την εξαφάνιση απόφασης του Τριμελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Βόλου, κατά το μέρος που αναγνώρισε υποχρέωσή του να καταβάλει στους ενάγοντες χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.
Οι ενάγοντες είχαν ασκήσει αγωγή αποζημίωσης κατ’ άρθρα 105-106 ΕισΝΑΚ, προβάλλοντας παράνομη παράλειψη των οργάνων του Δημοσίου: την επί μακρόν μη άρση της ρυμοτομικής απαλλοτρίωσης/δέσμευσης του ακινήτου τους σε συμμόρφωση προς την αμετάκλητη 144/2009 απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Βόλου. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο απέρριψε το κονδύλιο διαφυγόντων κερδών, δέχθηκε όμως την ύπαρξη ηθικής βλάβης και επιδίκασε τα ανωτέρω ποσά.
Κατά την κρίση του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, η προβαλλόμενη παρανομία δεν ταυτίζεται με την παράλειψη άρσης της απαλλοτρίωσης από το 1986 (η οποία είχε αποτελέσει βάση προγενέστερης αγωγής), αλλά συνίσταται ειδικώς στην παράλειψη συμμόρφωσης των οργάνων του Δημοσίου προς την 144/2009. Ως εκ τούτου δεν συντρέχει δεδικασμένο από την 206/2009 απόφαση (άρθρο 197 ΚΔΔ), διότι πρόκειται για διαφορετική παράνομη συμπεριφορά/χρονικό διάστημα και, συνεπώς, διαφορετική ιστορική και νομική αιτία της αξίωσης.
Περαιτέρω, κρίθηκε ότι από τη δημοσίευση της 144/2009 (25-6-2009) έως την επίδοση της αγωγής (2-7-2015) παρήλθε χρόνος πέραν του εύλογου χωρίς να προκύπτει ουσιαστική κίνηση/ολοκλήρωση της απαιτούμενης διαδικασίας τροποποίησης του ρυμοτομικού σχεδίου, στοιχειοθετώντας παράνομη παράλειψη με αιτιώδη σύνδεσμο προς τη διατήρηση της δέσμευσης και τη βλάβη των ιδιοκτητών. Τυχόν πρόσθετοι περιορισμοί (π.χ. αρχαιολογικό καθεστώς, παλαιό λατομείο) δεν διακόπτουν τον σύνδεσμο, διότι η μη άρση της ρυμοτομικής απαλλοτρίωσης επιφέρει αυτοτελή δέσμευση. Επίσης, η κύρωση των 12.000 € που επιβλήθηκε στο πλαίσιο διαδικασίας συμμόρφωσης (ν. 3068/2002) έχει χαρακτήρα κύρωσης και όχι αποζημίωσης, άρα δεν συμψηφίζεται.
Ως προς το ύψος, το δικαστήριο, εφαρμόζοντας το άρθρο 932 ΑΚ, έκρινε εύλογη τη χρηματική ικανοποίηση (8.000 € ανά ενάγοντα, 16.000 € στον κληρονόμο), συνεκτιμώντας τη μακρά διάρκεια δέσμευσης, την αδικαιολόγητη καθυστέρηση συμμόρφωσης μετά την αμετάκλητη 144/2009, τα χαρακτηριστικά/αξία του ακινήτου και την ψυχική ταλαιπωρία από τη μακρόχρονη αβεβαιότητα και δικαστική εμπλοκή. Ισχυρισμοί περί αιτήματος εξαίρεσης ορισμένων ενάγοντων από την εκτέλεση κρίθηκαν αναπόδεικτοι. Τέλος, απορρίφθηκε ο ισχυρισμός περί συνεκτίμησης της δημοσιονομικής κατάστασης του Δημοσίου ως κριτηρίου για το ποσό της ηθικής βλάβης.