Απόφαση

Αριθμός 829E/2022
ΤΟ ΕΙΡΗΝΟΔΙΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
ΕΚΟΥΣΙΑΣ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑΣ
ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από την Ειρηνοδίκη Σοφία Σαββοπούλου, που ορίσθηκε από την Πρόεδρο του Τριμελούς Συμβουλίου Διεύθυνσης του Ειρηνοδικείου και τη Γραμματέα Στυλιανή Παπαγεωργίου.
ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του στις 19 Ιουλίου 2022 για να δικάσει την παρακάτω υπόθεση:
ΤΩΝ ΑΙΤΟΥΝΤΩΝ: 1) …………….., με ΑΦΜ ……… και 2) …………., με ΑΦΜ ……………, αμφοτέρων κατοίκων …………… επί της οδού …….., ως ασκούντων από κοινού την γονική μέριμνα και επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου τους ………., κατοίκου ομοίως, οι οποίοι παραστάθηκαν δια της πληρεξούσιας δικηγόρου τους Ελευθερίας Γλάβα (Α. Μ.: 12720).
Οι αιτούντες με την από …/2022 και με αριθμό έκθεσης κατάθεσης ……/2022 αίτησή τους, που απευθύνεται στο παρόν Δικαστήριο, ζήτησαν να γίνουν δεκτά όσα αναφέρονται σ’ αυτή. Δικάσιμος για την συζήτηση της αίτησης ορίστηκε η στην αρχή της παρούσας αναφερομένη.
Κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από το πινάκιο στη σειρά της και κατά τη συζήτηση στο ακροατήριο, η πληρεξούσια δικηγόρος των αιτούντων, ανέπτυξε προφορικά τους ισχυρισμούς της και ζήτησαν να γίνουν δεκτά όσα αναφέρονται στα πρακτικά και στις προτάσεις που κατέθεσε στο ακροατήριο.
ΜΕΛΕΤΗΣΕ ΤΗ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Από τη διάταξη του άρθρου 1510 ΑΚ συνάγεται ότι η γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου ασκείται από τους γονείς του από κοινού. Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1710, 1711, 1846, 1847, 1848, 1854 και 1856 ΑΚ συνάγονται τα ακόλουθα: α) Κατά το χρόνο του θανάτου προσώπου, η περιουσία του επάγεται αυτοδικαίως στους κληρονόμους του, οι οποίοι μπορούν να την αποποιηθούν μέσα σε προθεσμία τεσσάρων μηνών, που αρχίζει από τότε που έμαθαν την επαγωγή και το λόγο της, β) η αποποίηση αυτή γίνεται με δήλωση στη γραμματεία του δικαστηρίου της κληρονομιάς (ΚΠολΔ 812), γ) αν ο κληρονόμος αποποιηθεί την κληρονομιά, η επαγωγή σε εκείνον που αποποιήθηκε θεωρείται ότι δεν έγινε, και στην περίπτωση αυτή, επάγεται σε εκείνον, που θα είχε κληθεί, αν αυτός που αποποιήθηκε δεν ζούσε κατά το χρόνο θανάτου του κληρονομούμενου. Στην τελευταία αυτή περίπτωση η προθεσμία των τεσσάρων μηνών αρχίζει από τη γνώση της αποποίησης του προηγούμενου και της εξαιτίας αυτής κλήσης του κληρονόμου. Η προθεσμία της αποποίησης τρέχει, εφόσον ο νόμος δε διακρίνει και κατά προσώπων ανίκανων προς δικαιοπραξία, όμως αυτή αναστέλλεται για όσους λόγους και η παραγραφή (άρθρα 255 επ. ΑΚ), μεταξύ των οποίων και η διάταξη του άρθρου 257 παρ. 2 ΑΚ, στην οποία όμως η προθεσμία είναι τεσσάρων μηνών. Τα γεγονότα της γνώσης της επαγωγής,-υπό την έννοια της βάσιμης πληροφόρησης της ύπαρξης των πραγματικών και νομικών προϋποθέσεων, η συνδρομή των οποίων επιφέρει την αυτοδίκαιη κτήση της κληρονομιάς-, και, αθροιστικά, του λόγου της επαγωγής, (δηλαδή της κλήσης εκ διαθήκης ή εκ του νόμου ως εξ αδιαθέτου κληρονόμος), ερευνώνται αν συντρέχουν στο πρόσωπο ίου εκπροσωπούντος τον ανίκανο. Γίνεται έτσι δεκτό ότι συνιστά λόγο ανωτέρας βίας, που αναστέλλει τη συμπλήρωση της προαναφερόμενης προθεσμίας προς αποποίηση, ο χρόνος που μεσολαβεί από τότε που ο νόμιμος αντιπρόσωπος του ανίκανου προς δικαιοπραξία υπέβαλε στο δικαστήριο σχετική αίτηση για παροχή άδειας αποποίησης μέχρι την έκδοση της οριστικής απόφασης του δικαστηρίου (ΑΠ 493/2003 ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).
Σύμφωνα με το άρθρο 35 του ν. 4786/2021: «Κατά την αληθή έννοια του άρθρου 1912 του Αστικού Κώδικα (ΑΚ π.δ. 456/1984 A 164) ο κληρονόμος που ενηλικιώνεται δικαιούται εντός της ετήσιας προθεσμίας του άρθρου 1912 να αποποιηθεί την κληρονομία». Η προθεσμία αποποιήσεως του ανήλικου κλπ. κληρονόμου, προσδιορίζεται πλέον σε ένα έτος από την ενηλικίωση. Η νέα διάταξη του νόμου 4786/2021 έχει την μορφή ερμηνευτικής διάταξης της ΑΚ 1912. Εφόσον ο ίδιος ο νομοθέτης ανέλαβε να «ερμηνεύσει» την διάταξη του ΑΚ 1912, πρόκειται για την λεγόμενη αυθεντική ερμηνεία, δηλαδή επιδιώκεται να διασαφηνισθεί ισχύουσα ήδη διάταξη, η οποία έχει ασάφειες ή ερμηνευτικά προβλήματα. Αν αυτό συμβαίνει, η ερμηνευτική διάταξη έχει αναδρομική ισχύ, διότι ακριβώς δίνει το σωστό νόημα στην ερμηνευόμενη διάταξη· άρα βιοτικά περιστατικά που ενέπιπταν στην ερμηνευόμενη διάταξη, εξακολουθούν να καταλαμβάνονται από αυτήν υπό την (νέα και) ορθή πλέον ερμηνεία της. η νέα διάταξη («ερμηνευτική») και η διάταξη του ΑΚ («ερμηνευόμενη») έχουν εντελώς διάφορο πεδίο εφαρμογής. Η πρώτη αφορά την αποποίηση της κληρονομίας, θέτοντας μία νέα προθεσμία για την αποποίηση εκ μέρους των ανηλίκων καλούμενων ως κληρονόμων, η δεύτερη, προϋποθέτει ότι έχει γίνει αποδοχή από τον ανήλικο, κατά την διάρκεια της ανηλικότητας, και ρυθμίζει την (μη) έκπτωση από το ευεργέτημα της απογραφής λόγω μη σύνταξής της μέσα στο τετράμηνο από την αποδοχή (θέτει μακρότερη προθεσμία απογραφής). Άρα η νέα διάταξη δεν είναι ερμηνευτική, είναι μία νέα διάταξη ουσιαστικής φύσεως και μάλιστα ο αυτοπροσδιορισμός της ως ερμηνευτικής θέτει σε αμφισβήτηση το ίδιο το νόημα της ΑΚ 1912. Αν ο ανήλικος κληρονόμος αποποιηθεί μέσα σε ένα έτος μετά την ενηλικίωσή του, δεν τίθεται θέμα απολαύσεως του ευεργετήματος και άρα και απογραφής. Επομένως, η ενιαύσια προθεσμία απογραφής δεν έχει νόημα. Αυτό όμως είναι το μόνο που ρυθμίζει η ΑΚ 1912. Η νέα διάταξη θέλει να εισαγάγει μια νέα ρύθμιση και μάλιστα σε θέμα άσχετο προς αυτό της ΑΚ 1912. Εμφανίζεται έτσι η νέα ρύθμιση ως ερμηνευτική ενός σαφούς κανόνα δικαίου που μάλιστα δεν συνδέεται λειτουργικώς και συστηματικώς με την ερμηνευόμενη διάταξη. Ο λόγος για τον οποίο εμφανίζεται ως ερμηνευτική δεν είναι γνωστός. Εφόσον η διάταξη του άρθρου 35 του ν. 4786/2021 δεν είναι στην πραγματικότητα γνήσια ερμηνευτική, δεν μπορεί να έχει αναδρομική ισχύ (άρθρο 77 § 2 του Συντάγματος). Πρόκειται για νέα διάταξη, η οποία ισχύει μόνον για το μέλλον και επομένως δεν καταλαμβάνει ανηλίκους που κλήθηκαν ως κληρονόμοι πριν από την έναρξη ισχύος της (βλ. Δήμητρα Παπαδοπούλου- Κλαμαρή - Νέα ρύθμιση για την προθεσμία αποποίησης κληρονομιάς που επάγεται σε ανήλικο (άρθρο 35 ν. 4786/2021) ΝοΒ 2021. 1405). Έτσι από 23-3-2021, ο ανίκανος για δικαιοπραξία από της παύσεως της ανικανότητος και ο ανήλικος κληρονόμος από της ενηλικιώσεώς του και για ένα έτος μετά από αυτήν, δύναται να αποποιείται την κληρονομία με αίτησή του προς το αρμόδιο δικαστήριο. Υπαγόμενες στην νέα ρύθμιση περιπτώσεις, συνιστούν i. όταν ο κληρονομούμενος απεβίωσε από 23-3-2021 και εντεύθεν και ii. όταν η προθεσμία αποποιήσεως κατά το προηγούμενο νομικό καθεστώς δεν έληξε έως 23-3-2021 (ΕΙΡ ΚΑΒ-ΠΑΓΓ-ΘΑΣΟΥ(ΟΛΟΜ) 872/2021 ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).
Οι αιτούντες, ως ασκούντες από κοινού τη γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου τους, ζητούν με την κρινόμενη αίτησή τους και με την ιδιότητά τους αυτή να τους δοθεί από το Δικαστήριο η άδεια να αποποιηθούν, για λογαριασμό του (του ανηλίκου τέκνου τους), την κληρονομία του … (θείου του πρώτου αιτούντος), που απεβίωσε την …./2021 στην ……., στην περιοχή ……, η οποία (κληρονομία) επήχθη στο ανήλικο τέκνο τους μετά την αποποίησή της από τους αναφερόμενους σ' αυτήν εξ αδιαθέτου κληρονόμους του, που προηγούνταν στην κληρονομική διαδοχή, διότι η κληρονομία αυτή έχει αυξημένο παθητικό, με συνέπεια η αιτούμενη άδεια να είναι αναγκαία και προφανώς ωφέλιμη για το ανήλικο, κατά τα αναφερόμενα με λεπτομέρεια στην αίτηση.
Με το ανωτέρω περιεχόμενο και αίτημα, η αίτηση αρμοδίως φέρεται για να δικασθεί ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου, στην περιφέρεια του οποίου έχει τη συνήθη διαμονή του το ανήλικο, κατά την προκειμένη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρα 739, 740 παρ. 1 ΚΠολΔ, όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 9 παρ. 1 του ν. 4138/2013, 797 ΚΠολΔ και 56 παρ. 1 εδ. α ΑΚ), δεδομένου ότι έχει τηρηθεί η προδικασία που προβλέπει η διάταξη του άρθρου 748 παρ. 2 και 4 ΚΠολΔ, καθόσον αντίγραφο της αίτησης με τη σημείωση για τον προσδιορισμό της δικασίμου έχει κοινοποιηθεί νόμιμα και εμπρόθεσμα στην Εισαγγελέα Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης, σύμφωνα με την υπ' αριθμ. …./2022 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή της Περιφέρειας του Εφετείου Θεσσαλονίκης, ……, που επικαλούνται και προσκομίζουν οι αιτούντες. Περαιτέρω, είναι νόμιμη, στηριζόμενη στις διατάξεις των άρθρων 127 (εξ αντιδιαστολής), 130, 1510, 1511, 1526, 1528, 1625 παρ. 1 αρ. 1, 1630, 1710, 1814, 1846, 1847, 1848, 1856 ΑΚ, σε συνδυασμό με 214 και 255 ΑΚ, 62 και 64 παρ. 1 ΚΠολΔ). Επομένως, πρέπει να εξετασθεί και ως προς την ουσιαστική βασιμότητά της.
Από τα έγγραφα που νομίμως επικαλούνται και προσκομίζουν οι αιτούντες, μερικά από τα οποία μνημονεύονται ειδικότερα στη συνέχεια χωρίς, ωστόσο, να παραλείπεται κανένα κατά την ουσιαστική εκτίμηση της υπόθεσης και γενικά από όλη τη διαδικασία αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Την …./2021 απεβίωσε στο …….., ο …..…, θείος του πρώτου αιτούντος, ο οποίος γεννήθηκε στις ……./1940, κάτοικος εν ζωή ………, όπως προκύπτει από το υπ’ αριθμ. …/2021 απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης θανάτου του Ληξιαρχείου Θεσσαλονίκης, χωρίς να αφήσει διαθήκη (βλ. το προσκομιζόμενο με επίκληση υπ’ αριθμ. …/2022 πιστοποιητικό περί μη δημοσίευσης διαθήκης της Γραμματέως του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης). Άφησε δε ως πλησιέστερο συγγενή και εξ αδιαθέτου κληρονόμο κατά το χρόνο του θανάτου του το τέκνο του …… του …. και της …. , όπως συνάγεται από το με αριθμ. πρωτ. …/2021 πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών του Δήμου Θεσσαλονίκης, που κλήθηκε στην κληρονομία του σύμφωνα με την πρώτη τάξη της εξ αδιαθέτου κληρονομικής διαδοχής (άρθρο 1814 αρ. 1 του ΑΚ). Ο …. του … και της ….. αποποιήθηκε νομίμως και εμπροθέσμως την επαχθείσα κληρονομία, όπως προκύπτει από την υπ’ αριθμ. .../2022 έκθεση δήλωσης απολύτου αποποίησης κληρονομίας της Γραμματέως του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης. Μετά την ανωτέρω αποποίηση υπεισήλθαν στην κληρονομία και κλήθηκαν οι αδελφοί, καθώς και τα τέκνα και οι εγγονοί αδελφών, που έχουν πεθάνει πριν από αυτόν, σύμφωνα με την δεύτερη τάξη (άρθρ 1814 ΑΚ). Έτσι κλήθηκε στην κληρονομία ο αδελφός του θανόντος ……. του ……. και της ……., ο οποίος αποποιήθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα την επαχθείσα σε αυτόν κληρονομία, όπως προκύπτει από την υπ’ αριθμ. …/2022 έκθεση δήλωσης απολύτου αποποίησης της Γραμματέως του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης. Περαιτέρω επειδή ο έτερος αδερφός του θανόντος ….. του …. και της …… (πατέρας του πρώτου αιτούντος) είχε προαποβιώσει στις …/2013 (βλ. το υπ’ αριθμ. …/Τόμος …/2013 απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης θανάτου του Ληξιαρχείου Πανοράματος του Δήμου …), κλήθηκαν στην κληρονομιαία περιουσία τα τέκνα του, δηλαδή ο πρώτος αιτών …… του ……. Και της ……….., ο οποίος αποποιήθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα την επαχθείσα σε αυτόν κληρονομία, όπως προκύπτει από την υπ’ αριθμ. …/2022 έκθεση δήλωσης απολύτου αποποίησης της Γραμματέως του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης και ο αδελφός του …….. του ……… και της ……..., ο οποίος αποποιήθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα την επαχθείσα σε αυτόν κληρονομία, όπως προκύπτει από την υπ’ αριθμ. .../ 2022 έκθεση δήλωσης απολύτου αποποίησης της Γραμματέως του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης. Συνεπώς στη θέση και στο κληρονομικό μερίδιο του πρώτου αιτούντος υπεισήλθε το τέκνο του από τον πρώτο του γάμο … του … και της …, η οποία αποποιήθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα την επαχθείσα σε αυτήν κληρονομία, όπως προκύπτει από την υπ’ αριθμ. …/2022 έκθεση δήλωσης απολύτου αποποίησης της Γραμματέας του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης και το ανήλικο τέκνο αυτού από το γόμο του με την δεύτερη αιτούσα, … του … και της …, που γεννήθηκε στις …/2019 (βλ. το από …/2022 πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης του Δήμου Θεσσαλονίκης). Περαιτέρω, το προαναφερθέν τέκνο των αιτούντων είναι ανήλικο και δεν έχει την αναγκαία δικαιοπρακτική ικανότητα να αποποιηθεί την επαχθείσα σ’ αυτό κληρονομία, ενώ χωρίς την άδεια του Δικαστηρίου δεν έχουν τη δυνατότητα να ιην αποποιηθούν για λογαριασμό του οι αιτούντες, που ασκούν από κοινού τη γονική μέριμνα αυτού και από το πρόσωπο των οποίων, ως νομίμων αντιπροσώπων του, κρίνεται η γνώση τόσο της επαγωγής της κληρονομιάς, όσο και του λόγου αυτής. Στην κρινόμενη περίπτωση η αίτηση για χορήγηση άδεια αποποίησης από τους γονείς του ανηλίκου εμπροθέσμως υποβλήθηκε, παρά την παρέλευση τετραμήνου από την αποποίηση της κληρονομία από τον πρώτο αιτούντα, καθώς πλέον από …/2021 ( έναρξη ισχύος του Ν 4786/2021) οι αιτήσεις για χορήγηση άδειας προς αποποίηση που υποβάλλονται από τους νομίμους εκπροσώπους ανικάνου προς δικαιοπραξία, όπως είναι και οι γονείς ανηλίκου κληρονόμου, εμπροθέσμως υποβάλλονται καθ’ όλη την διάρκεια της ανικανότητος και της ανηλικότητος και έτσι αποκλείεται η απόρριψή τους για τον λόγο όχι παρήλθε το τετράμηνο προς αποποίηση.
Περαιτέρω αποδείχθηκε όχι η επαχθείσα στο προαναφερόμενο ανήλικο τέκνο των αιτούντων κληρονομία, έχει αυξημένο παθητικό, καθώς ο αποβιώσας όφειλε ποσό 505.542,12€ στην ανώνυμη τραπεζική εταιρία με ιην επωνυμία …, ποσό 215.582,79 ευρώ στην ανώνυμη τραπεζική εταιρία με την επωνυμία …, ποσό 685.429,45 ευρώ στην ανώνυμη τραπεζική εταιρία με την επωνυμία …, ενώ παράλληλα το ενεργητικό της περιλαμβάνει ποσοστό 33,33% από ένα υπόγειο εμβαδού 83 τ. μ. έτους κατασκευής 1979, κείμενου στον … και επί της οδού …, ποσοστό 33,33% από έναν αγρό συνολικής έκτασης 16.440 τ. μ., κείμενου στην … και στην θέση … και ποσοστό 33,33% του υπ’ αριθμ. 175 αγροτεμαχίου κείμενου στο … (βλ. δήλωση ΕΝ. Φ. I. Α. έτους 2020). Επί των ακινήτων έχουν επιβληθεί κατασχέσεις από τους δανειστές του αποβιώσαντος.
Ενόψει όλων των ανωτέρω, η αποδοχή της επαχθείσας στο ανήλικο τέκνο των αιτούντων κληρονομίας, ακόμα και με το ευεργέτημα της απογραφής, κρίνεται άσκοπη και μη συνάδουσα προς το συμφέρον του, συντρέχει δε περίπτωση προφανούς ωφέλειάς του για τη χορήγηση της άδειας στους αιτούντες να αποποιηθούν για λογαριασμό του την επαχθείσα σ' αυτό κληρονομία, ενόψει του κατάχρεου αυτής. Πρέπει, επομένως, η αίτηση να γίνει δεκτή και ως ουσιαστικά βάσιμη, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
ΔΕΧΕΤΑΙ την αίτηση.
ΠΑΡΕΧΕΙ ιην άδεια στους αιτούντες 1) ….. και 2) …., ως ασκούντες από κοινού την γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου τους … του … και της …, που γεννήθηκε στις …/2019 στην ….. να προβούν στο όνομα και για λογαριασμό του, σε δήλωση αποποίησης της εξ αδιαθέτου κληρονομίας του …., κατοίκου εν ζωή … Θεσσαλονίκης, που απεβίωσε στο ….. την …/2021.
ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε και δημοσιεύθηκε στη Θεσσαλονίκη, στις 6 Οκτωβρίου 2022, στο ακροατήριο του παρόντος Δικαστηρίου, σε έκτακτη και δημόσια συνεδρίαση αυτού, κατά την οποία απούσιαζαν οι αιτούντες και η πληρεξούσια δικηγόρος τους.
Η ΕΙΡΗΝΟΔΙΚΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ