ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ
ΣτΕ 432/2026 Αξιώσεις ιδιωτικής κλινικής από διοικητική σύμβαση με το ΙΚΑ - ΕΤΑΜ για παροχή υπηρεσιών υγείας - Παραγραφή - Εφαρμοστέες διατάξεις - Διακοπή παραγραφής με την επίδοση εξώδικης διαμαρτυρίας προς το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ
Ανάρτηση: 07/05/2026
Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι η εξώδικη δήλωση – πρόσκληση ιδιωτικής κλινικής προς το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, με την οποία ζητείται η εκκαθάριση και πληρωμή συμβατικών απαιτήσεων από παροχή υπηρεσιών υγείας, μπορεί να διακόψει την πενταετή παραγραφή του άρθρου 40 παρ. 6 του α.ν. 1846/1951. Η κρίση αυτή οδήγησε στην αναίρεση της απόφασης του Διοικητικού Εφετείου, το οποίο είχε απορρίψει την αγωγή ως παραγεγραμμένη.
Η κρινόμενη διαφορά προέκυψε από σύμβαση ιδιωτικής κλινικής με το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ για τη νοσηλεία ασφαλισμένων του. Η κλινική είχε ζητήσει να αναγνωρισθεί η υποχρέωση καταβολής δύο ποσών: 269.336,35 ευρώ για τη χορήγηση συγκεκριμένου φαρμακευτικού σκευάσματος κατά το διάστημα Νοεμβρίου 2009 έως Ιουνίου 2010 και 181.084,33 ευρώ ως υπόλοιπο συμφωνηθείσας αμοιβής για νοσήλια, φάρμακα, υλικά, εξετάσεις, επεμβάσεις και λοιπές ιατρικές υπηρεσίες. Το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ είχε περικόψει τη σχετική δαπάνη, θεωρώντας ότι το επίμαχο φάρμακο δεν επιτρεπόταν να χορηγείται από την ιδιωτική κλινική σε μη νοσηλευόμενους ασθενείς, αλλά έπρεπε να διατίθεται μέσω φαρμακείων.
Το ΣτΕ δέχθηκε, καταρχάς, ότι η σύμβαση είχε διοικητικό χαρακτήρα. Το συμπέρασμα αυτό στηρίχθηκε στο ότι αντισυμβαλλόμενο μέρος ήταν ν.π.δ.δ., ότι η σύμβαση εξυπηρετούσε δημόσιο σκοπό, δηλαδή την παροχή υπηρεσιών υγείας στους ασφαλισμένους, και ότι περιείχε ρήτρες μονομερούς επέμβασης του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ στον συμβατικό δεσμό, όπως επιβολή προστίμου, διακοπή παραπομπής νέων ασθενών και καταγγελία της σύμβασης.
Ως προς την παθητική νομιμοποίηση, το Δικαστήριο δέχθηκε ότι, μετά τις διαδοχικές νομοθετικές μεταβολές, οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του ΕΟΠΥΥ που προέρχονται από κλάδους υγείας φορέων κοινωνικής ασφάλισης, όπως ο κλάδος υγείας του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, μεταφέρθηκαν και βαρύνουν τον ΕΦΚΑ, ήδη e-ΕΦΚΑ. Συνεπώς, ο e-ΕΦΚΑ νομιμοποιείται παθητικώς στη δίκη.
Το Δικαστήριο έκρινε επίσης παραδεκτή την αίτηση αναίρεσης ως προς το χρηματικό όριο των 200.000 ευρώ. Παρότι η αγωγή περιλάμβανε δύο κονδύλια, αυτά δεν θεωρήθηκαν αυτοτελή και διακριτά, διότι συνδέονταν στενά μεταξύ τους. Η αμφισβήτηση της κοστολόγησης του επίμαχου φαρμάκου επηρέαζε και το υπόλοιπο της συμβατικής αμοιβής. Επομένως, για τον υπολογισμό του ποσού της αναιρετικής διαφοράς λήφθηκε υπόψη το άθροισμα των δύο απαιτήσεων.
Το κρίσιμο νομικό ζήτημα αφορούσε την ερμηνεία του άρθρου 269 ΑΚ, κατά το οποίο η παραγραφή διακόπτεται με την υποβολή της διαφοράς σε διοικητική αρχή. Το Διοικητικό Εφετείο είχε κρίνει ότι η από 15.10.2013 εξώδικη πρόσκληση της κλινικής δεν διέκοψε την παραγραφή, διότι δεν αποτελούσε εισαγωγικό έγγραφο διαδικασίας επίλυσης διαφοράς και διότι το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ ενεργούσε ως οφειλέτης, όχι ως διοικητική αρχή.
Το ΣτΕ απέρριψε την ερμηνεία αυτή. Έκρινε ότι η υποβολή της διαφοράς σε διοικητική αρχή περιλαμβάνει και την υποβολή αίτησης ή εξώδικης πρόσκλησης προς την αρμόδια υπηρεσία για πληρωμή της απαίτησης. Δεν απαιτείται πανηγυρικός τύπος, ούτε ειδική νομοθετική πρόβλεψη για την υποβολή τέτοιας αίτησης. Αρκεί το έγγραφο να θέτει ενώπιον της αρμόδιας υπηρεσίας την αξίωση του δικαιούχου και να ζητεί τη διάγνωση, εκκαθάριση και καταβολή της.
Ιδίως, το ΣτΕ τόνισε ότι δεν ασκεί επιρροή το γεγονός ότι η διοικητική αρχή προς την οποία απευθύνεται η αίτηση είναι συγχρόνως και ο οφειλέτης. Το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, ως υπόχρεος ασφαλιστικός οργανισμός, εξακολουθούσε να είναι η αρμόδια διοικητική αρχή για την εκκαθάριση και πληρωμή της απαίτησης. Συνεπώς, η εξώδικη δήλωση – πρόσκληση της κλινικής μπορούσε να επιφέρει διακοπή της παραγραφής.
Με βάση τα ανωτέρω, το Δικαστήριο έκρινε ότι η πενταετής παραγραφή των αξιώσεων της κλινικής διακόπηκε με την υποβολή και επίδοση στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ της από 15.10.2013 εξώδικης διαμαρτυρίας – πρόσκλησης – δήλωσης. Έτσι, η παραγραφή δεν είχε συμπληρωθεί έως την επίδοση της αγωγής στις 31.12.2015.
Κατόπιν αυτών, η αίτηση αναίρεσης έγινε δεκτή, η προσβαλλόμενη απόφαση αναιρέθηκε και η υπόθεση παραπέμφθηκε στο Διοικητικό Εφετείο για νέα κρίση επί της ουσίας της αγωγής. Το ΣτΕ δεν εξέτασε περαιτέρω τον λόγο περί απαράδεκτης προβολής της ένστασης παραγραφής από τον ΕΟΠΥΥ και τον ΕΦΚΑ, διότι, μετά την κρίση περί διακοπής και μη συμπλήρωσης της παραγραφής, το ζήτημα κατέστη αλυσιτελές.